LCĐT - Dân tộc thiểu số (DTTS) rất ít người theo quy định là cộng đồng dân tộc có dưới 10.000 người. Lào Cai có 2 cộng đồng dân tộc rất ít người là Bố Y và Phù Lá. Mặc dù đến nay, người Phù Lá đã vượt 10.000 người nhưng vẫn được hưởng lợi từ một số chính sách đầu tư đặc thù.
 |
| Nhờ chính sách hỗ trợ đặc thù, thôn Lao Hầu, xã Thanh Bình (huyện Mường Khương) đã hình thành vùng trồng chuối hàng hóa. |
Dẫn chúng tôi tham quan vùng trồng chuối rộng 3 ha của đồng bào Bố Y ở thôn Lao Hầu, xã Thanh Bình (huyện Mường Khương), Trưởng thôn Lồ Củi Thàng giới thiệu: Trong 70 hộ của thôn có 68 hộ người Bố Y. Trước đây, người Bố Y trong thôn chưa hình thành tư duy phát triển nông nghiệp hàng hóa, nhưng nay đã khác. Nhờ sáng tạo, không ngừng học hỏi kinh nghiệm sản xuất, một số vùng nông nghiệp hàng hóa như chuối, mía, chè đã hình thành, đem lại thu nhập ổn định, cuộc sống của người dân đã thay đổi tích cực.
 |
| Nhà văn hóa - nơi diễn ra các hoạt động của người Bố Y được đầu tư xây dựng khang trang. |
Gia đình anh Giàng Phán Dìn là điển hình người Bố Y phát triển kinh tế của xã Thanh Bình. Gia đình anh trồng 3.000 cây chuối. Nếu giá cả ổn định như năm 2022, mỗi cây chuối cho thu lãi 50.000 đồng. Anh Dìn còn đứng ra tiêu thụ toàn bộ sản lượng chuối quả của thôn và một số vùng lân cận với tổng sản lượng tiêu thụ mỗi năm 500 tấn.
Xã Thanh Bình có 115 hộ người Bố Y, tập trung chủ yếu ở thôn Lao Hầu và thôn Sín Chải. Người Bố Y vẫn đang được hưởng một số chính sách hỗ trợ cây, con giống nông nghiệp; hỗ trợ đổ cấp phối đường giao thông nông thôn vào thôn Lao Hầu dài gần 2 km; đầu tư xây dựng nhà văn hóa rộng 6.000 m2 trị giá 7 tỷ đồng...
 |
Trước đây, tình trạng mai một bản sắc văn hóa của 2 dân tộc Phù Lá và Bố Y rất đáng lo ngại, bởi hầu như bà con không còn giữ tiếng nói, trang phục, phong tục, tập quán tốt đẹp và lễ hội của dân tộc mình. Chính vì vậy, nguồn lực từ Đề án “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các DTTS rất ít người” có vai trò rất quan trọng trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của 2 dân tộc. Toàn tỉnh đã thành lập 37 đội văn nghệ của người Phù Lá, Bố Y với gần 1.000 người tham gia; mở 32 lớp dạy tiếng dân tộc theo kiểu truyền khẩu; mua sắm, cung cấp đạo cụ, trang phục cho các đội văn nghệ. Đó là một số lĩnh vực mà đồng bào DTTS rất ít người tại Lào Cai đang được hưởng lợi từ Quyết định số 2086 ngày 31/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các DTTS rất ít người” giai đoạn 2016 - 2025. Đến nay, đề án được tích hợp tại Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.
 |
| Nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống của người Bố Y được gìn giữ. |
Đề án “Hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các DTTS rất ít người” giai đoạn 2016 - 2025 có đối tượng áp dụng rộng (thực hiện tại 194 thôn, bản sinh sống tập trung các DTTS rất ít người tại các tỉnh Cao Bằng, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Yên Bái, Tuyên Quang, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Kon Tum và Lào Cai). Không dừng lại ở đó, trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, Ủy ban Dân tộc đã xây dựng Dự án số 9 dành riêng cho các DTTS rất ít người, nhóm dân tộc còn nhiều khó khăn. Với dự án này, mục tiêu đặt ra là tiếp tục xóa đói nghèo, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào; xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các thôn, bản, nơi sinh sống tập trung của đồng bào DTTS rất ít người…
 |
| Từ chính sách đặc thù, đầu tư toàn diện, kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS rất ít người ngày càng khởi sắc. |
Tỉnh Lào Cai hiện có 2.240 hộ dân tộc Phù Lá, với 10.276 nhân khẩu; 593 hộ dân tộc Bố Y, với 2.537 nhân khẩu. Đồng bào Phù Lá và Bố Y cư trú tại 37 thôn thuộc 22 xã, tại các huyện Mường Khương, Bắc Hà, Văn Bàn, Bảo Yên, Bảo Thắng và thị xã Sa Pa. Từ năm 2018 đến năm 2020, ngân sách Trung ương đã bố trí hơn 81 tỷ đồng đầu tư cho cộng đồng DTTS rất ít người trên địa bàn tỉnh. Từ năm 2021, đề án được tích hợp trong chương trình mục tiêu quốc gia cũng đã có hàng chục tỷ đồng phê duyệt đầu tư cho nhóm DTTS rất ít người tại Lào Cai. Cụ thể, năm 2022, tỉnh được Trung ương giao hơn 19,5 tỷ đồng hỗ trợ nhóm dân tộc có khó khăn đặc thù với các nội dung hỗ trợ phát triển sản xuất và sinh kế, bảo tồn, y tế...
Ông Nông Đức Ngọc, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh cho biết: Nhờ các nguồn lực này, 100% xã và 98% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm cơ bản được cứng hóa; 100% xã có hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin; 100% thôn có điện lưới quốc gia với 96,7% số hộ được sử dụng điện; hơn 95% hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh. Từ đồng bộ chính sách, sáng tạo trong triển khai thực hiện, giai đoạn 2016 - 2020, tỷ lệ hộ nghèo, nhất là vùng đồng bào DTTS, đồng bào DTTS rất ít người của tỉnh giảm nhanh với mức bình quân 5,17%/năm và đến năm 2021, tỷ lệ hộ nghèo còn 8,2%. Đời sống của đồng bào DTTS rất ít người ngày càng được nâng lên, xuất hiện nhiều điển hình sản xuất, kinh doanh giỏi với thu nhập mỗi năm hơn 100 triệu đồng.
Với chính sách hỗ trợ, đầu tư toàn diện, đồng bộ theo Quyết định số 2086, nay là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, đời sống của đồng bào dân tộc Phù Lá, Bố Y trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến. Đặc biệt, có rất nhiều hộ nghèo đang thay đổi tư duy về phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa... Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất đã tạo ra nhiều cơ hội giúp đồng bào vươn lên thoát nghèo, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; giúp chuyển biến về mặt nhận thức, không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các chính sách hỗ trợ.
