Tiếp tục phục tráng gạo nếp tan Tú Lệ

YBĐT - Nếp tan Tú Lệ đã là một sản phẩm có tiếng vang xa khắp cả nước. Tuy nhiên Yên Bái nói chung, Văn Chấn nói riêng lại chưa khai thác tốt điều này để mang lại hiệu quả kinh tế.

Trong hai năm 2007 - 2008, nghiên cứu của Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Miền núi phía Bắc đã phục tráng được giống nếp Tú Lệ thông qua chọn dòng với 150kg giống siêu nguyên chủng. Việc bảo tồn và phục tráng quần thể đã sản xuất được 3 tấn giống xác nhận cung cấp cho sản xuất tại xã Tú Lệ (Văn Chấn) và 2 xã lân cận là Cao Phạ, Nậm Có (Mù Cang Chải); xây dựng được quy trình kỹ thuật canh tác giống nếp Tú Lệ đạt năng suất cao (đạt trên 4 tấn/ha, tăng so với đối chứng từ 14% - 18%) mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Nếp Tú Lệ là một giống lúa bản địa mang tính đặc trưng cao ở Tú Lệ với nhiều đặc tính quý: độ dẻo cao, dẻo lâu, thơm, ngậy, ngon và chịu đựng tốt với các yếu tố bất thuận của địa phương. Trước đây, nếp Tú Lệ đã được trồng trên toàn bộ diện tích của xã với 161ha. Hiện, diện tích này giảm xuống còn vài chục héc-ta.

Ông Lò Văn Thức - Chủ tịch UBND xã Tú Lệ cho biết: “Hiện nay, chất lượng nếp Tú Lệ không còn như trước mà nguyên nhân chính có thể là biến đổi di truyền do giao phấn tự nhiên với các giống lúa cải tiến; do thay đổi trong quản lý dinh dưỡng cây trồng, lẫn tạp cơ giới với các giống khác. Bên cạnh đó, nếp Tú Lệ còn bị giảm chất lượng “oan” do chính những người tiêu thụ nó khi hiện tượng trộn gạo nếp khác cùng với nếp Tú Lệ đang phổ biến tại Yên Bái”. Tuy chất lượng giảm nhưng nhu cầu tiêu thụ gạo nếp này vẫn khá cao và đang vượt ra khỏi địa bàn tỉnh.

Việc phục tráng nếp tan Tú Lệ không phải chỉ dựa vào Viện Khoa học  kỹ thuật Nông lâm nghiệp Miền núi phía Bắc thực hiện đề tài khoa học phục tráng nếp tan Tú Lệ mới đây. Thực tế từ nhiều đời nay, khi cây lúa nếp xuất hiện ở Tú Lệ thì người dân bản địa đã có cách bảo tồn nguồn gen của riêng mình và đặc biệt hiệu quả.

Ông Hoàng Văn Soàn - Phó chủ tịch UBND xã Tú Lệ cho biết: “Từ xa xưa, cây lúa nếp chỉ là loại cây dại trên rừng được các cụ phát hiện đem về trồng. Qua nhiều đời, nó trở thành cây lương thực không thể thiếu của người dân Tú Lệ và được trồng trên tất cả các cánh đồng. Thời gian qua đi, cứ khi nào thấy lúa có hiện tượng thoái hóa, các cụ khôi phục bằng cách ngắt những bông cái hạt to, đều để làm giống cho vụ sau. Nếu vụ sau chưa đạt thì tiếp tục thực hiện vài vụ liên tiếp. Từ đó đến nay, nguồn gen của giống lúa nếp Tú Lệ vẫn được bảo quản một cách nguyên bản”. Tuy nhiên, câu chuyện về cây lúa nếp Tú Lệ còn rất nhiều điều phải bàn.

Đối với một xã nghèo như Tú Lệ, đời sống người dân chủ yếu dựa vào canh tác lúa nước thì nhu cầu về lương thực là cấp bách nhất. Trong khi đó, các giống lúa nếp thời gian sinh trưởng rất dài, từ 5 đến 6 tháng. Quan trọng hơn, lúa nếp Tú Lệ lại là giống cảm quan, chỉ khi có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm thì nếp Tú Lệ mới trỗ, thời gian thích hợp nhất là tháng 7, do đó chỉ có thể cấy được một vụ. Trong khi đó, các giống lúa lai thời gian canh tác ngắn hơn nhiều, có thể canh tác 2 vụ và năng suất cao hơn gấp rưỡi, thậm chí gấp hai lần. Theo Bí thư Đảng ủy xã Lò Văn Viện thì đây chính là nguyên nhân dẫn đến diện tích canh tác lúa nếp đang giảm mạnh.

