Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc Ebola
Trong bối cảnh Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) liên tục cập nhật diễn biến dịch Ebola tại một số quốc gia châu Phi, Bộ Y tế và Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã yêu cầu các cơ sở y tế chủ động triển khai các biện pháp ứng phó.
Theo các chuyên gia, Việt Nam hiện chưa ghi nhận trường hợp mắc Ebola. Tuy nhiên, trong bối cảnh giao thương và du lịch quốc tế phát triển mạnh, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vẫn hiện hữu.
Điều đáng lo ngại, các triệu chứng ban đầu của Ebola như sốt, đau đầu, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy rất dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thường gặp như cúm, sốt xuất huyết Dengue, sốt rét, nhiễm khuẩn huyết hoặc các bệnh lý tiêu hóa cấp.
TS.Đoàn Thu Trà - Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, cho biết Ebola có thời gian ủ bệnh từ 2 - 21 ngày. Virus không lây khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng nhưng có thể lây truyền qua máu và các dịch cơ thể khi bệnh khởi phát.
Người bệnh Ebola giai đoạn đầu thường chỉ sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi hoặc tiêu chảy. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, ca bệnh hoàn toàn có thể bị bỏ sót ngay từ khâu tiếp nhận.
Theo TS.Đoàn Thu Trà, nhân viên y tế cần hình thành phản xạ hỏi về lịch sử đi lại, tiếp xúc với vùng dịch hoặc các yếu tố nguy cơ ngay từ thời điểm tiếp nhận người bệnh. Đối với Ebola, đôi khi một câu hỏi đúng còn quan trọng hơn nhiều xét nghiệm được thực hiện sau đó.
Nguyên tắc ứng phó “2 - 5 - 30” đối với trường hợp mắc Ebola
ThS.Nguyễn Quốc Thái - Phó Trưởng khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, cho biết “2 phút đầu tiên” tại khu vực sàng lọc có ý nghĩa quyết định trong việc nhận diện ca bệnh nghi ngờ. Chỉ cần đặt đúng câu hỏi về triệu chứng và yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày trước đó, nhân viên y tế có thể nhanh chóng nhận diện nguy cơ, kích hoạt các biện pháp bảo vệ và hạn chế lây nhiễm.
Ngoài ra, người mắc Ebola không phải lúc nào cũng có biểu hiện xuất huyết. Nhiều trường hợp chỉ xuất hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi hoặc tiêu chảy trong những ngày đầu.
Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc ứng phó “2 - 5 - 30” bao gồm: 2 phút khai thác triệu chứng và yếu tố dịch tễ; 5 phút cách ly tạm thời; 30 phút đầu kích hoạt hệ thống ứng phó, kiểm soát nhiễm khuẩn và báo cáo theo quy định. Đây được xem là “khoảng thời gian vàng” giúp ngăn chặn nguy cơ lây lan ngay từ cửa bệnh viện. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, nguy cơ phơi nhiễm đối với nhân viên y tế và người bệnh khác sẽ tăng lên đáng kể.
TS Trương Anh Thư, Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết mọi trường hợp nghi ngờ Ebola đều phải được xử trí theo nguyên tắc “Phát hiện - Cách ly - Thông báo”.
Ngay khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, người bệnh phải được tách khỏi khu vực đông người, nhân viên y tế sử dụng đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân và kích hoạt quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn để ngăn ngừa nguy cơ lây lan.
Bên cạnh đó, nhân viên y tế phải tuân thủ nghiêm quy trình sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE), xử lý chất thải, khử khuẩn môi trường và vận chuyển người bệnh an toàn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện.
Các chuyên gia khẳng định Ebola là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn.
Từ kinh nghiệm ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo đội ngũ y tế cần ghi nhớ 10 nguyên tắc cốt lõi bao gồm: Hỏi yếu tố dịch tễ trong 21 ngày; không chờ xuất huyết mới nghĩ tới Ebola; cách ly trước, xét nghiệm sau; hạn chế số lượng nhân viên tiếp xúc; giám sát chặt việc tháo bỏ phương tiện phòng hộ; coi máu, phân, chất nôn và thi thể là nguồn nguy cơ cao.
Không gửi mẫu bệnh phẩm theo luồng thông thường; điều trị hỗ trợ sớm; lưu ý các chủng Ebola chưa có công cụ điều trị đặc hiệu được phê duyệt; đồng thời ghi nhận, theo dõi mọi trường hợp phơi nhiễm để cải thiện hệ thống ứng phó.
Đối với người dân, điều quan trọng nhất là theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống, chủ động khai báo yếu tố dịch tễ khi đi khám bệnh và không che giấu tiền sử đi lại hoặc tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ.
