Tránh phá vỡ quy hoạch cây trồng chủ lực

Những năm qua, tình trạng phá vỡ quy hoạch diện tích nhiều nhóm cây trồng chủ lực đã tạo ra những hệ lụy đáng ngại về mất cân bằng dinh dưỡng thổ nhưỡng; khó kiểm soát dịch hại; năng suất cây trồng không ổn định…

Để phát triển bền vững, một trong những yếu tố quan trọng là các địa phương cần tuân thủ quy hoạch diện tích cây trồng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Chăm sóc hồ tiêu tại huyện Cư M'gar (tỉnh Đắk Lắk).

Chăm sóc hồ tiêu tại huyện Cư M'gar (tỉnh Đắk Lắk).

Nhiều cây trồng vượt quy hoạch

Hồ tiêu là cây trồng chủ lực của nước ta. Tổng diện tích trồng hồ tiêu trên cả nước hiện là khoảng 131,8 nghìn héc ta, tập trung ở vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.

Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) Nguyễn Như Cường cho biết, theo quy hoạch đến năm 2020, tầm nhìn 2030, diện tích trồng hồ tiêu của cả nước ở mức 50.000ha, diện tích cho sản phẩm là 47.000ha. Như vậy, diện tích hồ tiêu hiện nay vượt gấp đôi so với quy hoạch. “Việc ồ ạt mở rộng diện tích trồng hồ tiêu khiến nhiều năm giá nông sản này giảm mạnh. Khi giá hồ tiêu xuống thấp, người dân chặt bỏ chuyển sang trồng cây khác, ảnh hưởng đến sản lượng, chất lượng hồ tiêu và nguồn dinh dưỡng đất”, ông Nguyễn Như Cường phân tích.

Tương tự, giai đoạn 2016-2019 là “thời hoàng kim” của cây mít Thái, có thời điểm giá lên đến 60.000 đồng/kg. Nông dân các tỉnh ồ ạt trồng loại cây này. Hệ lụy là năm 2022, do ảnh hưởng dịch Covid-19, thị trường Trung Quốc hạn chế thu mua, giá mít Thái sụt giảm xuống chỉ còn 2.000-3.000 đồng/kg khiến nhiều hộ chặt bỏ, chuyển sang cây trồng khác…

Hay như với sầu riêng, là cây trồng đang có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của ngành hàng trái cây nước ta. Tại một số địa phương, diện tích trồng sầu riêng đang tăng nhanh. Tuy nhiên, việc xuất khẩu trái cây này còn phụ thuộc vào một vài thị trường nên tiềm ẩn nguy cơ “được mùa - mất giá”... Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Nông Nguyễn Thị Tình cho hay, theo quy hoạch phát triển đến năm 2025, diện tích sầu riêng của tỉnh là 5.000ha, song đến cuối năm 2022, toàn tỉnh đã có 6.139ha sầu riêng, vượt xa quy hoạch. “Nếu nông dân sản xuất sầu riêng tự phát, không theo quy chuẩn xuất khẩu sẽ dẫn đến cung vượt cầu, lúc đó giá bán có thể thấp và không hiệu quả", bà Nguyễn Thị Tình lo ngại.

Theo thống kê của Bộ NN& PTNT, diện tích cây trồng chủ lực ở nhiều địa phương đang vượt quy hoạch. Điển hình như: Dưa hấu (Quảng Ngãi), hành tím (Sóc Trăng), thanh long (Bình Thuận), mía tím (Hòa Bình), sầu riêng, hạt tiêu… ở một số tỉnh.

Gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ

Đánh giá về hệ lụy từ việc phá vỡ quy hoạch diện tích một số cây trồng, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Trung cho biết, quy hoạch diện tích cây trồng đều căn cứ vào điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu; nhu cầu thị trường... Tuy không chính xác trong từng thời điểm cụ thể nhưng quy hoạch luôn có tính chiến lược, vì lợi ích lâu dài.

Để kiểm soát chặt chẽ diện tích cây trồng, đặc biệt là cây ăn quả, Bộ NN&PTNT đã ban hành Đề án phát triển cây ăn quả chủ lực đến năm 2025 và 2030. Trong đó, đề án xác định 14 loại cây ăn quả chủ lực, gồm: Thanh long, xoài, chuối, vải, sầu riêng, nhãn, cam, bưởi, dứa, chôm chôm, mít, chanh leo, bơ, na. Theo Cục trưởng Cục Trồng trọt Nguyễn Như Cường, khi ban hành đề án này, Bộ NN&PTNT dựa trên nghiên cứu về lợi thế đất đai, thời tiết, khí hậu, cây trồng và nhu cầu thị trường trong nước, quốc tế. Tuy nhiên, tính pháp lý của đề án không cao bằng quy hoạch, bởi đề án chỉ mang tính định hướng loại cây trồng, quy mô, diện tích, vùng trồng.

