Mỗi độ xuân về, khi những cánh rừng Tây Bắc bung nở sắc hoa ban trắng, sương mỏng còn vương trên sườn núi, các bản làng lại rộn ràng bước vào mùa lễ hội. Tiếng khèn vang lên giữa đất trời như lời gọi mùa, gọi bạn tình, đánh thức trong lòng người niềm vui sống và hy vọng về những khởi đầu mới. Từ không gian văn hóa giàu bản sắc ấy, ca khúc “Tiếng khèn mùa xuân” ra đời như một bản hòa ca tươi sáng, mang theo hơi thở của núi rừng và tinh thần lạc quan, nghị lực sống bền bỉ của chính tác giả - nhạc sĩ Hoàng Ngọc Chấn.
Với nhạc sĩ Hoàng Ngọc Chấn, mùa xuân Tây Bắc không chỉ đẹp ở cảnh sắc thiên nhiên mà còn bởi đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng các dân tộc. Vì vậy, khi sáng tác “Tiếng khèn mùa xuân”, anh không chỉ tái hiện bức tranh xuân rực rỡ, mà còn gửi gắm trong đó tinh thần cộng đồng, niềm vui sống rất đặc trưng của người vùng cao.
Ca khúc được xây dựng trên nền chất liệu âm nhạc dân gian Tây Bắc, trong đó nổi bật là âm hưởng dân tộc Thái, kết hợp linh hoạt với một số nét giai điệu đặc trưng của người H’Mông. Giai điệu mộc mạc, tiết tấu uyển chuyển đã tái hiện sinh động không khí lễ hội đầu xuân nơi vùng cao: tiếng chiêng nhịp nhàng, váy xòe rộn rã, men rượu nồng say và những cuộc hẹn ước chan chứa yêu thương.
Chia sẻ về hoàn cảnh ra đời của ca khúc, nhạc sĩ cho biết “Tiếng khèn mùa xuân” được khơi nguồn từ những chuyến du xuân rất đời cùng gia đình.
Nhạc sĩ Ngọc Chấn chia sẻ: Trong những lần đi qua các bản làng Tây Bắc dịp đầu năm, tôi được hòa mình vào không gian lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc Tày, Thái, Mông, Dao… Mỗi lễ hội mang một sắc thái riêng, nhưng đều có chung sự rộn ràng, ấm áp. Những hoạt động quen thuộc như ném còn, xuống đồng… để lại trong tôi những rung cảm sâu sắc, trở thành chất liệu cảm xúc để hình thành nên ca khúc.
Thông qua tác phẩm, nhạc sĩ mong muốn giới thiệu một mùa xuân rất riêng của Tây Bắc, đồng thời gửi gắm thông điệp tới du khách: hãy một lần đến với Tây Bắc vào mùa xuân, để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của đất trời, của lễ hội và của những con người vùng cao mộc mạc, chân thành.
Ẩn sau giai điệu rộn ràng, tươi sáng của “Tiếng khèn mùa xuân” là câu chuyện đời đầy thử thách của chính tác giả. Sinh năm 1986 tại vùng đất ngọc Lục Yên, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Chấn mang trong mình căn bệnh thiếu máu tán huyết bẩm sinh từ nhỏ. Tuổi thơ của anh gắn liền với bệnh viện, với những lần truyền và lọc máu để duy trì sự sống. Gần bốn thập kỷ qua, sự sống của anh được nối dài bằng những “giọt hồng yêu thương” từ những người hiến máu tình nguyện.
Và chính âm nhạc đã trở thành điểm tựa tinh thần, giúp anh vượt qua những tháng ngày đau đớn và mặc cảm. Niềm yêu thích nghệ thuật được nuôi dưỡng từ sớm, khi anh theo cha đứng bên cánh gà sân khấu. Cha anh - người từng là nghệ sĩ trong đoàn văn công Quân khu Tây Bắc chính là người truyền cho anh tình yêu âm nhạc, tinh thần cống hiến và niềm tin vào giá trị của nghệ thuật.
Khi sức khỏe dần ổn định hơn, Hoàng Ngọc Chấn bắt đầu thử sức ở lĩnh vực sáng tác. Những ca khúc viết về quê hương, về Tây Bắc đã dần hình thành phong cách âm nhạc riêng, đậm chất dân gian đương đại và bản sắc văn hóa vùng cao.
“Tiếng khèn mùa xuân” chính là một trong những tác phẩm tiêu biểu, kết tinh từ trải nghiệm sống, trải nghiệm văn hóa và trải nghiệm nghệ thuật của người nhạc sĩ giàu nghị lực.
Không chỉ chạm đến cảm xúc người nghe, ca khúc còn nhận được đánh giá cao từ giới chuyên môn. Nhạc sĩ Nguyễn Hà Thành - Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Lào Cai, cho rằng đây là tác phẩm có cấu trúc rõ ràng, sử dụng chất liệu dân gian hợp lý và thể hiện tinh thần văn hóa vùng miền một cách tự nhiên.
Nhạc sĩ Nguyễn Hà Thành cho biết: Điểm đáng ghi nhận của ca khúc nằm ở cách tác giả tiếp cận âm nhạc dân gian Tây Bắc với thái độ trân trọng, hiểu biết; đồng thời thể hiện thái độ sống và thái độ làm nghề nghiêm túc, tử tế, chân thành.
Song song với quá trình lao động nghệ thuật bền bỉ, Hoàng Ngọc Chấn từng bước khẳng định vị trí của mình bằng nhiều tác phẩm đạt giải thưởng ở cả cấp Trung ương và địa phương. Tiêu biểu như: “Lời hẹn Tây Bắc” đoạt giải B - Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam tại Liên hoan Âm nhạc toàn quốc năm 2024; “Điệu xòe quê hương” đạt giải B - Giải thưởng Văn học Nghệ thuật tỉnh Yên Bái năm 2023… Riêng “Tiếng khèn mùa xuân” được trao giải C - Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2025, ghi dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình sáng tác của anh.
Những giải thưởng ấy không chỉ là sự ghi nhận cho từng tác phẩm, mà còn là minh chứng cho quá trình tích lũy nghề nghiệp nghiêm túc, bền bỉ của một nhạc sĩ gắn bó sâu nặng với âm nhạc dân gian đương đại và văn hóa bản địa.
Vì thế, “Tiếng khèn mùa xuân” không chỉ là một ca khúc về mùa xuân quê hương, mà còn là mùa xuân của chính người nhạc sĩ - mùa xuân của niềm tin, nghị lực và khát vọng sống trọn vẹn với nghệ thuật.
