Những ngày này, trên các triền ruộng ở Hàm Rồng, Sa Pả… (phường Sa Pa), người dân đang tất bật cho vụ trồng atiso mới. Khác với mọi năm, thay vì gieo hạt trực tiếp xuống đất, nhiều hộ đã chuyển sang phương pháp ươm bầu để trồng.
Đây là mô hình được Hội Nông dân phường Sa Pa phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Traphaco hỗ trợ triển khai, nhằm giúp người dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển vùng nguyên liệu dược liệu bền vững.
Atiso là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, gắn liền với thương hiệu dược liệu của Sa Pa. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt đặc trưng của vùng cao, cây con thường bị chết do rét hoặc thiếu nước, ảnh hưởng lớn đến thời vụ và năng suất. Từ thực tế đó, mô hình ươm bầu được triển khai nhằm khắc phục tình trạng này, tạo bước chuyển quan trọng trong sản xuất nông nghiệp địa phương.
Gia đình ông Phạm Duy Hùng ở tổ dân phố Hàm Rồng 4, là một trong những hộ trồng atiso lâu năm của địa phương. Nhiều tháng nay, ngày nào ông Hùng cũng “bám” khu vườn rộng 2 ha để chăm sóc những khay bầu giống, đảm bảo cây con atiso sinh trưởng ổn định.
Ông Hùng kể: Trước đây, gia đình thực hiện gieo hạt trực tiếp, cây non yếu, gặp sương muối là chết hàng loạt, có năm phải dặm lại tới hai, ba lần, vừa tốn công vừa chậm thời vụ. Năm nay, được cán bộ Hội Nông dân và kỹ thuật viên Công ty TNHH Một thành viên Traphaco hướng dẫn ươm cây trong bầu, tôi thấy khác hẳn. Cây giống khi trồng ra vườn khỏe, bén rễ nhanh, gần như không bị chết, năng suất chắc chắn sẽ cao hơn nhiều.
Không chỉ nâng cao năng suất, mô hình ươm bầu atiso còn đem lại hiệu quả kép. Trong thời gian cây atiso được ươm trong bầu, người dân tận dụng được đất để trồng thêm một vụ rau ngắn ngày, vừa tăng thu nhập, vừa góp phần cải tạo đất, giúp cây atiso sau này phát triển tốt hơn.
Chị Giàng Thị Mỷ ở tổ dân phố Hàm Rồng 3, là một trong những hộ mạnh dạn áp dụng mô hình này ngay từ đầu vụ. Gia đình chị có gần 1 ha trồng atiso, trước đây thường để đất trống trong giai đoạn chờ cây giống, vừa lãng phí, vừa khó chủ động thời vụ. Khi được cán bộ Hội Nông dân và kỹ thuật viên Công ty TNHH Một thành viên Traphaco hướng dẫn, chị Mỷ nhận thấy rõ hiệu quả của cách làm mới này.
Chị Mỷ chia sẻ: Trong lúc chờ cây atiso được ươm trong bầu đủ tuổi trồng, tôi tận dụng đất để trồng bắp cải, rau mùi. Vụ rau ngắn giúp có thêm thu nhập, bình quân mỗi sào gia đình thu khoảng 1 triệu đồng. Đến khi cây trong bầu đủ cứng cáp, đất cũng vừa được luân canh, sẵn sàng cho vụ atiso mới. Cách làm này vừa không lãng phí đất, vừa tăng hiệu quả sản xuất.
Mô hình ươm bầu cây giống atiso được triển khai từ đầu vụ của năm 2025 với sự hỗ trợ của Công ty TNHH Một thành viên Traphaco. Doanh nghiệp đã cung cấp khay bầu, đất sạch, hạt giống chất lượng, đồng thời cử kỹ thuật viên trực tiếp hướng dẫn bà con quy trình ươm, chăm sóc và chuyển cây ra vườn, ruộng.
Ông Đỗ Tiến Sỹ, Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Traphaco cho biết: Traphaco xác định đồng hành với bà con không chỉ ở khâu tiêu thụ sản phẩm, mà ngay từ đầu vụ. Khi cây khỏe, năng suất cao, chất lượng dược liệu ổn định thì chuỗi giá trị atiso mới bền vững.
Cũng theo ông Đỗ Tiến Sỹ, từ góc độ kỹ thuật, phương pháp ươm bầu giúp cây con phát triển trong điều kiện được kiểm soát, có đủ độ ẩm và dinh dưỡng, nhờ đó cây giống cứng cáp hơn so với phương pháp gieo hạt trước đây. Khi bén rễ, cây phát triển nhanh, đồng đều và ít bị ảnh hưởng bởi biến động thời tiết. Mặt khác, mô hình còn giúp tiết kiệm hạt giống, giảm chi phí đầu tư ban đầu, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng lao động.
Theo khảo sát sơ bộ của Hội Nông dân phường Sa Pa, tỷ lệ cây sống khi trồng từ bầu đạt trên 95%, trong khi gieo hạt trực tiếp chỉ khoảng 70 - 75%. Đặc biệt, nhờ không phải mất thời gian dặm cây, người dân có thể đảm bảo đúng thời vụ, góp phần nâng cao năng suất bình quân từ 15 - 20% so với trước đây.
Ông Má A Sẳng, Chủ tịch Hội Nông dân phường Sa Pa đánh giá, việc phối hợp với doanh nghiệp để hỗ trợ nông dân đổi mới phương thức canh tác là hướng đi phù hợp trong giai đoạn hiện nay.
"Mô hình ươm bầu atiso không chỉ mang lại lợi ích về mặt kỹ thuật mà còn tạo chuyển biến về tư duy sản xuất cho bà con. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao thu nhập, hướng tới sản xuất nông nghiệp hàng hóa bền vững”, ông Má A Sẳng nhận định.
Với những hiệu quả bước đầu, trong thời gian tới, phường Sa Pa sẽ tiếp tục phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Traphaco và các cơ quan chuyên môn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động hội viên tham gia mô hình; mở các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật để người dân thuận tiện học tập, áp dụng. Mục tiêu là hình thành vùng trồng atiso ổn định, chất lượng cao, phát triển thương hiệu “Atiso Sa Pa” bền vững trên thị trường.
Có thể thấy, mô hình ươm bầu trồng atiso không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo động lực mới cho sản xuất nông nghiệp địa phương. Cách làm này giúp người dân thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, khai thác hợp lý tiềm năng đất và tăng tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp Sa Pa. Thành công bước đầu của mô hình là minh chứng rõ nét cho sự đồng hành hiệu quả giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân – những "hạt nhân" quan trọng trong xây dựng nền nông nghiệp bền vững.