Để kiểm soát diện tích, bảo đảm vấn đề tiêu thụ, theo Chủ tịch Hiệp hội hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam Hoàng Thị Liên, việc quy hoạch vùng trồng cần tính đến điều kiện tự nhiên để hồ tiêu cho chất lượng, năng suất tốt nhất. Điều quan trọng là các vùng trồng hồ tiêu cần đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu, canh tác bền vững, tạo vùng nguyên liệu theo chuỗi…

Từ góc nhìn địa phương, đại diện Sở NN&PTNT tỉnh Bắc Giang cho rằng, quy hoạch diện tích cây trồng không phải là khung cứng, rập khuôn. Tuy nhiên, các địa phương cần chủ động kiểm soát diện tích. Vùng trồng cần đáp ứng điều kiện về thổ nhưỡng, khí hậu, tưới tiêu… Một yếu tố căn bản nữa là cần căn cứ nhu cầu thị trường để điều chỉnh, đưa ra những khuyến cáo kịp thời cho nông dân.

Ở góc độ quản lý, Cục trưởng Cục Trồng trọt Nguyễn Như Cường khẳng định, Bộ NN&PTNT tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát diện tích cây trồng theo từng năm để có định hướng phát triển kịp thời. Ngoài ra, Bộ cũng sẽ bổ sung quy hoạch một số cây trồng chủ lực, có vai trò trong an ninh lương thực, khả năng cạnh tranh cao tại thị trường nội địa và xuất khẩu. Mặt khác, Nhà nước cũng cần có chế tài đủ mạnh để người dân và chính quyền địa phương thực hiện sản xuất theo quy hoạch.

Có thể thấy, sự phát triển của bất cứ loại cây trồng hay sản phẩm nào cũng cần gắn với vùng sản xuất, chế biến, tiêu thụ… mới bảo đảm tính bền vững. Nông sản Việt Nam cần tập trung vào chất lượng, xây dựng thương hiệu, khẳng định uy tín, qua đó từng bước mở rộng thị trường và nâng cao kim ngạch xuất khẩu, góp phần phát triển bền vững ngành Nông nghiệp.

Báo Hànộimới

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Kinh tế tập thể tạo động lực cho nông dân

Kinh tế tập thể tạo động lực cho nông dân

Thông qua các tổ Hội Nông dân nghề nghiệp, chi Hội Nông dân nghề nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác, nông dân Lào Cai có thêm điều kiện liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau về kỹ thuật, con giống và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, thu nhập và giá trị nông sản.

Xã Bảo Yên: Cần xử lý nghiêm đối tượng đổ trộm rác thải xuống sông Chảy

Xã Bảo Yên: Cần xử lý nghiêm đối tượng đổ trộm rác thải xuống sông Chảy

Tình trạng đổ trộm rác thải sinh hoạt, phế thải xây dựng xuống sông Chảy đoạn qua địa bàn xã Bảo Yên (tỉnh Lào Cai) gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái và mỹ quan. Các cấp, ngành, địa phương liên quan cần có giải pháp căn cơ, quyết liệt và đồng bộ hơn để bảo vệ dòng sông Chảy.

Làng Mới mở đường từ sức dân

Làng Mới mở đường từ sức dân

Thôn Làng Mới, xã Hợp Thành nằm trên sườn núi cao, là nơi có 75 hộ dân là đồng bào Dao đỏ sinh sống lâu đời. Nhiều năm qua, khó khăn lớn nhất của thôn là các tuyến đường vào xóm dân cư là đường nhỏ, đã bị hư hỏng, xuống cấp, khiến việc đi lại của bà con nhiều vất vả. Năm 2026, người dân trong thôn đồng thuận hiến trên 8.000m2 đất để mở rộng các tuyến đường, mở ra trang mới cho sự phát triển của thôn.

Phúc Khánh mở rộng vùng dâu, hướng tới 60 ha vào năm 2030

Phúc Khánh mở rộng vùng dâu, hướng tới 60 ha vào năm 2030

Từ gần 18 ha hiện có, Phúc Khánh đặt mục tiêu phát triển vùng dâu lên khoảng 60 ha vào năm 2030. Hiệu quả bước đầu, chính sách hỗ trợ và liên kết tiêu thụ đang tạo thêm động lực cho người dân và chính quyền nơi đây. Song để mở rộng bền vững, vùng nguyên liệu, cần được phát triển đồng bộ với tổ chức sản xuất, kỹ thuật và thị trường.

