Nhớ tục xưa thay bếp tiễn Táo Quân

Trong nhịp sống hiện đại, những căn bếp với thiết bị tiện nghi dần thay thế hình ảnh bếp lò đất giản dị.

Thế nhưng, ở Nha Trang, trong ký ức của nhiều người, đặc biệt là những người lớn tuổi, vẫn còn vẹn nguyên hình ảnh bếp lò ấm áp và tục lệ thay bếp vào ngày 23 tháng Chạp, ngày ông Công ông Táo về trời. Đây là một phong tục đẹp, chứa đựng những giá trị văn hóa truyền thống sâu sắc, cần được lưu giữ và truyền bá.

Nha Trang nổi danh với làng nghề làm ông Táo Lư Cấm. Xưa kia, mỗi dịp Tết đến, làng nghề lại tất bật sản xuất hàng ngàn chiếc lò đất để phục vụ nhu cầu của người dân. Không chỉ riêng Lư Cấm, các làng gốm khác cũng tranh thủ thời vụ để làm lò đất, kịp cung ứng cho thị trường Tết.

Điều này cho thấy bếp lò đất đóng vai trò quan trọng trong đời sống của người dân xưa, đặc biệt là ở vùng nông thôn.

Gắp than từ lò cũ qua lò mới.
Gắp than từ lò cũ qua lò mới.

Theo quan niệm dân gian, bếp lò không chỉ là nơi nấu nướng mà còn là nơi ngự trị của các vị Táo Quân. Vào ngày 23 tháng Chạp, các vị Táo Quân sẽ về trời tâu báo mọi việc với Ngọc Hoàng. Chính vì vậy, việc thay bếp lò vào ngày này mang ý nghĩa tiễn đưa các vị Táo Quân cũ và chuẩn bị đón các vị Táo Quân mới về cai quản gia đình trong năm mới.

"Vào đêm 23 tháng Chạp, chiếc bếp lò cũ lại được đem ra một gốc cây, bờ tường, bờ sông mà bỏ đi," đó là ký ức của nhiều người về phong tục này.

Hành động này không chỉ đơn thuần là bỏ đi một vật dụng cũ mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho việc gạt bỏ những điều không may mắn của năm cũ, đón chào những điều tốt đẹp trong năm mới. Việc thay bếp mới cũng thể hiện mong ước về một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn xuôi chèo mát mái.

Lau dọn bàn bếp sau khi thay bếp lò.
Lau dọn bàn bếp sau khi thay bếp lò.

Dù ngày nay, bếp gas, bếp điện đã phổ biến ở thành thị, nhưng ở vùng nông thôn Nha Trang, hình ảnh bếp lò đất vẫn còn tồn tại. Và tục đưa ông Táo về trời, cùng với tục thay bếp (dù không còn phổ biến như xưa), vẫn là một nét chấm phá đặc trưng của ngày Tết Việt, là một phần của văn hóa dân gian cần được trân trọng và gìn giữ.

vtv.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bánh Sú chiên - Hương vị chợ phiên Bắc Hà

Bánh Sú chiên - Hương vị chợ phiên Bắc Hà

Có dịp đi qua khu ẩm thực ở chợ Bắc Hà, du khách thường bị thu hút bởi mùi thơm lan tỏa trong không gian, vô cùng kích thích vị giác. Đó là hương thơm từ chảo bánh Sú chiên vàng ruộm, nóng hổi - món quà mộc mạc đã gắn bó với đời sống của người Tày, người Nùng qua bao thế hệ.

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Ở vùng đất Ngọc, những câu hát Then, tiếng đàn Tính của đồng bào dân tộc Tày vẫn ngân vang giữa nhịp sống mới. Qua nhiều thế hệ, những giá trị văn hóa đặc sắc ấy được gìn giữ, trao truyền, để không chỉ còn trong ký ức mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Thời gian qua, xã Yên Thành luôn chú trọng việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Trong đó, các trường học trên địa bàn đã tạo dựng môi trường giáo dục gắn với hoạt động thiết thực để học sinh được tiếp cận, trải nghiệm và góp phần giữ gìn nét văn hóa của cha ông.

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sẽ tổ chức Tọa đàm khoa học “Văn nghệ sĩ và những đóng góp trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai” vào tháng 11/2026.

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

Từ những đường kim, mũi chỉ gắn liền với bản sắc văn hóa của dân tộc Mông Hoa, Ly Thị Rua và Sùng Thị Xoa đang từng bước đưa thổ cẩm Bản Phố (xã Bắc Hà) trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với du lịch trải nghiệm.

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Đưa nghề thủ công truyền thống vào các sản phẩm trải nghiệm đang tạo thêm sức hút cho du lịch cộng đồng tại Tả Van (Lào Cai). Từ các buổi vẽ sáp ong, nhuộm chàm, du khách trực tiếp khám phá văn hóa địa phương và đời sống cộng đồng qua những thao tác thực hành gần gũi.

Từ rừng xuống bãi tập

Từ rừng xuống bãi tập

Giữa sân tập ở Phong Dụ Hạ, tiếng dây nỏ bật lên gọn, đanh; những mũi tên nối nhau tìm đến hồng tâm. Với các thành viên Câu lạc bộ (CLB) bắn nỏ truyền thống xã Phong Dụ Hạ, mỗi lần giương nỏ là một lần rèn sức, luyện mắt và giữ vững tâm thế. Từ những buổi tập đều đặn, môn thể thao truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Dưới chân dãy Hoàng Liên, có một vùng đất đã đi qua nhiều biến động, nhưng qua bao thời gian rừng vẫn xanh ngát, ruộng bậc thang vẫn tươi sắc vàng mỗi mùa gặt và nét văn hóa của người Dao đỏ vẫn lặng lẽ truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đó là Nậm Cang, xã Mường Bo.

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Con đường về thôn Việt Cường 6, xã Việt Hồng uốn lượn giữa những triền núi xanh. Trong làn sương bảng lảng buổi sớm, khói bếp từ những nếp nhà người Dao quần chẹt bay lên quyện với mùi lá rừng và hương vị thức ăn. Ở nơi ấy, một mâm cơm không chỉ để thưởng thức mà còn là cách người Dao kể câu chuyện về quê hương, núi rừng và những điều cha ông truyền lại.

fb yt zl tw