Luật Quản lý thuế năm 2025 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Với tư duy chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức kiểm tra thủ công sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu lớn, phân tích rủi ro và lấy người nộp thuế làm trung tâm, đạo luật này được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Tại Lào Cai, việc triển khai Luật Quản lý thuế mới sẽ tạo ra cuộc cải cách toàn diện trong quản lý nguồn thu ngân sách Nhà nước.
Những điểm mới cốt lõi
Về cấu trúc tổng thể, Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 bao gồm 9 chương và 53 điều, đóng vai trò là luật nền tảng quy định cách thức Nhà nước tổ chức, thực hiện và kiểm soát việc quản lý các khoản thuế, đồng thời xác lập mối quan hệ giữa người nộp thuế với cơ quan quản lý. Tuy Luật không trực tiếp quy định mức thuế suất cụ thể của từng sắc thuế nhưng đạo luật này lại tập trung quy định trình tự, thủ tục và phương thức quản lý để các chính sách thuế được thực thi thống nhất, minh bạch và hiệu quả.
Theo đó, các nội dung quản lý thuế mới sẽ bao quát toàn bộ quy trình từ khâu đăng ký, cấp mã số thuế cho đến việc khai thuế, tính thuế, nộp thuế và quản lý hóa đơn, chứng từ. Thêm vào đó, các công tác như: hoàn thuế, miễn giảm thuế, quản lý nợ, cưỡng chế hành chính, kiểm tra và xử lý vi phạm cũng được quy định chặt chẽ nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan thuế; bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế. Vì vậy, đạo luật này được xem là “cầu nối” vững chắc giữa chính sách thuế và thực tiễn thu ngân sách, giúp bảo đảm thu đúng, thu đủ và kịp thời cho quốc gia.
So với Luật Quản lý thuế năm 2019 trước đây, đạo luật mới mang đến những thay đổi mang tính bản lề và thể hiện sự bứt phá mạnh mẽ về tư duy lẫn giải pháp công nghệ. Trước hết, tư duy quản lý đã được chuyển dịch sang mô hình dựa trên dữ liệu, rủi ro và mức độ tuân thủ, cho phép cơ quan thuế thực hiện phân nhóm người nộp thuế để phân bổ nguồn lực tối ưu thay vì áp dụng một cách cào bằng như trước.
Song song với đó, phạm vi người nộp thuế cũng được mở rộng và điều chỉnh phù hợp hơn với nền kinh tế số, trong đó làm rõ cơ chế quản lý các tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử hoặc phát sinh thu nhập trên các nền tảng số tại Việt Nam. Luật Quản lý thuế 2025 đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện bằng cách tạo cơ sở pháp lý cho dịch vụ công trực tuyến toàn trình, xây dựng cơ sở dữ liệu thuế tập trung và định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào các nghiệp vụ kiểm tra, hoàn thuế.
Một điểm mới quan trọng khác là bước thay đổi căn bản trong quản lý hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Cụ thể, Luật Quản lý thuế 2025 quy định nhóm đối tượng này phải chuyển hẳn sang phương thức kê khai, sử dụng dữ liệu và hóa đơn điện tử, đồng thời chính thức chấm dứt phương thức thuế khoán cũng như xóa bỏ quy định về Hội đồng tư vấn thuế xã, phường; mô hình thanh tra thuế truyền thống cũng không còn được quy định mà thay vào đó là tập trung vào kiểm tra thuế và phân tích rủi ro dựa trên dữ liệu điện tử tự động.
Hơn thế, khâu đăng ký thuế đã được hiện đại hóa hoàn toàn khi mã số thuế cá nhân, hộ kinh doanh được gắn chặt với số định danh cá nhân theo pháp luật về căn cước, góp phần đồng bộ dữ liệu quốc gia và hạn chế tối đa sai lệch thông tin. Luật Quản lý thuế 2025 cũng tăng cường bảo vệ quyền lợi người nộp thuế trong môi trường điện tử thông qua các quy định nghiêm ngặt về bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu và cơ chế đền bù thỏa đáng khi hệ thống quản lý xảy ra lỗi kỹ thuật.
