Gia đình chị Nguyễn Thị Thanh Hiếu, thôn Hà Thịnh là một trong những điển hình. Trước đây, hơn 5.000 m² đất canh tác của gia đình chủ yếu trồng rau màu, thu nhập thấp và thiếu ổn định. Trước thực tế đó, chị Hiếu luôn trăn trở, tìm hướng đi mới nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất sản xuất.
Bước ngoặt đến khi chồng chị Hiếu có dịp đi Sơn La và trực tiếp tham quan các mô hình trồng dâu tây cho hiệu quả kinh tế cao. Nhận thấy cây dâu tây phù hợp với điều kiện canh tác vùng núi, giá trị kinh tế lớn và thị trường tiêu thụ ổn định, gia đình quyết định đưa giống dâu tây về trồng thử nghiệm. Đây cũng là loại cây trồng mới ở địa phương khi đó.
Qua thử nghiệm ban đầu, cây dâu tây sinh trưởng khá tốt. Từ kết quả ban đầu khả quan, gia đình chị Hiếu tiếp tục chuyển đổi diện tích trồng rau sang trồng dâu tây và dần mở rộng quy mô lên hơn 10.000 gốc mỗi vụ, trên 5.000 m2 như hiện nay.
Để giảm công lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm và hạn chế sâu bệnh, gia đình đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, kết hợp phủ bạt chống cỏ. Nhờ đó, vườn dâu luôn sạch sẽ, tiết kiệm chi phí chăm sóc, quả đạt chất lượng đồng đều.
Theo chị Hiếu, dâu tây được trồng từ tháng 10 hằng năm, sau gần 3 tháng bắt đầu cho thu hoạch và kéo dài thêm khoảng 3 tháng. Do điều kiện khí hậu chưa thực sự thuận lợi như các vùng chuyên canh dâu tây ở Sơn La, Mộc Châu nên năng suất tại vườn đạt trung bình khoảng 0,25 kg/cây, thấp hơn ở những địa phương trên. Tuy nhiên, nhờ đầu ra ổn định và giá bán tốt, đặc biệt vào đầu vụ, mô hình vẫn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Chị Hiếu chia sẻ: “Giá dâu tây biến động theo từng thời điểm trong vụ. Đầu mùa, quả to, mẫu mã đẹp được bán với giá từ 230.000 - 250.000 đồng/kg; những lứa quả nhỏ hơn có giá từ 150.000 - 200.000 đồng/kg; vào chính vụ, giá khoảng 100.000 đồng/kg. Với quy mô hiện tại, mỗi năm mô hình cho doanh thu khoảng 400 triệu đồng, lợi nhuận đạt khoảng 200 triệu đồng”.
Tại thôn Văn Tứ, chị Bùi Thị Hương lại lựa chọn chuyển đổi sang trồng hoa trên diện tích đất lúa.
Từ năm 2015, gia đình chị Hương bắt đầu thử nghiệm trồng hoa với diện tích nhỏ. Sau khi thấy hiệu quả kinh tế vượt trội, cách đây 5 năm, chị đã mở rộng diện tích khoảng 2.000 m². Các loại hoa được trồng chủ yếu là cúc, ly, lay ơn. Hoa giống được nhập từ các vùng trồng hoa lớn như Mê Linh, Tây Tựu.
Chị Hương cho biết: “Mỗi năm, gia đình trồng một vụ hoa kéo dài khoảng 4 tháng để phục vụ thị trường Tết Nguyên đán, mang lại doanh thu khoảng 400 triệu đồng, lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng. Thời gian còn lại, gia đình luân canh trồng một số loại cây màu khác nhằm tận dụng đất sản xuất. Cây hoa cho giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa”.
Không chỉ chủ động tìm tòi, đưa các giống cây trồng phù hợp, có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, nông dân xã Văn Chấn còn tranh thủ các chương trình, dự án hỗ trợ để chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
Điển hình tại thôn Suối Bu, 6 hộ nông dân đã tham gia dự án khoa học ứng dụng tiến bộ kỹ thuật phát triển giống vải chín sớm PH40 theo hướng sản xuất hàng hóa của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, với tổng diện tích 2,4 ha, được chuyển đổi từ những nương chè đã canh tác hơn 30 năm, nay bị thoái hóa và cho hiệu quả thấp.
Hộ anh Lò Văn Đông là một trong 6 hộ tham gia dự án trồng vải chín sớm này. Anh Đông cho biết: “Gia đình trước đây trồng hơn 6.000 m² chè nhưng hiệu quả không cao. Khi có dự án đưa cây vải về triển khai tại địa phương, gia đình tôi tham gia ngay trên diện tích 6.000 m2 trồng chè kém hiệu quả đó. Chúng tôi được hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật. Hiện nay, sau hai năm trồng và chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, cây vải sinh trưởng tốt, phát triển đều, dự kiến sẽ cho quả bói từ năm tới”.
Theo ông Lò Văn Sĩ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Văn Chấn, thời gian qua, nhiều hội viên nông dân xã đã mạnh dạn chuyển đổi từ các loại cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị cao hơn, như trồng hoa, ớt J xanh, rau củ quả…
Để hội viên mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, Hội Nông dân xã đã tích cực hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Hiện nay, toàn xã có 39 hộ được vay vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân với tổng số tiền hơn 2,246 tỷ đồng. Các hộ đã sử dụng vốn vay đúng mục đích, đạt hiệu quả cao.
Bên cạnh hỗ trợ vốn, Hội Nông dân xã còn chú trọng hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, trong đó khuyến khích hội viên ứng dụng hệ thống tưới tự động, phủ bạt trong sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả canh tác.
Sự chủ động đổi mới tư duy sản xuất của người dân cùng sự đồng hành của tổ chức hội đã và đang góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho nông dân Văn Chấn.