Tăng cường thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tại 17 xã, phường

Tăng cường thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tại 17 xã, phường

Chiều 17/9, tại xã Trấn Yên, Quỹ Bảo vệ rừng và Môi trường tỉnh phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh tổ chức Hội nghị tăng cường thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng gắn với công tác quản lý, bảo vệ rừng đối với 17 xã, phường sau sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Ra mắt Chi hội Chè Shan tuyết vùng núi cao Việt Nam

Ra mắt Chi hội Chè Shan tuyết vùng núi cao Việt Nam

Ngày 16/9, tại Hà Nội, Hiệp hội Chè Việt Nam (VITAS) tổ chức công bố Quyết định số 53/QĐ-HHC về việc thành lập Chi hội Chè Shan tuyết vùng núi cao Việt Nam, tên giao dịch quốc tế là “Vietnam High-Mountain Snow Shan Tea Chapter”. Chi hội quy tụ các tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến chè Shan tuyết vùng núi cao, tạo đầu mối chuyên môn trong bảo tồn vùng chè cổ thụ, chuẩn hóa sản phẩm và phát triển thị trường.

Xã Gia Hội khẩn trương di dời 4 hộ dân ra khỏi khu vực sạt lở

Xã Gia Hội khẩn trương di dời 4 hộ dân ra khỏi khu vực sạt lở

Sau nhiều ngày xuất hiện mưa to đến rất to, tại thôn Nậm Búng, xã Gia Hội đã xảy ra sạt lở đất, ảnh hưởng đến an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Trước tình hình đó, địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó, chủ động đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Nghị quyết 21 tạo đòn bẩy phát triển chăn nuôi ở Xuân Ái

Nghị quyết 21 tạo đòn bẩy phát triển chăn nuôi ở Xuân Ái

Thực hiện Nghị quyết số 21, ngày 9/12/2025 của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản, xã Xuân Ái đã chủ động lựa chọn, triển khai các mô hình chăn nuôi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Chính sách không chỉ giúp người dân có thêm nguồn lực đầu tư con giống, còn mở ra hướng phát triển chăn nuôi theo quy mô hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy kinh tế nông nghiệp ở địa phương.

Bài cuối: Không chỉ là phân chia nhiệm vụ

Chuyên nghiệp hóa quản lý, vận hành công trình thủy lợi Bài cuối: Không chỉ là phân chia nhiệm vụ

Quy định phân cấp quản lý công trình thủy lợi được UBND tỉnh ban hành cuối tháng 7 vừa qua kỳ vọng sẽ giúp thống nhất phương án quản lý, vận hành, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống. Tuy nhiên, làm thế nào để quá trình chuyển giao không làm gián đoạn việc phục vụ sản xuất, đồng thời bảo đảm các công trình được quản lý, vận hành hiệu quả đang là vấn đề đặt ra.

Bài 1: Khi hàng nghìn công trình cần một “nhạc trưởng”

Chuyên nghiệp hóa quản lý, vận hành công trình thủy lợi Bài 1: Khi hàng nghìn công trình cần một “nhạc trưởng”

Hiện nay, phương thức vận hành hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh đang thiếu thống nhất. Có địa phương giao doanh nghiệp chuyên trách quản lý theo cơ chế đặt hàng dịch vụ công ích; có nơi do UBND cấp xã và các tổ thủy nông thôn, bản quản lý, vận hành. Sự khác biệt này đang phát sinh những bất hợp lý cần phân định rõ trách nhiệm và thiết lập đầu mối điều phối thống nhất để hệ thống thủy lợi hoạt động đồng bộ, ổn định, phục vụ tốt sản xuất nông nghiệp.

Khát vọng đổi mới của nữ nông dân xuất sắc

Khát vọng đổi mới của nữ nông dân xuất sắc

Nhạy bén nắm bắt xu hướng phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn và liên kết theo chuỗi giá trị, chị Nguyễn Thị Hồng Lê - Giám đốc Hợp tác xã Dâu tằm Hạnh Lê, xã Trấn Yên, đã xây dựng thành công mô hình trồng dâu nuôi tằm, tạo sinh kế bền vững cho hàng chục hộ dân địa phương. Những nỗ lực của chị được ghi nhận bằng danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” năm 2026.

Lao Chải giảm nghèo bền vững

Lao Chải giảm nghèo bền vững

Phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, xã Lao Chải đang triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân thay đổi tư duy sản xuất, từng bước tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Từ bảo tồn hồng cổ Sa Pa đến “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”

Từ bảo tồn hồng cổ Sa Pa đến “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”

Từ niềm đam mê bảo tồn những giống hoa hồng cổ Sa Pa, ông Đỗ Phú Chính, phường Sa Pa, đã gây dựng khu vườn rộng 3 ha thành điểm du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực và dịch vụ. Mỗi năm, mô hình mang lại doanh thu khoảng 4 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động. Năm 2026, ông được công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”.

fb yt zl tw