LCĐT - Tháng Tư, hoa đỗ quyên vào mùa rực rỡ nhất. Những du khách thích xê dịch lại chọn tour leo núi chinh phục Fansipan. Trong hành trình ấy không thể thiếu những porter với vai trò gùi hàng, dẫn đường cho cả đoàn. Nghề porter không chỉ dành cho nam giới mà nhiều phụ nữ bản địa cũng tham gia công việc này.
Người bạn đường tin cậy
Phụ nữ làm nghề porter trên Fansipan không nhiều, họ chủ yếu là người Mông bản địa, ngoài công việc đồng áng thì nhận thêm các tour từ công ty du lịch. Là nghề bán sức lao động với số tiền công không phải cao, nhưng có thể chấp nhận được cho cuộc sống ở bản làng vốn dĩ nhiều khó khăn.
 |
| Nữ porter trong hành trình leo núi chinh phục Fansipan. |
Sau khi hoàn thành việc ruộng nương, đây là thời gian rảnh của Giàng Thị Dinh, xã Lao Chải (Sa Pa). Dinh liên hệ với một công ty du lịch để tham gia dẫn đoàn du khách leo núi Fansipan. Biết cô là người bản địa, chăm chỉ lại thông thạo đường rừng, ngay sau khi có đoàn khách đặt tour leo núi, công ty liên hệ với Giàng Thị Dinh tập trung tại trụ sở sẵn sàng lên đường. Đoàn du khách này gồm hơn 10 người đến từ nước Pháp, công ty du lịch thuê 3 porter, trong đó duy nhất Dinh là nữ. Cô gái bé nhỏ người Mông đem theo một chiếc lù cở, trong đó chứa rất nhiều đồ của du khách, ai có nhu cầu xách cái gì, Dinh đều vui vẻ trợ giúp. Không phân biệt porter nam gùi nặng hơn, Dinh gùi lượng đồ ngang bằng những porter nam. Hành trình hai ngày chính thức khởi hành tại chân Núi Xẻ.
Giàng Thị Dinh cho biết: “Chúng tôi đã quá quen đường rừng đi Fansipan rồi, nên không thấy vất vả, chỉ lo cho du khách không đủ thể lực leo núi thôi”. Trên lưng Dinh gùi đồ cao vượt đầu, nhưng đôi chân của cô phăm phăm bước qua con đường mòn dốc dựng đứng, nụ cười luôn nở trên môi. Mỗi lần hướng dẫn viên hỏi thông tin về khu rừng, loài cây, nhất là loại đỗ quyên hay phong lan dọc đường họ gặp, Giàng Thị Dinh trả lời một cách say mê để du khách thấy được thiên nhiên nơi đây đẹp như thế nào. Sức khỏe, sự thân thiện, kiến thức về rừng Hoàng Liên là những điều khiến các tour leo núi Fansipan phải bỏ một khoản tiền để chi cho porter, bởi thiếu porter coi như tour đó không thể hoàn thành.
Nữ đầu bếp trên núi
Không chỉ là người bạn đồng hành thân thiện với du khách, nữ porter còn là những đầu bếp am hiểu sở thích của du khách, bởi tại mỗi trạm dừng chân, họ đảm trách bữa ăn cho cả đoàn.
Sau quãng đường mệt mỏi, đi qua bao dốc mòn, khe suối, một đoàn du khách người Anh đã đến trạm dừng chân 2.800 m, chỉ còn vài trăm mét nữa là đến đỉnh 3.143 m. Cả đoàn quyết định qua đêm ở trạm 2.800 m. Hoàng hôn ở nơi đây tuyệt đẹp, ánh mặt trời đỏ rực xiên qua rừng trúc tạo nên không gian huyền ảo như trong một bộ phim cổ trang nào đó. Mây bồng bềnh, cái lạnh đã ùa về. Du khách người nước ngoài trầm trồ trước tiên cảnh, không quên ghi lại khoảnh khắc tuyệt đẹp của thiên nhiên trong những chiếc máy ảnh cá nhân.
