Với người nông dân, thiếu vốn từ lâu vẫn là một trong những trở ngại đối với đầu tư và phát triển sản xuất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, có vốn mà mỗi hộ vẫn sản xuất đơn lẻ, mạnh ai nấy làm thì hiệu quả của đồng vốn khó được phát huy đầy đủ. Vì vậy, điều đáng chú ý trong câu chuyện hỗ trợ nông dân tại Khánh Hòa và Tân Lĩnh không chỉ nằm ở tổng nguồn vốn 2,2 tỷ đồng, mà còn ở cách nguồn lực này được gắn với tổ chức sản xuất, tập hợp những người cùng ngành nghề và từng bước hình thành phương thức liên kết.
Tại xã Tân Lĩnh, Chi hội nghề nghiệp “Trồng và chăm sóc quế” tập hợp 18 thành viên có chung ngành nghề và mong muốn phát triển sản xuất. Chi hội hoạt động theo phương châm “5 tự, 5 cùng”, đề cao tinh thần tự giác, tự nguyện, tự chủ, tự quản và tự chịu trách nhiệm; cùng lĩnh vực lao động, cùng mối quan tâm, cùng chia sẻ, cùng trách nhiệm và cùng hưởng lợi giữa các hội viên.
Từ chỗ người trồng quế chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và cách làm của từng gia đình, việc tập hợp trong một tổ chức chung tạo điều kiện để các hội viên trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật, tăng cường hỗ trợ và phối hợp trong quá trình sản xuất.
Chị Hoàng Thị Chùy Huệ, Chi hội trưởng nông dân thôn Minh Chuẩn, xã Tân Lĩnh, cho biết việc thành lập chi hội nghề nghiệp xuất phát từ tinh thần tự nguyện và nhu cầu cùng phát triển của hội viên. Thông qua đó, các thành viên có điều kiện liên kết, tham gia tập huấn, học hỏi kinh nghiệm và giúp đỡ nhau.
Theo báo cáo của Hội Nông dân xã Tân Lĩnh, Chi hội nghề nghiệp “Trồng và chăm sóc quế” được thành lập để tiếp cận nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân, với nhu cầu vay 900 triệu đồng. Việc gắn nguồn vốn với tổ chức sản xuất tạo điều kiện để các hộ cùng ngành nghề trao đổi kỹ thuật, phối hợp sản xuất và từng bước hình thành nguồn hàng đáp ứng yêu cầu thị trường.
Nếu Tân Lĩnh chọn cây quế để xây dựng sự liên kết thì tại Khánh Hòa, hướng đi này đang được mở rộng với cả quế và măng mai.
Xã Khánh Hòa hiện có trên 1.200 ha quế. Cây quế đã trở thành một nguồn sinh kế quan trọng, làm thay đổi đời sống của không ít hộ dân. Song diện tích lớn chưa đồng nghĩa với giá trị lớn. Bài toán đặt ra là nâng chất lượng sản phẩm, thay đổi phương thức canh tác và từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ông Tạ Quốc Bảo - Chủ tịch Hội Nông dân xã Khánh Hòa, cho biết cây quế đã tạo ra những đổi thay rõ nét trong đời sống người dân. Nguồn thu từ quế giúp nhiều gia đình có điều kiện cải thiện nhà ở, mua sắm phương tiện và tiếp tục đầu tư cho sản xuất.
Đó là những chuyển biến rõ nét tại một vùng nông thôn đang từng bước nâng giá trị từ những cây trồng thế mạnh. Tuy nhiên, để tạo ra sự phát triển bền vững, sản xuất không thể chỉ dừng ở nỗ lực của từng hộ làm ra sản phẩm.
Với măng mai, Khánh Hòa đang mở thêm hướng phát triển mới. Hiện xã có 35 ha măng mai, phấn đấu đến năm 2030 nâng diện tích lên 100 ha. Việc hình thành các tổ hợp tác được kỳ vọng sẽ giúp cây măng mai phát triển theo hướng tập trung, có tổ chức, thay vì tự phát.
Từ góc độ người sản xuất, điều họ cần không đơn thuần là một khoản vay. Quan trọng hơn là sau khi có vốn, đồng vốn ấy được đặt vào một phương thức sản xuất có khả năng tạo ra giá trị lớn hơn.
Anh Triệu Văn Cảnh, thôn Làng Chạp, xã Khánh Hòa, cho rằng khi tổ hợp tác được thành lập, các hộ dân có điều kiện gắn kết, trao đổi kỹ thuật, cùng thâm canh và cùng tiêu thụ sản phẩm. Khi có sự tập hợp về sản lượng và sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, người mua cũng dễ tiếp cận hơn.
Đó cũng là điểm then chốt của liên kết sản xuất. Thị trường không chỉ đòi hỏi sản phẩm đạt chất lượng, mà còn cần nguồn hàng ổn định, sản lượng đủ lớn và có khả năng truy xuất. Một hộ dân riêng lẻ thường khó đáp ứng đầy đủ những yêu cầu ấy. Nhưng khi nhiều hộ cùng liên kết, cùng hướng tới một quy trình sản xuất, khả năng tiếp cận thị trường sẽ rộng hơn.
Từ thực tế Khánh Hòa và Tân Lĩnh, có thể thấy việc gắn Quỹ Hỗ trợ nông dân với xây dựng tổ hợp tác, chi hội nghề nghiệp đang tạo thêm động lực cho tổ chức sản xuất và liên kết nông dân. Đồng vốn giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Tuy nhiên, thành lập tổ hợp tác, chi hội nghề nghiệp mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là duy trì sự gắn kết, thống nhất quy trình sản xuất và tìm kiếm đầu ra ổn định. Liên kết vì thế không thể chỉ dừng ở hình thức tổ chức, mà phải được vận hành bằng những lợi ích thiết thực: cùng tiếp cận nguồn vốn, học hỏi kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu và từng bước mở rộng thị trường.
Từ những đồng vốn được trao, điều quan trọng không chỉ là giúp từng hộ có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, mà còn từng bước hình thành tư duy hợp tác. Khi các hộ cùng liên kết, cùng xây dựng vùng nguyên liệu và hướng tới thị trường, cây quế, măng mai và những sản phẩm thế mạnh của địa phương sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị. Khi đó, vai trò của Hội Nông dân không chỉ dừng ở việc đưa vốn đến với hội viên, mà còn là kết nối nguồn lực, tổ chức lại sản xuất và tạo thêm nền tảng để nông dân phát triển bền vững.
