Hướng đi mới từ những ao tù, ruộng trũng
Cách phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An chừng hơn 50km, xã Lương Sơn những năm trước vẫn còn nhiều hộ nghèo. Đất sản xuất ít, nguồn nước không ổn định, phần lớn người dân chỉ trông chờ vào mấy sào ruộng lúa hoặc chăn nuôi nhỏ lẻ. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, diện mạo nông thôn nơi đây đang đổi khác nhờ một mô hình sản xuất tưởng đơn giản mà hiệu quả đến bất ngờ, đó chính là mô hình nuôi ốc bươu đen thương phẩm.
Chị Nguyễn Thị Liên, xã Lương Sơn, là một trong những hộ nuôi ốc bươu đen thương phẩm đạt hiệu quả cao. Nhờ chịu khó và ham học hỏi, tìm tòi sáng tạo trong phát triển kinh tế mà gia đình chị đã thoát cận nghèo, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống. Chỉ sau vài năm, gia đình chị đã từ hộ nghèo vươn lên khá giả nhờ mô hình nuôi ốc bươu đen, với thu nhập ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Chị Liên cho biết: “Trước kia, gia đình tôi làm 6 sào ruộng mà chẳng dư được đồng nào. Tình cờ một lần tôi xem trên mạng thấy người ta nuôi ốc bươu đen, nên mạnh dạn tìm hiểu rồi làm thử. Ai ngờ, mô hình này đã giúp gia đình tôi thoát nghèo bền vững”.
Từ thành công đó, chị Liên quyết định mở rộng quy mô lên 10 ao nuôi với hơn 2.000m², vừa nuôi ốc thương phẩm, vừa ươm giống bán cho bà con quanh vùng. Chị nhớ lại, năm 2019, vợ chồng mạnh dạn vay mượn 150 triệu đồng mua gần 5 tạ giống ốc bươu đen từ Hà Nội về nuôi. Lứa đầu tiên thất bại vì thiếu kinh nghiệm, ốc gầy và vỏ mỏng, lợi nhuận không nhiều. Sau khi rút kinh nghiệm, chị quyết định tái đầu tư và bắt đầu có lãi. Theo chị Liên, nuôi ốc bươu đen không quá khó, chỉ cần ao sạch, mực nước sâu và nhiều thức ăn xanh. Cứ 3 ngày, gia đình chị phải thả 3 tạ bèo xuống ao, ngoài ra thường xuyên dọn cỏ và bắt ốc bươu vàng vào ban đêm để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển của ốc bươu đen. Với giá bán 80.000 đồng/kg, mỗi năm, gia đình chị thu hoạch 4 lứa, đạt khoảng 8 tấn ốc thương phẩm, đem về hơn 600 triệu đồng. Ngoài ra, nguồn thu từ ốc giống mang lại cho chị Liên thêm khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng.
Không riêng gì Lương Sơn, các xã Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Nghi Lộc, Nam Đàn, Thanh Chương... cũng đang phát triển mạnh mô hình nuôi ốc bươu đen. Nhiều hộ nông dân chuyển đổi diện tích ruộng kém hiệu quả sang nuôi ốc, vừa tận dụng được mặt nước sẵn có, vừa tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, hiện, toàn tỉnh có hơn 250 mô hình nuôi ốc bươu đen quy mô hộ gia đình và tổ hợp tác, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho nhiều hộ dân. Ốc bươu đen vốn là loài sinh vật quen thuộc ở vùng nông thôn Bắc Trung Bộ, dễ nuôi, ít dịch bệnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương. Nhờ đó, nông dân Nghệ An nhanh chóng nắm bắt kỹ thuật, áp dụng vào sản xuất thực tế. Chỉ cần một ao nhỏ từ 200 - 300m², vốn đầu tư ban đầu khoảng 10 - 15 triệu đồng, người dân đã có thể bắt đầu nuôi ốc giống. Sau 4 - 6 tháng, mỗi ao có thể thu từ 300 - 500kg ốc thương phẩm, mang lại doanh thu từ 25 - 40 triệu đồng/vụ, cao gấp nhiều lần trồng lúa.