Thay đổi tư duy, đổi mới cách phục vụ
Số liệu thống kê tại thời điểm ngày 31/7/2026 cho thấy, toàn tỉnh Lào Cai có 11.913 doanh nghiệp đang hoạt động cùng với 43.625 hộ, cá nhân kinh doanh. Đây chính là nhóm người nộp thuế chịu tác động trực tiếp và sâu sắc nhất khi phương thức quản lý chuyển dịch sang mô hình kê khai số và hóa đơn điện tử. Đối với cơ quan thuế địa phương, Luật Quản lý thuế 2025 tạo ra động lực tích cực nhưng cũng đặt ra bài toán chuyển đổi số vô cùng lớn vì hệ thống cơ sở dữ liệu phải được chuẩn hóa khẩn trương và đồng bộ liên thông với dữ liệu dân cư. Riêng đối với các hộ kinh doanh, việc xóa bỏ thuế khoán để chuyển sang phương thức kê khai làm thay đổi căn bản cách thức thực hiện nghĩa vụ thuế, buộc người dân phải tự lập sổ sách và nộp thuế điện tử.
Tuy có nhiều thách thức nhưng việc quản lý bằng công nghệ dữ liệu sẽ giúp Lào Cai mở rộng cơ sở thu bền vững, chống gian lận và tạo môi trường bình đẳng giữa kinh doanh truyền thống với kinh doanh trên mạng. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi năm 2026, Thuế tỉnh Lào Cai được trung ương giao chỉ tiêu thu nội địa 15.686 tỷ đồng; trong đó, 9.386 tỷ đồng thu cân đối ngân sách và 6.300 tỷ đồng thu từ tiền sử dụng đất.
Nhằm đưa Luật Quản lý thuế 2025 nhanh chóng đi vào cuộc sống và hoàn thành chỉ tiêu trên, ngành Thuế Lào Cai đã và đang quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cốt lõi. Cụ thể, cơ quan thuế đã đẩy mạnh tuyên truyền đa kênh trực tiếp tại cơ sở, đồng thời cử cán bộ tiếp cận từng địa bàn để cầm tay chỉ việc, hướng dẫn hộ kinh doanh sử dụng các ứng dụng điện tử. Bên cạnh đó, đơn vị cũng tăng cường phối hợp liên ngành với lực lượng công an và chính quyền để rà soát các doanh nghiệp không còn hoạt động, ngăn chặn mua bán hóa đơn, kết hợp với chiến dịch làm sạch dữ liệu mã số thuế. Qua đó, ngành thuế từng bước đổi mới phương thức phục vụ, lấy người nộp thuế làm trung tâm để giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân.
Phó Trưởng Thuế tỉnh Lào Cai - Vương Bích Hằng cho biết: “Từ thực tiễn triển khai, có thể khẳng định, việc đưa Luật Quản lý thuế 2025 vào cuộc sống không chỉ là thay đổi quy định pháp luật mà còn là quá trình chuyển đổi phương thức quản lý, chuyển đổi số và thay đổi cách tương tác giữa cơ quan thuế với người nộp thuế. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng môi trường quản lý thuế minh bạch, công bằng, hiện đại; người nộp thuế hiểu, tự giác và thuận lợi trong thực hiện nghĩa vụ; đồng thời, Nhà nước quản lý tốt nguồn thu và chống thất thu ngân sách”.
Có thể khẳng định, việc đưa Luật Quản lý thuế năm 2025 vào cuộc sống khẳng định chiến lược chuyển đổi số toàn diện của ngành thuế. Đối với Lào Cai, sự thay đổi này chính là đòn bẩy thúc đẩy các doanh nghiệp và hộ kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số.
