Người 'hồi sinh' những hình ảnh lịch sử

Ngay khi đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội, những hình ảnh đó đã thu hút sự quan tâm, phản hồi tích cực của công chúng.

Sinh ra và lớn lên tại Thanh Hóa, nhưng quê gốc của chàng trai sinh năm 1995 này lại là mảnh đất xứ Nghệ đầy ắp ân tình. Chính vì thế từ thuở nhỏ, Viên Hồng Quang thường xuyên được nghe những câu chuyện lịch sử do người thân kể lại. Những câu chuyện ấy đã góp phần bồi đắp cho tâm hồn non nớt của cậu bé Viên Hồng Quang tình yêu quê hương, đất nước.

Khi còn là học sinh ngồi trên ghế nhà trường, thay vì tìm xem những chương trình truyền hình mang tính giải trí thì Quang lại dành sự say mê cho những thước phim tư liệu lịch sử về kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. “Khi ấy, tôi luôn thắc mắc tại sao các thước phim đó lại chỉ có hai mầu đen trắng và tôi ước: giá như chúng cũng có mầu như các phim tài liệu thời điểm đó thì sẽ tốt biết bao”, Hồng Quang chia sẻ. Sau này, khi theo học công nghệ thông tin ở Hà Nội, Quang đã có cơ hội tiếp cận nhiều hơn với các công nghệ hiện đại. Điều này đã giúp anh biến ước mơ thời thơ bé thành hiện thực.

Đầu năm 2020, vô tình Quang xem được trailer của bộ phim tài liệu do Mỹ sản xuất nói về những người lính sống và chiến đấu ở Thế chiến thứ nhất. Đó là bộ phim hoàn toàn được tô mầu lại. “Những hình ảnh hơn 100 năm trước trở nên sinh động khi được đổ mầu đã tiếp thêm động lực để tôi quyết tâm nghiên cứu phục chế mầu cho các bộ phim tài liệu, bởi nguồn tư liệu của Việt Nam rất dồi dào và vô cùng quý giá”, Viên Hồng Quang cho biết.

Tháng 4/2020, Viên Hồng Quang bắt đầu thực hiện công việc phục chế tư liệu cũ. Ban đầu Quang lựa chọn những bức ảnh lịch sử mà mình ấn tượng nhất để thực hiện. Có những bức ảnh được chụp từ những năm kháng chiến chống Pháp, nhưng cũng có những bức ảnh được chụp từ những thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20.

Sau khi chia sẻ những tác phẩm phục chế mầu lên mạng xã hội, Quang nhận về nhiều phản hồi tích cực của công chúng. Sau những bức ảnh đơn lẻ, Quang đã mạnh dạn nghĩ tới những thước phim. Thước phim đầu tiên Quang thực hiện phục chế mầu là về buổi phát biểu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Algeria vào năm 1976. Việc ứng dụng các công nghệ hiện đại cùng sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo đã làm cho thước phim trở nên sinh động và thu hút khán giả trẻ.

Từ thành công đó, Quang tiếp tục phục chế mầu cho những đoạn phỏng vấn của các nhân vật lịch sử như: Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hữu Thọ, nhà ngoại giao Nguyễn Thị Bình,... Các tư liệu được Quang sưu tầm từ nhiều nguồn sau đó sẽ xử lý lại bằng cách: khử rung, tăng độ nét, làm phụ đề Tiếng Việt, tô mầu, chuyển định dạng hình ảnh phù hợp với các thiết bị số hiện đại…

Tùy vào chất lượng, loại tư liệu mà thời gian hoàn thành các tác phẩm cũng khác nhau. Đối với một bức hình, Quang có thể hoàn thành trong vòng 15-30 phút; nhưng với một video, hay một bộ phim, thời gian phải tính bằng tháng, bằng năm. Có những sản phẩm, Quang làm đi làm lại không biết bao nhiêu lần. Sản phẩm lần sau lại sinh động và chân thực hơn lần trước.

Cuối năm 2022, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Quảng Trị phối hợp Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Linh tổ chức buổi chiếu phim “Vĩ tuyến 17-Chiến tranh nhân dân”. Bộ phim tài liệu do đạo diễn nổi tiếng người Hà Lan Joris Ivens hoàn thành năm 1968, sau thời gian dài nghiên cứu, sống, chứng kiến và làm việc tại vùng đất lửa Quảng Trị. Với thời lượng gần 120 phút, Viên Hồng Quang đã miệt mài làm việc trong khoảng một năm để phục chế được những thước phim mầu sinh động và chân thật.

Tham gia giao lưu trong khuôn khổ buổi chiếu phim, bà Nguyễn Thị Xuân Phượng, người phiên dịch cho đạo diễn Joris Ivens khi thực hiện bộ phim tài liệu, đã không giấu nổi xúc động và cảm phục khi xem lại bộ phim được phục chế. Bà đã đánh giá rất cao tinh thần làm việc nghiêm túc, dám dấn thân của Quang. Chính điều đó đã giúp bộ phim được rõ ràng hơn, lấp lánh hơn.

Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam khi xem những thước phim được Quang phục chế, đã nhận xét: “Những thước phim được đổ mầu sinh động giúp thế hệ trẻ không chỉ hiểu mà còn đánh giá đúng được những khó khăn, gian khổ cũng như tinh thần chiến đấu kiên cường mà thế hệ cha anh đã trải qua”.

Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9, Quang phối hợp với một số đơn vị nâng cấp, phục chế mầu cho 20 bức ảnh gắn liền với sự kiện trọng đại này. Đây là cơ hội để Quang không những được khẳng định mình mà quan trọng hơn giúp anh được tiếp cận với kho tư liệu lịch sử đồ sộ và vô cùng quý giá của đất nước. Quang chia sẻ: “Những hình ảnh được tái tạo mầu đến mức chân thực nhất, tiệm cận lịch sử nhất chính là cách tôi thể hiện sự tri ân với những hy sinh to lớn của thế hệ đi trước. Tôi cũng mong muốn, công việc mình đang làm sẽ góp một phần nhỏ bé giúp người trẻ yêu thích tìm hiểu lịch sử hơn”.

Trong khi một bộ phận người trẻ đang hững hờ với môn lịch sử, thậm chí là mơ hồ về lịch sử dân tộc thì chàng trai trẻ Viên Hồng Quang lại đang có một lối đi riêng để thể hiện tình yêu lịch sử, yêu đất nước. Quang đã góp phần tạo ra một phương pháp để giúp người trẻ thêm gắn bó với lịch sử Việt Nam. Với những gì đang làm, Viên Hồng Quang đã chứng minh với các thế hệ đi trước hãy vững tin vào thế hệ trẻ, những con người sẽ luôn biết cách để lịch sử hào hùng trường tồn cùng sự phát triển của đất nước.