Trong căn bếp được dựng tạm bằng liếp trúc và bạt xanh, Châu Thị Thu, một nữ porter người Sa Pả (Sa Pa) đặt chiếc lù cở đựng đồ ăn xuống, nhóm bếp chuẩn bị bữa tối cho cả đoàn. Khẩu vị của khách nước ngoài chủ yếu họ thích ăn bánh mì kẹp thịt nguội, trứng ốp la, uống cà phê. Tour đã chuẩn bị sẵn các nguyên liệu để làm món bánh mì cho du khách, việc của Châu Thị Thu là hoàn thành chúng. Bàn tay thuần thục, Thu cho biết: “Tôi đã quen với các đoàn khách nước ngoài, nên không khó để biết được khẩu vị của họ”. Thu chỉ mất thời gian ngắn cho các suất ăn của 8 người nước ngoài. Song song với bữa ăn cho du khách, Châu Thị Thu còn chuẩn bị nấu ăn cho 3 porter và hướng dẫn viên cùng đoàn. Họ ăn cơm cho bữa tối để có sức khỏe tiếp tục chặng đường sáng sớm hôm sau. Sau một đêm nghỉ lại trạm 2.800 m, buổi sáng hôm sau Châu Thị Thu lại dậy sớm nhất, chuẩn bị bữa ăn sáng cho cả đoàn là mì tôm trứng. Cũng chẳng mất nhiều thời gian, cô đã làm xong hơn chục suất ăn, một số du khách ra dấu “ok” ý khen cô nấu ăn ngon, Châu Thị Thu vui lắm.
Thu nhập thấp, việc ngày càng ít
Mức chi trả trung bình cho các porter là 200.000 - 300.000 đồng/ngày. Với lượng công việc gùi đồ nặng nhọc, hướng dẫn đường đi thuần thục, chuẩn bị bữa ăn cho cả đoàn thì đây không phải số tiền công hấp dẫn. Tuy nhiên, những porter người bản địa vẫn nhận công việc này với đầy tâm huyết. Cách đây vài năm, khi cáp treo Fansipan chưa có, muốn chạm tay vào tam giác ba cạnh trên đỉnh Fansipan, tất cả du khách đều phải leo núi thì công việc của các porter đều đặn. Nhưng hiện nay, khi nhiều khách du lịch chọn đến Fansipan bằng cáp treo cũng đồng nghĩa với công việc ít đi mà các porter dù không muốn cũng phải chấp nhận. Số porter đã “giải nghệ” nhiều. Trên địa bàn Sa Pa chỉ còn chưa đến 50 porter hoạt động thường xuyên, trong đó khoảng 10 porter nữ. Theo thống kê của Trạm Kiểm lâm Núi Xẻ, lượng du khách tham gia tour leo núi bằng đường bộ Fansipan giảm 40% - 60% cũng khiến công việc của các porter ngày càng ít.
Giàng Thị Dinh cho biết, trước đây, mỗi tuần cô có thể nhận 4 - 5 chuyến leo núi thì nay chỉ còn 2 chuyến, có tuần không nhận được chuyến nào. Thu nhập từ nghề porter vì thế cũng giảm, cô tính xin một công việc làm thuê ổn định hơn.
Thu nhập thấp, công việc vất vả mà ngày càng khan hiếm khiến nhiều porter bỏ nghề, gây khó khăn cho các công ty du lịch. Nhưng đó đang là thực trạng diễn ra ở những tour du lịch leo núi từng là biểu tượng hấp dẫn của Sa Pa. Các nữ porter cũng tính chuyển nghề trong thời gian sớm. Có lẽ những porter như Giàng Thị Dinh, Châu Thị Thu sẽ là những nữ porter cuối cùng trong các tour leo núi chinh phục Fansipan…
