Theo Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, đây là ca đầu tiên tại Việt Nam áp dụng thành công kỹ thuật này để điều trị hở nặng đơn thuần ở van động mạch chủ tự nhiên. Ca can thiệp do GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, trực tiếp làm trưởng ekip.
Trước thủ thuật, van động mạch chủ của bệnh nhân hở mức 4/4 và chức năng co bóp của tim suy giảm rõ rệt. Ngay sau khi van mới được đặt đúng vị trí, hình ảnh chụp kiểm tra cho thấy, tình trạng hở van động mạch chủ hầu như không còn, các thông số huyết động ổn định. Người bệnh đang được theo dõi sát tại Bệnh viện.
Từ cấp cứu phù phổi đến quyết định thay van
Theo người nhà bệnh nhân, gần một tháng trước, bệnh nhân đột ngột khó thở dữ dội và nhập viện trong tình trạng phù phổi cấp, dù trước đó người bệnh vẫn khỏe và minh mẫn.
Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, đây là một biểu hiện nặng của suy tim, khi dịch tích tụ nhanh trong phổi, cản trở việc hô hấp, đòi hỏi phải xử trí khẩn cấp.
Siêu âm tim và chụp động mạch chủ trước can thiệp xác nhận, van động mạch chủ của người bệnh hở nặng mức 4/4, không kèm hẹp van. Siêu âm cũng cho thấy thất trái, buồng tim có nhiệm vụ bơm máu đi nuôi cơ thể, đã giãn và co bóp yếu. Phân suất tống máu thất trái (EF) chỉ còn 30%. Các bác sĩ còn phát hiện người bệnh có hẹp động mạch vành, tức tình trạng thu hẹp các mạch máu nuôi cơ tim.
Ngay sau đó, nhóm hội chẩn đa chuyên khoa về bệnh van tim của Bệnh viện đã thống nhất chỉ định cần thay van, để xử lý nguyên nhân chính gây suy tim. Phẫu thuật tim mở là phương pháp điều trị chuẩn cho người bệnh hở van động mạch chủ nặng có triệu chứng đủ điều kiện mổ.
Tuy nhiên, với người bệnh này, tuổi cao, suy tim nặng sau đợt phù phổi cấp, chức năng co bóp của tim suy giảm và bệnh động mạch vành đi kèm khiến nguy cơ mổ mở được đánh giá rất cao. Sau khi đánh giá cấu trúc vùng van và cân nhắc các phương án, ekíp quyết định thay van qua đường ống thông.
Thách thức khi đặt và giữ van mới
GS.TS Phạm Mạnh Hùng cho biết, van động mạch chủ nằm giữa thất trái và động mạch chủ. Khi tim co bóp, van mở để máu đi nuôi cơ thể. Khi tim giãn, van đóng để ngăn máu chảy ngược. Hẹp van xảy ra khi van mở không đủ rộng, khiến tim phải tạo áp lực cao hơn để đẩy máu qua. Hở van xảy ra khi van đóng không kín, khiến một phần máu vừa được bơm ra trào ngược về thất trái. Hở van đơn thuần là tình trạng van bị hở mà không kèm hẹp.
Nếu van hở nặng kéo dài, thất trái phải tiếp nhận thêm lượng máu trào ngược sau mỗi nhịp đập. Buồng tim có thể giãn dần và sức co bóp suy giảm. Người bệnh có thể hụt hơi khi đi lại, khó thở khi nằm hoặc khó thở cả lúc nghỉ khi suy tim trở nặng.
Trong thủ thuật TAVI, bác sĩ đưa một van sinh học được gấp gọn qua ống thông đến tim rồi mở van tại vị trí cần thay. Ở người bệnh hẹp van động mạch chủ do vôi hóa, khung van mới có thể tựa vào các lá van dày, cứng và những mảng vôi xung quanh để giữ ổn định. Với hở van đơn thuần, lá van và vòng van thường có ít hoặc không có vôi. Vòng van có thể giãn rộng, đôi khi kèm giãn gốc hoặc đoạn lên của động mạch chủ. Vì vậy, việc cố định van mới gặp nhiều khó khăn hơn.
Ekip phẫu thuật phải dựa trên hình ảnh để đo đạc kỹ cấu trúc vùng đặt van, chọn cỡ van phù hợp và xác định chính xác vị trí triển khai. Nếu khung van bám không chắc, van có thể di lệch. Nếu khung van áp sát không đều, máu vẫn có thể rò qua khe quanh van. Mỗi người bệnh cần một kế hoạch can thiệp phù hợp với giải phẫu cụ thể.
Với kinh nghiệm chuyên sâu nhiều năm trong lĩnh vực tim mạch, GS Phạm Mạnh Hùng cùng ekip đã đặt van thành công cho ca bệnh này. Trong những ngày tiếp theo, các bác sĩ sẽ theo dõi lâm sàng và đánh giá lại chức năng tim để xác định mức độ hồi phục của người bệnh.
Thêm lựa chọn cho người bệnh khó phẫu thuật
Việc thực hiện thành công ca can thiệp cho người bệnh hở van động mạch chủ nặng đơn thuần đánh dấu bước tiến của Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 và đội ngũ tim mạch can thiệp Việt Nam trong điều trị bệnh van tim phức tạp.
Theo hướng dẫn năm 2025 của Hội Tim mạch châu Âu và Hội Phẫu thuật tim lồng ngực châu Âu, TAVI có thể được cân nhắc ở người bệnh hở van động mạch chủ nặng có triệu chứng khi nhóm hội chẩn đa chuyên khoa đánh giá người bệnh không phù hợp với phẫu thuật và cấu trúc vùng van phù hợp với can thiệp.
Quyết định điều trị ở mỗi người bệnh còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây hở van và các tổn thương đi kèm. Những người bệnh trước đây có rất ít lựa chọn vì nguy cơ mổ mở quá cao. Ca can thiệp này tại Bệnh viện 19-8 mở thêm triển vọng được đánh giá và điều trị bằng phương pháp qua ống thông ngay tại Việt Nam.