Mùa khô ở huyện Mù Cang Chải kéo dài, những cơn gió nóng rát thổi mạnh kết hợp với địa hình đồi núi hiểm trở, bị chia cắt mạnh, khiến công tác tiếp cận hiện trường khi có cháy rừng gặp muôn vàn khó khăn. Bên cạnh yếu tố tự nhiên, thói quen canh tác nương rẫy, dù đã được tuyên truyền nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ khôn lường nếu việc đốt nương không tuân thủ quy định an toàn. Chỉ một tàn lửa nhỏ bất cẩn cũng có thể nhanh chóng bùng phát thành đám cháy lớn, thiêu rụi không chỉ tài nguyên rừng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước, đất đai và sinh kế bền vững của người dân. Trước tình hình đó, cả hệ thống chính trị của huyện Mù Cang Chải đã quyết liệt và chủ động vào cuộc.
Ngay từ đầu năm nay, Hạt Kiểm lâm huyện đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền các xã, rà soát và xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) sát với thực tiễn từng địa bàn. Hệ thống chỉ đạo và lực lượng tại chỗ được củng cố mạnh mẽ: 14 ban chỉ đạo PCCCR cấp xã, 2 ban chủ rừng cùng 108 tổ đội xung kích với hơn 600 người đã được thành lập, duy trì trạng thái thường trực, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra.
Ông Trần Xuân Dưỡng, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện, khẳng định: "Phòng cháy là then chốt, chữa cháy phải thần tốc. Chúng tôi kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động có nguy cơ gây cháy, đặc biệt là việc đốt nương trái phép. Công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức và kiểm tra, giám sát là hai mũi nhọn không thể thiếu”.
Trong quý I/2025, các lực lượng chức năng đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến Luật Lâm nghiệp và kỹ năng PCCCR cho gần 12.000 lượt người dân. Hàng trăm ki - lô - mét đường băng cản lửa đã được mở rộng, ranh giới rừng được xác định rõ ràng nhằm phân định trách nhiệm quản lý.
Song song với đó, Hạt Kiểm lâm huyện không ngừng theo dõi sát sao tình hình thời tiết, khí tượng thủy văn và các cảnh báo cháy rừng, kịp thời thông tin đến các địa phương để chủ động ứng phó trong mọi tình huống. Khi xảy ra cháy rừng, phương châm "bốn tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) được kích hoạt nhanh chóng, huy động sức mạnh tổng hợp của lực lượng và phương tiện tại địa phương để dập tắt đám cháy hiệu quả nhất.
Sự chủ động trong kiểm soát chặt chẽ các hoạt động đốt nương rẫy có kiểm soát đã góp phần quan trọng "hạ nhiệt" nguy cơ cháy rừng ngay từ gốc. Điều đáng trân trọng hơn cả là sự vào cuộc đầy trách nhiệm và tự giác của chính những người dân Mù Cang Chải. Họ không chỉ nghiêm chỉnh tuân thủ các quy định mà còn trở thành những "tai mắt” quan trọng trong công tác giữ rừng. Họ chủ động tham gia tuần tra, canh gác lửa rừng.
Đặc biệt, 72 chòi canh và lán tạm đã được dựng lên tại các điểm cao, nơi có tầm nhìn bao quát, đóng vai trò là những "mắt thần" cảnh giới giữa đại ngàn. Dưới cái nắng rát của mùa khô vùng cao, từng tốp kiểm lâm, dân quân và người dân địa phương vẫn miệt mài thay phiên nhau túc trực tại các chòi canh. Mỗi mái lán thô sơ giữa rừng ấy là một minh chứng rõ ràng cho tinh thần chủ động, ý thức trách nhiệm và tình yêu rừng bền bỉ của người dân Mù Cang Chải. Con số ấn tượng gần 92% hộ dân đã ký cam kết bảo vệ rừng, PCCCR cho thấy ý thức giữ rừng đã thấm sâu vào mỗi nếp nhà, mỗi bản làng.
Tuy nhiên, "cuộc chiến" với lửa rừng tại Mù Cang Chải vẫn còn nhiều gian nan. Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn vẫn là những "gọng kìm" cản trở công tác tiếp cận hiện trường và chữa cháy; trang thiết bị, phương tiện chữa cháy chuyên dụng còn thiếu thốn ở nhiều nơi. Bên cạnh đó, ý thức của một bộ phận nhỏ người dân vẫn là "điểm yếu" cần tiếp tục khắc phục. Thêm vào đó, những diễn biến bất thường và cực đoan của khí hậu, thiên tai khó lường ngày càng làm gia tăng nguy cơ bùng phát và lan rộng của cháy rừng.
Để giữ vững màu xanh cho rừng Mù Cang Chải một cách bền vững, cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào trang thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực PCCCR cho người dân. Công tác tuyên truyền, giáo dục cần đi vào chiều sâu hơn nữa, thay đổi tận gốc nhận thức và hành vi của cộng đồng. Ứng dụng khoa học công nghệ vào giám sát, cảnh báo sớm và quản lý rừng cần được đẩy mạnh khai thác. Quan trọng nhất, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các ngành, các cấp và các địa phương trên địa bàn là yếu tố then chốt để tạo nên sức mạnh tổng hợp phòng chống "giặc lửa".
Dù còn nhiều thách thức phía trước, nhưng với ý chí quyết tâm cao độ và những giải pháp đang triển khai hiệu quả, Mù Cang Chải đang từng bước kiểm soát và đẩy lùi nguy cơ cháy rừng, quyết tâm giữ vững màu xanh của rừng.
Văn Thông
