* Kỳ cuối: Giải pháp hạn chế tình trạng phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương
LCĐT - Bài toán về sự mất tích của 78 phụ nữ ở Bản Phố trong suốt 5 năm qua đã được giải. Đáng buồn thay, phần đông trong số đó là những phụ nữ "tự nguyện" bỏ chồng, bỏ con để tìm sang bên kia biên giới, nơi mà họ cho rằng sẽ có cuộc sống tốt đẹp hơn. Việc họ "tự nguyện" bỏ bản sang biên giới đang gây ra những hệ lụy khó khăn, gieo vào vách núi những tiếng "thở dài" đầy khắc khoải.
Gà trống "nuôi con"
Người dân Bản Phố bảo rằng: Con trai Mông không bao giờ khóc. Thế nhưng quy luật ấy dường như bị phá vỡ từ khi những người "đầu ấp tay gối" của họ không còn chung sống. Đưa chúng tôi đi thăm những gia đình có phụ nữ mất tích, ông Lý Seo Plấu, Trưởng Công an xã Bản Phố chỉ tay lên trên cao của góc rừng: "Thằng Páo thôn Phéc Bủng 2 đấy. Vợ nó bỏ đi hơn năm nay rồi. Chiều nào nó cũng xách rượu lên rừng ngồi chờ vợ. Cứ uống chán, uống say nó lại bước thấp, bước cao về nhà...".
Những đứa trẻ tội nghiệp vì thiếu bàn tay chăm sóc của người mẹ.
Chúng tôi leo lên dốc núi nơi Páo đang ngồi. Dù thấy người lạ nhưng Páo vẫn rót thêm một chén rượu mời khách. Trong cơn say men, Páo bảo không muốn làm gì nữa, "chỉ cần vợ về với ta thôi". Kể từ ngày vợ Páo bỏ đi đến nay, một mình anh làm nương, nuôi đứa con gái hơn bốn tuổi. Cứ thế, mỗi chiều sau khi làm nương xong, Páo lại mang rượu lên trên góc rừng ngồi ngóng vợ.
Vào một phiên chợ cuối tuần, chị Ly Thị L, thôn Phéc Bủng 1, xã Bản Phố đã rời bỏ người chồng và 2 cậu con trai của mình để đi tìm cuộc sống mới. Ly kết hôn với anh Ma Seo Dế được 6 năm, lần lượt cho ra đời hai đứa con trai kháu khỉnh. Tuy nhiên, Dế không tu chí làm ăn, lao vào uống rượu và thường xuyên say khướt. Mặc dù được vợ nhiều lần khuyên can, nhưng anh không những chứng nào tật ấy mà còn thẳng tay đánh vợ. Sau mỗi trận đòn chí mạng đó, khát vọng được ra đi tìm cuộc sống mới đã lớn dần trong Ly Thị L. Cô đã từng bỏ nhà theo người lạ sang Trung Quốc, nhưng vì nhớ con, thương chồng, cô lại quay về. Thế rồi, chồng L vẫn không thay đổi, nên đúng vào phiên chợ Chủ nhật đầu năm 2011, cô đã một lần nữa quyết tâm dứt áo ra đi không một lời nhắn gửi. Giờ đây, Ma Seo Dế đành một mình nuôi hai con trai trong nỗi dằn vặt.
Cần sự vào cuộc của cơ quan chức năng
Trao đổi với chúng tôi, Thượng úy Phạm Văn Năm, Đội phó Đội Phòng, chống buôn bán người, Phòng PC45 (Công an tỉnh) cho biết, tình trạng phụ nữ bỏ đi không chỉ xuất hiện tại Bản Phố, Bắc Hà mà còn ở nhiều địa phương lân cận. Sau một thời gian thu thập chứng cứ, tài liệu, bước đầu chúng tôi thấy đây là hiện tượng lạ và rất khó truy tìm thủ phạm, vì phần lớn phụ nữ tự nguyện bỏ đi.
Số lượng phụ nữ trên địa bàn tự nguyện bỏ đi ngày một tăng khiến cơ quan chức năng không khỏi lo ngại. Theo tìm hiểu được biết, phần lớn những phụ nữ tự bỏ đi đều ở độ tuổi từ 16 - 30. Họ đang trong độ tuổi sinh đẻ, là người có nhan sắc, nhưng không bằng lòng với cuộc sống của gia đình mình.
Ông Thào Xuân Thành, Chủ tịch UBND xã Bản Phố khẳng định: Phụ nữ bỏ đi đã làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự và tâm lý của bà con trong xã. Nếu như, thời gian trước, phụ nữ bị mất tích đều rơi vào tình trạng bị lừa gạt, dụ dỗ thì nay hiện tượng này dường như có sự chủ động. Đấy là sự tự nguyện của chị em, nên gây rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm để đưa họ về với gia đình.
