Trên địa bàn xã Mường Lai có 1 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh; Nghệ thuật Khắp cọi của người Tày đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Xã có 3 nghệ nhân, trong đó, 1 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” thuộc lĩnh vực trình diễn dân gian. Chính vì vậy, xã đã chủ động vào cuộc, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân, coi việc nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch là nhiệm vụ trọng tâm để từng bước đưa du lịch trở thành sinh kế bền vững cho người dân.
Bà Hoàng Thị Thủy - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Lai cho biết: Trong giai đoạn 2025 - 2030, xã tập trung xây dựng 4 danh mục dự án thu hút, kêu gọi đầu tư du lịch trên địa bàn xã gồm: Đầu tư điểm dừng chân ngắm cảnh Co Trà gắn với du lịch trải nghiệm trên hồ Thác Bà tại thôn Cao Khánh; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng homestay phục vụ hoạt động du lịch trải nghiệm trên hồ Từ Hiếu gắn với di sản văn hóa phi vật thể; đầu tư xây dựng bến thủy nội địa hồ Thác Bà tại thôn Đồng Dân; đầu tư xây dựng bến thủy nội địa hồ Thác Bà tại thôn Làng Ven. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch có thế mạnh của địa phương.
Một trong những bước đi quan trọng của Mường Lai là chú trọng đa dạng hóa các loại hình và sản phẩm du lịch. Thay vì chỉ khai thác lợi thế cảnh quan thiên nhiên, xã khuyến khích các hộ dân phát triển mô hình du lịch cộng đồng (homestay), đưa du khách trải nghiệm trực tiếp đời sống sinh hoạt, ẩm thực và văn hóa của đồng bào.
Xã Mường Lai còn hướng tới việc phát triển du lịch tâm linh và văn hóa lễ hội. Những lễ hội truyền thống của đồng bào Tày, Nùng như lễ hội Xo May gắn với lễ cầu đình Nà Ngàm được tổ chức vào ngày mồng 10 tháng Giêng hằng năm; lễ hội đình Làng Xóa tổ chức vào ngày mồng 5 tháng Giêng và ngày Rằm tháng 7 hằng năm… được khôi phục, tổ chức định kỳ, vừa góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa vừa tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo.
Ông Nguyễn Thành Trung - Trưởng phòng Văn hóa xã Mường Lai chia sẻ: Để nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch của địa phương, xã đã phối hợp với các nghệ nhân tổ chức các lớp truyền dạy văn nghệ cho các câu lạc bộ, các đội văn nghệ thôn nhằm bảo tồn nét văn hóa đặc trưng của đồng bào. Bên cạnh đó, chúng tôi tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch cho người dân nhằm thay đổi tư duy làm du lịch theo hướng chuyên nghiệp hơn.
Hiện nay, 36/36 thôn của xã đã có đội văn nghệ, mỗi đội thu hút khoảng 30 người tham gia, xã thành lập được 1 câu lạc bộ dân ca Tày Mường Lai với 30 thành viên. Các đội văn nghệ và câu lạc bộ dân ca sẽ là nòng cốt trong các hoạt động văn nghệ, thể thao, lễ hội và du lịch của địa phương.
Xã Mường Lai cũng đặc biệt quan tâm đến việc phát triển các sản vật đặc trưng, hiện nay, xã có 7 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao. Sản phẩm này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Mường Lai đến du khách gần xa.
Cùng với đó, xã Mường Lai đã quan tâm đầu tư nâng cấp hệ thống đường giao thông liên thôn, liên xã; quy hoạch các điểm để khai thác, thu hút nguồn lực đầu tư phát triển du lịch.
Hiện nay, tại một số điểm du lịch cộng đồng của xã Mường Lai, du khách có thể sử dụng wifi miễn phí, được hướng dẫn viên bản địa giới thiệu chi tiết về phong tục, tập quán, xem đội văn nghệ quần chúng biểu diễn. Đây là sự thay đổi rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ấn tượng tốt cho du khách.
Một yếu tố quan trọng tạo nên thành công của Mường Lai là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và người dân. Xã đã thành lập Ban Phát triển du lịch cộng đồng, huy động các hội, đoàn thể, ban ngành của xã tham gia tuyên truyền, vận động, tổ chức đa dạng các các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao gắn với các sự kiện quan trọng của đất nước, của tỉnh và những hoạt động của địa phương nhằm thúc đẩy du lịch phát triển mạnh mẽ hơn.
Các đội văn nghệ xã Mường Lai tích cực tham gia các hoạt động, sự kiện lớn của địa phương.
Xã Mường Lai cũng khuyến khích các hộ gia đình làm du lịch cộng đồng; thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác để liên kết, hỗ trợ nhau. Từ đó, người dân không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần giữ gìn cảnh quan môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa.
Sự đồng thuận, chung tay ấy đã biến du lịch thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của Mường Lai. Từ đầu năm đến nay, xã Mường Lai đón trên 10.000 lượt khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm, lưu trú, doanh thu từ du lịch đạt trên 8 tỷ đồng.
Để thực hiện mục tiêu năm 2025, xã Mường Lai đón 12.100 lượt khách du lịch, doanh thu du lịch đạt trên 9 tỷ đồng, xã Mường Lai tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển du lịch bền vững; hoàn thiện quy hoạch các điểm du lịch; thu hút doanh nghiệp đầu tư; xây dựng thêm nhiều sản phẩm đặc trưng, mang dấu ấn riêng của Mường Lai. Đặc biệt, xã hướng tới việc kết nối tour, tuyến với các điểm du lịch khác trong vùng nhằm hình thành chuỗi sản phẩm liên kết, tạo sức hấp dẫn cho du khách.
Mường Lai cũng chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, xây dựng hình ảnh từ website, fanpage giới thiệu du lịch, đến mã QR giới thiệu sản phẩm, tour tuyến để nâng cao khả năng tiếp cận cho du khách trong hành trình khám phá mảnh đất Mường Lai.
