Nghệ nhân Hoàng Thị Văn và tình yêu dành cho văn hóa Thái

Giữa nhịp sống hối hả nơi vùng đất Mường Lò, nghệ nhân dân gian Hoàng Thị Văn vẫn lặng lẽ làm người “giữ lửa” cho những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái. Không chỉ dày công sưu tầm, ghi chép các điệu xòe cổ, bà còn dành nhiều tâm huyết mở các lớp truyền dạy miễn phí, gieo mầm tình yêu di sản trong thế hệ trẻ nhằm gìn giữ và lan tỏa mạch nguồn văn hóa dân tộc qua năm tháng.

0:00 / 0:00
0:00

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, ngay từ thuở nhỏ, những điệu xòe, câu khắp của cha ông đã thấm sâu vào tâm hồn, dần trở thành niềm đam mê gắn bó suốt đời của nghệ nhân Hoàng Thị Văn. Với bà, văn hóa Thái không chỉ là di sản, mà là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, thôi thúc bà không ngừng nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ những giá trị cổ truyền. Năm 2022, bà được công nhận danh hiệu Nghệ nhân dân gian - phần thưởng cao quý ghi nhận những nỗ lực và tâm huyết mà bà trong suốt những năm tháng tuổi trẻ.

baolaocai-tl_644-675800-03-14-22still004.jpg
Nghệ nhân Hoàng Thị Văn (áo đen) và lớp truyền dạy văn hóa Thái.

Là người am hiểu sâu sắc 6 điệu xòe cổ - cội nguồn của nghệ thuật xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Nghệ nhân Hoàng Thị Văn cho biết, đó là các điệu xòe vòng, nâng khăn mời rượu, bổ bốn, bước tiến lùi, tung khăn và vỗ tay đi vòng tròn. Hầu hết các điệu xòe đều thể hiện sự đoàn kết, gắn kết cộng đồng và tình yêu với văn hóa dân tộc. Để lưu giữ vốn văn hóa quý giá đó, bà đã mở các lớp học miễn phí, dạy múa, hát cho các em học sinh.

baolaocai-tl_644-675800-10-44-19still009.jpg
Nghệ nhân Hoàng Thị Văn tận tình chỉ dạy 6 điệu xòe cổ cho học sinh các trường học trên địa bàn.

Em Điêu Thị Diễm - học sinh lớp 9B, Trường TH&THCS Nguyễn Quang Bích phường Nghĩa Lộ đã gắn bó với lớp học của bà Văn ngay từ ngày đầu thành lập, chia sẻ: "Lúc đầu, em học vì tò mò, nhưng càng học với bà Văn, em càng thấy yêu văn hóa của dân tộc mình. Bà không chỉ dạy chúng em cách múa sao cho đúng, cho duyên, mà còn kể về ý nghĩa của từng điệu xòe. Nhờ có bà, em thấy tự hào hơn về nguồn cội dân tộc."

baolaocai-tl_644-674600-00-03-07still001.jpg
Em Điêu Thị Diễm (áo trắng) học xòe cùng các bạn trong lớp truyền dạy của nghệ nhân Hoàng Thị Văn.

Cùng chung niềm đam mê đó, em Hoàng Anh Thư - lớp 5B, Trường TH&THCS Nguyễn Quang Bích, dù còn nhỏ tuổi nhưng luôn chăm chỉ tham gia đầy đủ các buổi học do bà Văn truyền dạy. Thư tâm sự: "Con rất thích đến lớp học của bà Văn. Bà dạy rất tận tình, chỗ nào khó bà đều hướng dẫn tỉ mỉ. Con thích nhất là điệu xòe "Nắm tay nhau". Bà bảo, điệu này thể hiện sự đoàn kết, gắn bó của mọi người”.

baolaocai-tl_644-675800-01-53-05still002.jpg
Em Hoàng Anh Thư rất vui khi được học lớp của bà Văn.