Nghiên cứu của Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Miền núi phía Bắc trong quá trình phục tráng gạo nếp tan cũng đã xác định được vùng phân bố sản xuất giống nếp Tú Lệ cho năng suất, chất lượng cao phục vụ để mở rộng diện tích gồm các xã: Tú Lệ, Cao Phạ và Nậm Có với tổng diện tích khoảng 600ha.

Nghiên cứu đã xác định được giống lúa ngắn ngày BT13, AYT77, DT122 đạt năng suất cao, có thể gieo cấy trong vụ xuân thay thế giống địa phương, đảm bảo thu hoạch kịp thời cho gieo cấy nếp Tú Lệ ở mùa chính vụ. Trên cơ sở nghiên cứu đó, Văn Chấn cần tiếp tục có sự quan tâm, đầu tư cho các xã này phát triển và mở rộng diện tích lúa nếp; cần hỗ trợ địa phương trong việc xây dựng nhãn hiệu hàng hóa và quy chế sử dụng nhãn hiệu này có hiệu quả. Địa phương cần xây xựng chỉ dẫn địa lý để quảng bá sản phẩm đồng thời thu hút doanh nghiệp đầu tư sâu vào chế biến tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, chất lượng tốt.

Nếp tan Tú Lệ đã là một sản phẩm có tiếng vang xa khắp cả nước. Tuy nhiên Yên Bái nói chung, Văn Chấn nói riêng lại chưa khai thác tốt điều này để mang lại hiệu quả kinh tế. Phát triển vùng lúa nếp đặc sản cần phải được các cấp chính quyền, các cơ quan chuyên môn quan tâm hơn nữa để nếp tan Tú Lệ thực sự là thương hiệu của đất Tú Lệ, thương hiệu của Yên Bái.

Anh Dũng

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Hội chợ Thương mại Việt - Trung: Cơ hội để Lào Cai và hàng Việt mở rộng thị trường biên giới

Hội chợ Thương mại Việt - Trung: Cơ hội để Lào Cai và hàng Việt mở rộng thị trường biên giới

Trước thềm Hội chợ Kinh tế Thương mại và Du lịch Biên giới Việt - Trung (Hồng Hà) năm 2026, không khí chuẩn bị từ phía Việt Nam, đặc biệt là công tác chuẩn bị nguồn hàng đang diễn ra hết sức khẩn trương và chủ động. Đây không chỉ là sự kiện giao thương thường niên, mà còn là cơ hội chiến lược để nông sản giúp hàng hóa Việt Nam cùng tỉnh Lào Cai khẳng định vị thế, mở rộng thị trường biên giới và tiến sâu vào nội địa Trung Quốc.

Báo cáo nghiệm thu sáng kiến “Hệ sinh thái tri thức số tích hợp thương mại điện tử hỗ trợ phát triển và tiêu thụ sản phẩm OCOP bền vững”

Báo cáo nghiệm thu sáng kiến “Hệ sinh thái tri thức số tích hợp thương mại điện tử hỗ trợ phát triển và tiêu thụ sản phẩm OCOP bền vững”

Sáng 30/10, tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên, tỉnh Lào Cai, Ban đại diện KCS Gateway tổ chức chương trình báo cáo nghiệm thu sáng kiến “Hệ sinh thái tri thức số tích hợp thương mại điện tử hỗ trợ phát triển và tiêu thụ sản phẩm OCOP bền vững” (KCS Gateway). Sáng kiến hướng tới nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số cho phụ nữ vùng cao, góp phần quảng bá, mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm địa phương.

Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa

Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa

Thương mại điện tử phát triển nhanh khiến việc xác minh người bán, nguồn gốc hàng hóa ngày càng phức tạp. Việc Bộ Công thương ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT ngày 11/6/2026 đã tạo cơ sở đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, kết nối dữ liệu và cảnh báo sớm vi phạm.

Chăm lo lòng dân, bền chặt khối đoàn kết

Chăm lo lòng dân, bền chặt khối đoàn kết

Từ sửa chữa đường giao thông đến hỗ trợ sinh kế, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Nậm Có cùng Ban Công tác Mặt trận các thôn luôn đồng hành, chăm lo đời sống Nhân dân. Bám sát cơ sở, lắng nghe nguyện vọng, Mặt trận kịp thời chuyển tải kiến nghị, phối hợp giải quyết những vấn đề được quan tâm. Mỗi đoạn đường được sửa, mỗi con giống được trao góp phần đưa chính sách vào cuộc sống, củng cố niềm tin, phát huy sức dân, chung sức xây dựng quê hương.