Ốc bươu đen dễ nuôi, ít dịch bệnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu tại địa phương.
Thoát nghèo bền vững, mở hướng làm giàu
Nếu trước kia, việc nuôi ốc bươu đen ở Nghệ An chủ yếu mang tính tự phát, thì nay đã hình thành các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị. Một số hợp tác xã thanh niên ở các xã Bình Minh, Nam Đàn, Nghi Lộc, Diễn Châu... đã mạnh dạn đầu tư xây dựng cơ sở ươm giống, cung cấp con giống chất lượng cho bà con trong và ngoài tỉnh.
Thành công từ mô hình nuôi ốc bươu đen không chỉ nằm ở con số lợi nhuận, mà còn là câu chuyện về sự đổi thay trong tư duy sản xuất của người nông dân Nghệ An. Từ chỗ “trông trời, trông đất, trông mây”, nay bà con đã chủ động áp dụng tiến bộ kỹ thuật, biết tính toán thị trường, biết liên kết để sản xuất quy mô. Đó chính là bước chuyển quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới bền vững. Nhiều hộ trước đây thuộc diện nghèo, nay đã vươn lên khá giả.
Chị Vi Thị Hồng, hội viên Chi hội Phụ nữ xóm Châu Tiến, xã Nghĩa Mai cho biết: “Gia đình tôi từng nằm trong danh sách hộ nghèo nhiều năm liền. Từ ngày chuyển sang nuôi ốc, cuộc sống thay đổi rõ rệt. Mỗi năm trừ chi phí còn lãi hơn 100 triệu đồng. Có tiền, tôi sửa nhà, mua xe máy cho con đi học”.
Không chỉ gia đình chị Vi Thị Hồng, hàng chục hộ khác trong xã cũng đã thoát nghèo nhờ nuôi ốc, tạo nên phong trào thi đua làm kinh tế giỏi sôi nổi ở địa phương. Từ thành công của những mô hình đầu tiên, người nông dân Nghệ An đang dần khẳng định, họ hoàn toàn có thể làm giàu trên chính mảnh đất quê hương, nếu biết thay đổi tư duy và mạnh dạn khởi nghiệp. Những chiếc ao ốc giờ đây không chỉ là “kho tiền dưới nước”, mà còn là biểu tượng cho tinh thần lao động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của người dân xứ Nghệ.
Ở các xã như Quỳ Châu, Quế Phong, Tân Kỳ, nơi đất đai rộng nhưng sản xuất khó khăn, nhiều hộ đồng bào Thái, Khơ Mú cũng bắt đầu học hỏi mô hình nuôi ốc. Được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, họ đang có thêm cơ hội vươn lên thoát nghèo bền vững. Những ao ốc xanh mướt phản chiếu ánh nắng chiều như minh chứng cho sự hồi sinh của vùng quê từng lam lũ. Nhìn từ góc độ xã hội, mô hình này còn góp phần giữ chân lao động nông thôn, hạn chế tình trạng thanh niên rời quê đi làm ăn xa. Khi có việc làm, có thu nhập ổn định, bà con yên tâm gắn bó với ruộng đồng, chung sức xây dựng nông thôn mới. Đây cũng là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo an ninh nông thôn và giữ vững thế trận lòng dân ở khu vực biên giới.
Câu chuyện nông dân Nghệ An thoát nghèo nhờ nuôi ốc bươu đen không chỉ là một mô hình phát triển kinh tế, mà còn cho thấy quyết tâm, ý chí vươn lên làm giàu của người nông dân trong thời kỳ đổi mới. Từ những ao tù ruộng trũng, người dân đã biến khó khăn thành cơ hội, từng bước làm chủ công nghệ, thị trường và tương lai của chính mình, với mong muốn mang lại cuộc sống no ấm cho quê hương xứ Nghệ.
