Tham dự cuộc họp có các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan và địa phương.
Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và gắn với chuyển dịch năng lượng, việc xây dựng các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, có tính tích hợp và sức cạnh tranh quốc tế là yêu cầu cấp thiết. Các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua đã xác định rõ định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới, các trung tâm năng lượng quốc gia gắn với lợi thế vùng và xu thế phát triển toàn cầu.
Đặc biệt là các Nghị quyết, Kết luận của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ; Kết luận số 76-KL/TW về tình hình thực hiện Nghị quyết số 41-NQ/TW về định hướng Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đã đặt ra yêu cầu cụ thể về việc xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.
Song song đó, Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia và các quy hoạch ngành đã xác định rõ vai trò của việc phát triển chuỗi giá trị dầu khí - năng lượng tích hợp, bao gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo, nhằm nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
Trong bối cảnh quốc tế, xu hướng chuyển dịch năng lượng, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và cạnh tranh về thu hút đầu tư đang đặt ra những yêu cầu mới đối với mô hình phát triển công nghiệp năng lượng. Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, do đó việc phát triển các trung tâm năng lượng theo hướng xanh, sạch, tích hợp và tuần hoàn là xu thế tất yếu.
Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi, với vị trí địa lý chiến lược, hạ tầng cảng nước sâu, hệ thống công nghiệp hiện hữu và đặc biệt là Nhà máy lọc dầu Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, có đầy đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia. Việc phát triển Trung tâm không chỉ tạo động lực cho tỉnh Quảng Ngãi mà còn cho cả vùng duyên hải miền Trung và nền kinh tế quốc gia.
Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất được xây dựng với mục tiêu hình thành một trung tâm công nghiệp năng lượng tích hợp, bao gồm các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí tự nhiên, LNG, điện và năng lượng tái tạo, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.
Định hướng phát triển của Trung tâm là xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, Trung tâm sẽ tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ carbon và các giải pháp năng lượng sạch nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Việc hình thành Trung tâm không chỉ là dự án mang tính kinh tế mà còn là bước đi quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng; không chỉ nhằm tăng năng lực sản xuất trong nước mà còn hướng tới nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài, hình thành chuỗi giá trị công nghiệp năng lượng hoàn chỉnh, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tạo việc làm, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.
Trên cơ sở nghiên cứu và tham khảo các mô hình quốc tế, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất hệ thống cơ chế, chính sách gồm hai nhóm chính, bao gồm các chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Sau khi nghe các báo cáo, ý kiến, phát biểu kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính hoan nghênh Bộ Công Thương, tỉnh Quảng Ngãi, các bộ ngành, cơ quan liên quan đã đã khẩn trương xây dựng Đề án Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất.
Thủ tướng nêu rõ, việc rà soát, đề xuất các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm có đầy đủ cơ sở chính trị (Nghị quyết 26, Kết luận 76, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị; đây cũng là nhiệm vụ được Chính phủ giao tại nhiều văn bản), cơ sở thực tiễn; phù hợp các quy hoạch, chiến lược, trong đó có quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia và chiến lược phát triển năng lượng quốc gia; kịp thời triển khai Kết luận Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030 và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về phát triển năng lượng phục vụ tăng trưởng 2 con số; góp phần khai thác hiệu quả dự án phát triển mỏ khí Cá Voi Xanh.
Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu; các bộ, cơ quan liên quan tham gia về các nội dung trong phạm vi quản lý. Với các cơ chế, chính sách đã có, các bộ ngành, địa phương, cơ quan chủ động thực hiện theo thẩm quyền, những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì Chính phủ thực hiện.
Phiên họp thống nhất chủ trương xây dựng, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát lại, làm rõ những nội dung đã có, chưa có và thẩm quyền; với các nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì đề xuất thí điểm, Bộ Công Thương chủ trì rà soát, hoàn thiện hồ sơ xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội.
UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ liên quan để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, đánh giá tác động cụ thể đối với từng chính sách, đồng thời làm việc với các nhà đầu tư.
Thủ tướng cho rằng, đây là trung tâm lớn, cần huy động đa dạng hóa nguồn lực, gồm nguồn lực của Nhà nước và tư nhân, Trung ương và địa phương, trong nước và ngoài nước, đầu tư trực tiếp và gián tiếp.
Giao Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện các hồ sơ liên quan, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần là chỉ bàn làm, không bàn lùi, thực hiện có lộ trình nhưng tập trung nguồn lực để làm nhanh, hiệu quả.