200 hộ nghèo xã Nghĩa Tâm và Đông Cuông được hỗ trợ phân bón vi sinh

200 hộ nghèo xã Nghĩa Tâm và Đông Cuông được hỗ trợ phân bón vi sinh

Trong 2 ngày 29 - 30/10, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Công ty Cổ phần Môi trường và Năng lượng Nam Thành Yên Bái cùng chính quyền địa phương tổ chức chương trình thiện nguyện hướng về cơ sở, hỗ trợ phân bón vi sinh miễn phí cho các hộ nghèo, cận nghèo tại hai xã Nghĩa Tâm và Đông Cuông.

Anh Pao làm giàu từ chăn nuôi

Anh Pao làm giàu từ chăn nuôi

Là người dân tộc Nùng, sinh ra và lớn lên ở xã Nàn Sán cũ, nay là thôn Tà Chải, xã Si Ma Cai, anh Thền Văn Pao từng có cuộc sống khó khăn do thu nhập chỉ trông vào trồng ngô, trồng lúa...

Tạo đà cho chăn nuôi hàng hóa

Tạo đà cho chăn nuôi hàng hóa

Từ mô hình nuôi gà đen quy mô trang trại đến chăn nuôi trâu, bò với hàng chục con mỗi hộ, người dân xã Quy Mông đang từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất, hướng tới chăn nuôi hàng hóa. Cùng với sự chủ động đầu tư của các hộ, chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Lào Cai đang tiếp thêm nguồn lực, tạo động lực để người dân mở rộng quy mô, nâng cao thu nhập và chú trọng chăn nuôi an toàn, bền vững.

Từ ruộng bậc thang đến những chùm cà chua chín đỏ

Từ ruộng bậc thang đến những chùm cà chua chín đỏ

Không bằng lòng với cách sản xuất truyền thống, chàng trai người Mông Thào A Dê, ở thôn Làng Sang, xã Púng Luông đã mạnh dạn vay vốn, đưa giống cà chua Nhật Bản về trồng trên đất núi. Với diện tích 3.000 m², mô hình bước đầu cho hiệu quả kinh tế khả quan, mở ra hướng phát triển sản xuất hàng hóa ngay tại quê hương.

Chấn chỉnh tình trạng đã nộp thuế đất phi nông nghiệp vẫn bị ghi nợ

Chấn chỉnh tình trạng đã nộp thuế đất phi nông nghiệp vẫn bị ghi nợ

Thông tin thửa đất chưa đầy đủ, tiền thuế đã nộp chưa được cập nhật khiến nghĩa vụ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp có thể bị thông báo sai. Cục Thuế yêu cầu các địa phương rà soát, điều chỉnh khi đủ căn cứ, giải quyết dứt điểm phản ánh và bố trí tổ công tác hỗ trợ, không để người dân phải đi lại nhiều lần.

Nguồn lực Nhà nước khơi nội lực Nhân dân

Nguồn lực Nhà nước khơi nội lực Nhân dân

Với hơn 46% hộ nghèo và cận nghèo cùng phương thức sản xuất nhỏ lẻ, công tác giảm nghèo ở xã Nậm Có từng đối mặt với rào cản lớn bởi tư tưởng trông chờ, ỷ lại của một bộ phận người dân. Phá vỡ những trì trệ này, xã đã thay đổi cách làm: triển khai các dự án sinh kế và mô hình sản xuất xuất phát từ chính đề xuất, nhu cầu thực tế của cộng đồng, lấy người dân làm chủ thể và là trung tâm để thúc đẩy và nhân rộng.

Ngân hàng Nhà nước nói về việc không dùng tiền mặt mua, bán vàng

Ngân hàng Nhà nước nói về việc không dùng tiền mặt mua, bán vàng

Trước vướng mắc về việc khách hàng mua vàng nhiều lần trong ngày, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu đặt câu hỏi liệu có phải thu hồi sản phẩm đã bán, hoàn tiền mặt và yêu cầu khách chuyển khoản lại. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẳng định ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt là từ 5 triệu đồng, tính theo tổng giá trị giao dịch trong ngày của một khách hàng.

Tạo nguồn thu bền vững, góp sức hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng

Tạo nguồn thu bền vững, góp sức hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng

Với phương châm “Minh bạch - chuyên nghiệp - đồng hành cùng người nộp thuế”, Thuế tỉnh Lào Cai đang tích cực hưởng ứng và triển khai phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số giai đoạn 2026 - 2030” do Cục Thuế phát động trên phạm vi toàn quốc. Ngành thuế Lào Cai quyết tâm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, bảo đảm nguồn thu ngân sách Nhà nước, đồng thời góp phần tạo động lực thúc đẩy kinh tế địa phương tăng trưởng nhanh và bền vững.

fb yt zl tw