Trước đây, tuyến đường dài hơn 20 km từ trung tâm xã Chế Tạo vào khu 2, gồm ba thôn Háng Tày, Kể Cả và Pú Vá, hầu như không có đường giao thông đúng nghĩa. Để đến được những thôn này cách duy nhất là đi bộ theo cung đường mòn vắt qua những triền núi, những cánh rừng già. Vào mùa khô, việc đi lại còn tạm thuận lợi; nhưng đến mùa mưa, việc đi lại rất khó khăn, nhiều đoạn đường người đi bộ phải bám vào vách đá, trẻ nhỏ đến trường lấm lem bùn đất. Có những đoạn dốc cao, chỉ cần trượt chân là có thể lăn xuống taluy sâu.
Những khó khăn về giao thông đã khiến người dân những thôn vùng sâu, vùng xa của xã Chế Tạo kinh tế gặp nhiều trở ngại, nông sản làm ra không bán được, việc đi học của con em gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ học sinh bỏ học, chuyển cấp thấp. Cũng chính vì lý do này mà trong đời sống hàng ngày, người dân nơi đây chủ yếu tự cung, tự cấp.
"Trước năm 2021, để ra trung tâm xã hoặc đưa con đến trường, người dân phải đi bộ hơn 3 giờ đồng hồ. Những ngày mưa, việc di chuyển gần như bị tê liệt, nhiều học sinh buộc phải nghỉ học" - ông Sùng Sáy Lù, người dân thôn Kể Cả, chia sẻ. Những lời kể mộc mạc ấy đã phản ánh rõ giá trị thiết thực mà các con đường nhỏ mang lại.
Chế Tạo là xã vùng cao đặc biệt khó khăn, địa hình bị chia cắt mạnh, dân cư phân tán. Xã có 6 thôn thì có đến 5 thôn cách xa trung tâm xã, thôn xã nhất là trên 24 km. Việc mở đường giao thông nông thôn vì thế không hề đơn giản. Máy móc lớn khó tiếp cận, kinh phí đầu tư hạn hẹp, nhiều tuyến phải thi công hoàn toàn thủ công. Thế nhưng, chính từ quyết tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự đồng lòng của Nhân dân, đầu năm 2021 những tuyến đường bê tông nhỏ hẹp đã lần lượt được hình thành.
Với chủ trương “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, Nhà nước hỗ trợ xi măng, người dân đóng góp ngày công, hiến đất, góp thêm kinh phí mua cát, đá. Phong trào mở đường, cứng hóa mặt đường mòn ở Chế Tạo diễn ra sôi nổi. Người già, phụ nữ tích cực tham gia đào đất san nền, trộn bê tông. Thanh niên trong các thôn bản thì thay nhau gùi cát, gùi đá với quãng đường hàng chục km lên điểm làm đường.
Anh Sùng A Lâu, Bí thư Chi bộ thôn Háng Tày, cho biết: Khi có chủ trương mở đường, cứng hóa các đoạn đường mòn để xe máy có thể lưu thông, đi bộ thuận tiện quanh năm, người dân đều rất phấn khởi. Có đường đi lại, người dân bớt nhọc nhằn, vất vả hơn trước.
Những đoạn đường rộng chỉ đủ cho một xe máy đi, hai xe gặp nhau phải nép vào điểm tránh. Nhưng chính sự vừa sức ấy lại phù hợp với điều kiện thực tế: địa hình dốc, mặt bằng hẹp, nguồn lực có hạn. Làm nhỏ nhưng chắc chắn; thi công đến đâu, đảm bảo chất lượng đến đó. Mỗi mét đường hoàn thành là thêm một mét an tâm cho người dân.
Từ khi các tuyến đường được cứng hóa, diện mạo các thôn, bản đã thay đổi rõ rệt. Trẻ em đến trường đều đặn hơn. Dù ô tô chưa thể lưu thông, người dân đã có thể sử dụng xe máy để chở vật liệu xây dựng về làm nhà, vận chuyển hàng hóa vào tận bản. Hàng ngày, người dân có thể đi chợ, trao đổi lương thực, thực phẩm; các sản phẩm nông, lâm nghiệp làm ra cũng có điều kiện tiêu thụ, góp phần cải thiện đời sống.
Trước đây, mỗi vụ thu hoạch ngô, lúa hay thảo quả, bà con phải gùi từng bao nông sản xuống điểm tập kết, có khi mất trọn một ngày mới hoàn thành. Nay, xe máy đã có thể di chuyển đến tận nương gần bản, việc vận chuyển nông sản nhanh chóng, thuận tiện hơn, giảm đáng kể chi phí và áp lực lao động cho người dân. Thay vì “đi bộ” như trước, nông sản theo những tuyến đường bê tông nhỏ len lỏi qua núi rừng để đến nơi tiêu thụ. Qua đó cuộc sống của người dân ở những thôn xa đã được cải thiện rõ rệt.
Không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất, những tuyến đường ấy còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Khi có người ốm đau, việc đưa đến trạm y tế trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn trước rất nhiều. Tại các điểm trường lẻ bậc mầm non, các cô giáo hằng ngày đến lớp giảng dạy cũng bớt đi nỗi lo trượt ngã giữa những ngày mưa rừng. Các hoạt động giao lưu văn hóa, họp bản, triển khai chủ trương và chính sách được tổ chức kịp thời, thuận lợi hơn.
Xã Chế Tạo hiện có trên 58 km đường giao thông nông thôn, với mục tiêu từng bước bê tông hóa các tuyến đường liên thôn, ngõ xóm, ưu tiên những khu vực đông dân cư, có tiềm năng phát triển sản xuất. Tuy nguồn lực còn hạn chế, nhưng với phương châm làm đến đâu chắc đến đó, phát huy tối đa nội lực trong dân, nhiều tuyến đường đã và đang được nối dài qua từng năm, đến hết năm 2025 trên địa bàn xã chỉ còn 4 km đường giao thông nông thôn là đường đất.
Ông Giàng A Chua - Chủ tịch UBND xã Chế Tạo cho biết: Với tư tưởng không trông chờ, ỷ nại vào sự đầu tư của nhà nước, cấp ủy, chính quyền xã đã vận động, tuyên truyền, qua đó tạo được sự đồng thuận cao trong Nhân dân. Bà con sẵn sàng đóng góp ngày công và kinh phí để chung tay làm đường.
Khi các tuyến đường đã hoàn thành, không cờ hoa rực rỡ, chỉ có tiếng cười nói rộn ràng và niềm vui giản dị: từ nay, bản đã có “đường bê tông”. Niềm vui ấy không ồn ào, nhưng bền bỉ như chính lớp xi măng đang bám chặt vào sườn núi.
Từ trên cao nhìn xuống, những con đường rộng chưa đầy một mét uốn lượn như dải lụa xám vắt qua sườn dốc. Không thênh thang như quốc lộ, không tấp nập xe cộ, nhưng mỗi tuyến đường đều đảm nhận một sứ mệnh lớn: kết nối giao thông, thúc đẩy phát triển và củng cố niềm tin của người dân vào chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước.