Còn đối với nghệ nhân Hoàng Thị Văn, mỗi đứa trẻ hiểu và yêu văn hóa dân tộc đều là những "hạt giống" được gieo xuống, nuôi dưỡng niềm tin rằng trong tương lai, bản sắc văn hóa Thái sẽ tiếp tục được gìn giữ và không bị hòa tan trước dòng chảy của thời gian. "Văn hóa Thái như mạch nước ngầm, lúc nào cũng chảy nhưng nếu không biết giữ thì nước sẽ cạn. Tôi còn sức thì còn đi, còn dạy. Nhìn thấy các cháu say mê với điệu xòe, câu khắp, tôi thấy rất vui. Đó là hạnh phúc lớn nhất cuộc đời tôi” - bà Văn chia sẻ.

Chính vì niềm đam mê ấy, lớp học của bà không chỉ đơn thuần là nơi dạy múa, dạy hát, mà đã trở thành mái nhà chung - nơi những câu chuyện về nguồn cội được kể lại bằng nhịp điệu và tâm tình.

baolaocai-tl_644-675800-12-02-01still010.jpg

Trong giai đoạn 2016 - 2017, nghệ nhân Hoàng Thị Văn đã mở 3 lớp truyền dạy cho phụ nữ và 2 lớp cho thanh niên. Từ năm 2018 đến nay, bà tiếp tục tổ chức 3 lớp truyền dạy dành cho thiếu nhi. Đặc biệt, năm 2022, nghệ nhân Hoàng Thị Văn trực tiếp đứng lớp truyền dạy cho lực lượng hạt nhân văn hóa của 14 xã, phường thuộc thị xã Nghĩa Lộ (trước khi hợp nhất). Lớp học được tổ chức liên tục trong 3 tháng, thu hút gần 200 lượt học viên tham gia.

Trải qua hơn 30 năm gắn bó với hành trình gìn giữ và lan tỏa văn hóa Thái, nghệ nhân Hoàng Thị Văn luôn tâm niệm rằng, để bản sắc văn hóa dân tộc không bị hòa tan trong dòng chảy hiện đại, người truyền dạy phải trở thành chiếc cầu nối giữa các thế hệ. Không chỉ dừng lại ở việc dạy 6 điệu xòe cổ đã được UNESCO vinh danh, bà còn tận tình hướng dẫn thế hệ trẻ cách mặc bộ váy áo cỏm sao cho đúng, cách thắt dải khăn sao cho duyên dán; đồng thời nhắc nhở họ biết cách giữ gìn nếp sống, tiếng nói của dân tộc mình. Đối với bà, mỗi bước chân trong điệu xòe nắm tay nhau hay cử chỉ mời rượu đều chứa đựng những triết lý nhân sinh sâu sắc về sự hiếu khách, lòng thủy chung và tinh thần đoàn kết cộng đồng của người Thái vùng Mường Lò.

baolaocai-tl_644-674600-00-01-24still002.jpg

Hình ảnh người nghệ nhân đôi tay uyển chuyển theo nhịp trống chiêng, kiên nhẫn uốn nắn từng động tác cho học trò đã trở nên quen thuộc tại mảnh đất Mường Lò. Nghệ nhân Hoàng Thị Văn tin rằng, chỉ cần tình yêu với văn hóa còn chảy mãi trong lòng lớp trẻ, thì bản sắc dân tộc sẽ như dòng suối Thia, luôn dâng trào và không bao giờ vơi cạn. Những lớp học miễn phí của bà chính là hạt giống quý, để mai này giữa nhịp sống hối hả, tiếng khèn, điệu xòe vẫn mãi là linh hồn, là niềm tự hào của mỗi người con đất Thái. Những đóng góp của bà không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn khơi dậy lòng tự hào dân tộc trong lòng thế hệ trẻ, để mạch nguồn văn hóa Thái mãi tỏa hương như đóa hoa ban trắng giữa lòng di sản Mường Lò xinh đẹp và mến khách.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw