Festival "Về miền di sản Bắc Ninh 2026": Khơi dậy tự hào, lan tỏa trách nhiệm

Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất kết tinh chiều sâu lịch sử và văn hiến. Trải qua hàng nghìn năm, vùng đất này đã bồi đắp nên một kho tàng di sản phong phú, góp phần quan trọng vào bản sắc văn hóa Việt Nam.

Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh di sản Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn-Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới; khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh năm 2026” không chỉ là niềm vinh dự, tự hào mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm quốc tế trong việc bảo vệ, phục hồi và phát huy giá trị di sản của tỉnh Bắc Ninh nói riêng và cả nước nói chung.

Tự hào truyền thống văn hiến Bắc Ninh - Kinh Bắc

Tại Festival Về miền di sản Bắc Ninh 2026, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp quốc tại Việt Nam đã trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp cho đại diện lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và tỉnh Bắc Ninh.

Cùng đó, Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc cũng được công bố là Di sản văn hóa thế giới trong niềm xúc động, tự hào của đại biểu và nhân dân.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh, việc được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản cần bảo vệ khẩn cấp vừa khẳng định giá trị đặc sắc của di sản, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc bảo tồn, phục hồi và phát huy nghề truyền thống trước những thách thức của thời đại.

Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc cũng được công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Trong quần thể di sản này, Bắc Ninh vinh dự có 2 điểm di tích tiêu biểu là chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Bổ Đà. Đây là những trung tâm tôn giáo, văn hóa gắn liền với sự hình thành của Thiền phái Trúc Lâm thời Trần - dòng thiền thuần Việt, mang đậm bản sắc và tinh thần hòa hợp, nhập thế của dân tộc.

Việc vinh danh này mở ra cơ hội lớn để tiếp tục bảo tồn, quảng bá hình ảnh đất nước, hình ảnh con người Bắc Ninh-Kinh Bắc đến với bạn bè trong nước và quốc tế một cách bền vững.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế, phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh bày tỏ: 90 năm tuổi đời, hơn 80 năm làm Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, ông rất vinh dự là nghệ nhân duy nhất được đón nhận Bằng ghi danh của UNESCO cùng với các lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và tỉnh Bắc Ninh.

Ông cảm thấy sự nỗ lực gìn giữ nghề của lớp lớp các thế hệ người làm tranh dân gian Đông Hồ đã được ghi nhận. Niềm vinh dự này đồng thời cũng là trách nhiệm lớn lao, bản thân ông sẽ tích cực gìn giữ, trao truyền giá trị di sản tới các thế hệ con cháu cũng như những người yêu thích nghề làm tranh dân gian Đông Hồ; cùng với đó lan tỏa tinh hoa dòng tranh quý đến với du khách gần xa.

Riêng với gia đình ông, từ nhiều năm nay, bên cạnh làm nghề, ông cùng gia đình xây dựng khu trưng bày, Bảo tàng tranh Đông Hồ và là điểm giới thiệu sản phẩm tới các du khách gần xa.

Chị Nguyễn Thị Hà, xã Lục Ngạn, tỉnh Bắc Ninh cho biết: Chị rất vinh dự và tự hào được sống trên mảnh đất văn hiến, sở hữu kho tàng di tích, di sản. Đặc biệt 2 điểm di tích chùa Bổ Đà, chùa Vĩnh Nghiêm thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới; 7 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh; 10 di tích quốc gia đặc biệt và 25 bảo vật, nhóm bảo vật quốc gia;…

Là một người con quê hương, chị cũng mong muốn góp phần nhỏ bé lan tỏa những giá trị này đến với bạn bè gần xa.

Cam kết hành động bảo vệ di sản, phát huy giá trị văn hoá đặc sắc

Dự và trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú và các Trưởng đại diện các tổ chức của Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết đây là dịp để cùng nhìn lại và tôn vinh những giá trị văn hóa phong phú, lâu đời của vùng đất Kinh Bắc - một trong những cái nôi quan trọng của văn hóa Việt Nam.

Những giá trị ấy không chỉ được thể hiện qua các công trình kiến trúc, di tích lịch sử mà còn hiện diện sống động trong phong tục tập quán, nghề truyền thống và đời sống tinh thần của cộng đồng.

Ngày nay, những giá trị ấy vẫn tiếp tục được gìn giữ và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành một phần sống động của đời sống xã hội, góp phần nuôi dưỡng bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

UNESCO trân trọng ghi nhận những nỗ lực của Chính phủ Việt Nam, tỉnh Bắc Ninh cùng các cơ quan, tổ chức và cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa; đồng thời tin tưởng rằng văn hóa sẽ tiếp tục là động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của địa phương và đất nước.

“Bắc Ninh nhận thức sâu sắc rằng: Danh hiệu di sản không chỉ là niềm tự hào mà còn là cam kết trách nhiệm. Để thực hiện hiệu quả Chương trình hành động bảo vệ di sản, tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ cộng đồng thực hành nghề và nghệ nhân; Đẩy mạnh đào tạo, trao truyền nghề, đưa giáo dục di sản vào trường học một cách bài bản. Cùng với đó, tỉnh thực hiện kiểm kê, số hóa và nghiên cứu di sản một cách hệ thống, khoa học; Tăng cường quảng bá, nâng cao nhận thức xã hội về giá trị di sản; Đa dạng hóa sản phẩm gắn với mở rộng thị trường, phấn đấu đưa di sản sang Danh sách đại diện của nhân loại. Tỉnh Bắc Ninh cũng cam kết phối hợp chặt chẽ với tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng để quản lý thống nhất, bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực, hài hòa giữa bảo tồn lâu dài và phát triển du lịch bền vững đối với Quần thể di sản văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc,” Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh.