Việc xây dựng Nghị định nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, các quy định của Nhà nước về bảo đảm quyền học tập của người dân; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ các chính sách hỗ trợ người học, góp phần giảm chi phí học tập và bảo đảm công bằng trong giáo dục.
Dự thảo Nghị định quy định thực hiện miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục thường xuyên cấp Trung học Phổ thông.
Chính sách được triển khai theo mô hình thư viện dùng chung. Nhà nước đầu tư mua sắm sách giáo khoa (bao gồm sách in và sách chữ nổi Braille) để trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục; học sinh và giáo viên được mượn sách giáo khoa sử dụng trong năm học hoặc học kỳ và hoàn trả sau khi kết thúc thời gian sử dụng để tiếp tục quản lý, tái sử dụng.
Danh mục sách giáo khoa được miễn phí sử dụng thuộc bộ sách giáo khoa do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc.
Theo dự thảo Nghị định, việc miễn phí sách giáo khoa được thực hiện trên phạm vi cả nước từ năm học 2029 - 2030. Các địa phương có khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích triển khai sớm hơn, ưu tiên đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Dự thảo Nghị định cũng quy định Nhà nước bảo đảm giáo trình môn Giáo dục Quốc phòng và an ninh để cung cấp miễn phí cho người học tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp theo hình thức mượn - trả thông qua thư viện. Việc thực hiện miễn phí giáo trình môn Giáo dục Quốc phòng và an ninh trên phạm vi toàn quốc được thực hiện từ năm học 2027 - 2028.
Đồng thời, người học không phải nộp học phí đối với môn học Giáo dục Quốc phòng và an ninh theo chương trình đào tạo bắt buộc; ngân sách nhà nước thực hiện cấp bù học phí trực tiếp cho các cơ sở đào tạo. Việc miễn học phí được triển khai từ năm học 2027 - 2028 sau khi ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật trong năm học 2026 - 2027. Trường hợp người học phải học lại môn học này sẽ không thuộc diện được miễn học phí.
Theo dự thảo Nghị định, kinh phí thực hiện các chính sách tại Nghị định do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp hiện hành; đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ các cơ sở giáo dục.
Dự thảo Nghị định quy định việc quản lý, mua sắm, phân bổ, sử dụng và luân chuyển sách giáo khoa, giáo trình phải được thực hiện công khai, minh bạch; tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát.
Sách giáo khoa và giáo trình được mua sắm từ ngân sách nhà nước là tài sản công, được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật. Do đó, các hành vi như thu phí trái quy định, cung ứng sách không đúng danh mục, lập hồ sơ khống hoặc gây thất thoát tài sản công đều bị nghiêm cấm và xử lý theo quy định của pháp luật.
Việc tổ chức thực hiện ưu tiên tận dụng tối đa số lượng sách giáo khoa hiện có, tăng cường luân chuyển giữa các cơ sở giáo dục thông qua cơ chế liên thông thư viện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và hạn chế lãng phí.