Theo Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh, hiện tình hình hoạt động của tội phạm mua bán người (chủ yếu là mua bán phụ nữ và trẻ em) trên tuyến biên giới rất phức tạp. Qua công tác nắm tình hình, công tác điều tra cơ bản và kết quả trực tiếp đấu tranh với đối tượng trong các chuyên án, vụ án cho thấy phương thức và thủ đoạn của tội phạm này rất đa dạng. Chúng tạo lập thành các đường dây, ổ nhóm, cấu kết chặt chẽ giữa các đối tượng từ các tỉnh nội địa, dụ dỗ, lừa gạt phụ nữ, trẻ em đến Lào Cai tìm việc làm, nhưng thực chất, chúng lừa để đưa sang Hà Khẩu (Trung Quốc) bán cho các chủ chứa mại dâm để khai thác, bóc lột tình dục, tổ chức các đường dây cho thuê gái vào nội địa Trung Quốc thu lợi.
Nhiều bằng chứng cho thấy người bị bán ra nước ngoài có cuộc sống rất khổ cực, thường bị hành hạ, đánh đập tàn nhẫn, có người phải mang thương tật suốt đời. Một số khác bị biến thành nô lệ tình dục hoặc trở thành món hàng trao tay để người chồng kiếm lời, một số sau khi lấy chồng bị bạo hành, ngược đãi; số khác bỏ trốn được thì sống chui lủi, trốn tránh pháp luật vì nhập cư bất hợp pháp. Người nào may mắn trở về được quê hương lại phải đối mặt với sự ruồng rẫy, ghẻ lạnh của gia đình. Nhiều người khi trở về không có việc làm, thậm chí mang trong mình những căn bệnh xã hội, việc đăng ký khai sinh và nhập hộ khẩu cho con gặp nhiều khó khăn, trở ngại do không có các thủ tục, giấy tờ cần thiết theo quy định của pháp luật.
Cán bộ xã tuyên truyền, vận động người dân cảnh giác với thủ đoạn của các đối tượng buôn bán người.
Trước tình hình phức tạp của nạn buôn bán người tại xã Bản Phố, huyện Bắc Hà đã thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống buôn bán người. Chính quyền cũng kết hợp cùng với các ban, ngành, đoàn thể vận động, tuyên truyền bằng nhiều hình thức để người dân nhận thức, đối phó, không tiếp tay cho bọn buôn người. Đồng thời, huyện chỉ đạo UBND xã Bản Phố kết hợp với một số ban, ngành, đoàn thể tổ chức các buổi tuyên truyền, giao lưu văn nghệ bằng các tiểu phẩm có nội dung về buôn bán phụ nữ, chiếu phim ở tất cả các thôn, bản... để phần nào giúp nhân dân hiểu rõ hơn về hình thức và động cơ của các đối tượng.
Ông Thào Xuân Thành cho biết thêm: Để thực sự hạn chế được nạn buôn bán người, chúng tôi đang cố gắng hết sức để người dân địa phương có những điều kiện phát triển kinh tế, tránh mâu thuẫn nảy sinh do bế tắc về kinh tế. Ngoài ra, cần có giải pháp đảm bảo bình đẳng giới, bởi ở địa bàn vùng cao, do dân trí hạn chế, nhiều gia đình vẫn còn tình trạng trọng nam khinh nữ. Người đàn ông coi mình là trụ cột của gia đình, nên có quyền quyết định về số phận của người phụ nữ. Đối với phụ nữ Mông nếu quá khổ, lại hay bị chồng ruồng bỏ nên rất tủi thân, họ sẽ nảy sinh nhiều ý nghĩ tiêu cực, từ đó sẽ tìm cách rời khỏi quê hương đi theo kẻ xấu với khát vọng đổi đời.
Chia tay Bản Phố khi mặt trời đã khuất bóng, bước chân chúng tôi như chững lại và không khỏi thương cảm trước cảnh những "gà trống" nuôi con. Cũng vì đói nghèo nên nhiều gia đình và trẻ em gái đã bị cuốn theo cám dỗ của đồng tiền. Để rồi, thêm một ngày, bản làng lại vắng đi một bóng hồng bạc phận, những ngôi làng nghèo càng trở nên não nề khi phải "mồ côi" phụ nữ. Và chẳng ai có thể khẳng định sẽ không còn phụ nữ trong bản bỏ nhà ra đi về "miền đất hứa".
