Tại Nhà máy sản xuất cao Actiso của Công ty TNHH Một thành viên Traphaco Sa Pa ở Khu công nghiệp Đông Phố Mới, phường Lào Cai, đoàn tìm hiểu hoạt động chế biến và liên kết vùng nguyên liệu.
Doanh nghiệp hiện liên kết với vùng trồng actiso tại phường Sa Pa và xã Tả Phìn, diện tích khoảng 60 ha, với hàng trăm hộ dân tham gia.
Actiso và chè dây là hai chuỗi liên kết tương đối bền vững của Traphaco Sa Pa. Mỗi năm, doanh nghiệp bao tiêu hơn 2.000 tấn dược liệu tươi và khoảng 70 tấn dược liệu khô, góp phần tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên, đoàn khảo sát công tác bảo tồn nguồn gen các loài dược liệu quý như sâm vũ điệp, trúc tiết nhân sâm, hoàng liên, đỗ trọng, thổ hoàng liên, dâm dương hoắc. Đây là nguồn gen quan trọng phục vụ nghiên cứu, nhân giống và phát triển dược liệu.
Tiếp đó, đoàn thăm Trung tâm Nghiên cứu dược liệu Sa Pa thuộc Viện Dược liệu, nơi đang bảo tồn hơn 200 loài cây thuốc quý bản địa vùng Hoàng Liên, trong đó hơn 40 loài nằm trong Danh lục đỏ cây thuốc.
Trung tâm đồng thời nghiên cứu khả năng thích nghi, nhân giống và khảo nghiệm nhiều loài như sâm Ngọc Linh, sâm Lai Châu, tam thất hoang, đương quy Nhật Bản, actiso, đỗ trọng và giảo cổ lam.
Đánh giá cao sự kết nối giữa nghiên cứu, bảo tồn và sản xuất, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Minh Sáng cho rằng đây là cơ sở để mở rộng vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị dược liệu.
Theo đồng chí Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, phát triển dược liệu không thể chỉ dựa vào mở rộng diện tích mà phải hình thành chuỗi liên kết hoàn chỉnh. Dược liệu muốn phát triển phải có ba yếu tố: giống tốt, có người làm và có nơi tiêu thụ.
Đồng chí Trần Minh Sáng đề nghị các đơn vị nghiên cứu, bảo tồn tăng cường cung cấp giống chất lượng; doanh nghiệp đẩy mạnh liên kết với người dân; cơ sở chế biến nâng công suất, quy mô và xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn.
Ngành nông nghiệp và các địa phương sẽ tạo điều kiện, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, nhất là vào chế biến sâu và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định.
Đến nay, Lào Cai đã hình thành vùng sản xuất dược liệu khoảng 6.500 ha, sản lượng hơn 30.000 tấn/năm, giá trị sản xuất gần 1.000 tỷ đồng. Các cây chủ lực gồm actiso, tam thất, đương quy, xuyên khung, sa nhân, chè dây và giảo cổ lam.
Bên cạnh vùng trồng tập trung, phát triển dược liệu dưới tán rừng được xác định là hướng đi tiềm năng, tận dụng lợi thế hơn 865.000 ha rừng, vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.
Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Lào Cai về chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển dược liệu có hiệu lực từ ngày 22/8/2026, hỗ trợ từ sản xuất giống, trồng tập trung, phát triển dược liệu dưới tán rừng, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn đến đầu tư bảo quản, chế biến. Các cơ sở, doanh nghiệp, hợp tác xã đủ điều kiện được hỗ trợ một lần tối đa 50% kinh phí mua mới máy móc, dây chuyền, thiết bị chế biến, với mức tối đa 10 tỷ đồng/dự án.
Việc kết hợp chính sách hỗ trợ với liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và người dân được kỳ vọng tạo vùng nguyên liệu ổn định, thúc đẩy chế biến sâu, nâng cao giá trị và từng bước đưa dược liệu trở thành ngành hàng quan trọng của nông nghiệp Lào Cai.
