Sau hơn nửa tháng thí điểm bán xăng sinh học E10 tại TP HCM, Hà Nội và Hải Phòng, ghi nhận từ nhiều cửa hàng cho thấy sức tiêu thụ loại nhiên liệu sinh học này đang tăng dần, đặc biệt trong nhóm khách chạy xe dịch vụ.
Lượng tiêu thụ tăng dần
Ngày 15-8, ghi nhận tại cửa hàng xăng dầu Petrolimex số 2, phường An Khánh (TP HCM), ông Nguyễn Huy Hậu - cửa hàng trưởng - cho biết những ngày đầu mở bán, sản lượng chỉ đạt khoảng 3 m³/ngày, nay đã tăng lên 5 m³/ngày, thậm chí cuối tuần có thể đạt 6 m³/ngày. "Khách hàng phản hồi khá tích cực, nhận xét xe chạy "bốc" hơn nhờ xăng E10 được pha từ RON 95, trong khi loại E5 trước đây lại pha từ RON 92 nên chưa phát huy hết hiệu suất động cơ" - ông Hậu nói.
Tại cửa hàng số 3 phường Bến Thành (TP HCM), ông Phạm Anh Tuấn, cửa hàng trưởng, cho biết lượng bán E10 từ khi triển khai bán thí điểm đến nay đã được khoảng 15 m³, tương đương thời còn bán xăng E5.
Người dân đã quen dùng xăng E5 nên việc chuyển sang E10 không gặp nhiều trở ngại. Tuy nhiên, sức tiêu thụ vẫn chưa tạo đột phá, theo ông Tuấn, cần có sự hỗ trợ truyền thông để người dân hiểu rõ lợi ích bảo vệ môi trường và khả năng vận hành của loại xăng này.
"Thế giới đã dùng tới xăng E20, không lý gì xăng E10 lại không phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, hiện giá xăng E10 chỉ rẻ hơn xăng thường vài trăm đồng/lít, chưa đủ hấp dẫn người dân. Cần chính sách giá tốt hơn để khuyến khích sử dụng" - ông Tuấn nêu ý kiến.
Theo Công ty Xăng dầu khu vực II (Petrolimex Sài Gòn), tại 36 cửa hàng của công ty ở TP HCM, mỗi ngày bán trung bình 40 m³ xăng E10 RON95-III, tương đương hơn 1.100 lít mỗi cửa hàng. Nguồn cung từ Tổng kho Nhà Bè được bảo đảm.
Trong khi đó, ở phía Bắc, Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) báo cáo từ ngày 1 đến 13-8, 4 cửa hàng trực thuộc ở Hà Nội bán được 112.867 lít xăng E10, chiếm 16% tổng lượng xăng bán ra, riêng ngày 13-8 đạt 10.194 lít. Tại Hải Phòng, 2 cửa hàng thí điểm bán 32.657 lít xăng E10, cũng chiếm 16% tổng lượng tiêu thụ. Đại diện PVOIL cho biết nhu cầu xăng E10 đang có xu hướng tăng và sẽ mở rộng thí điểm tại Đà Nẵng trong thời gian tới.
Về phía người tiêu dùng, anh Đức Huy ở đường Cổ Nhuế (Hà Nội) cho biết bắt đầu dùng xăng E10 từ ngày 1-8. "Ban đầu tôi lo ảnh hưởng tới động cơ, tốc độ nhưng sau vài lần đổ thấy xe hoạt động bình thường" - anh chia sẻ.
Tuy vậy, một số người dùng vẫn tỏ ra lo lắng về chất lượng, sự phù hợp của loại xăng E10 với xe của mình nên chưa sử dụng. Anh Lê Nam, phường Đại Mỗ, Hà Nội, cho biết mình đi dòng xe phân khối lớn nên chưa sử dụng loại xăng nhiên liệu sinh học này.
Để người dân làm quen
Bộ Công Thương hiện nghiên cứu lộ trình áp dụng E10 trên toàn quốc từ 1-1-2026, coi giai đoạn thí điểm là thời gian để người dân làm quen. Chuyên gia kinh tế, TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc, nêu quan điểm rằng việc khuyến khích DN bán lẻ tiêu thụ xăng E10 trong khi vẫn cho phép lưu hành song song các loại xăng khác như RON 95 (E0) là không hợp lý. Bởi, khi còn quyền lựa chọn, người tiêu dùng sẽ chọn loại đã quen dùng, bất kể yếu tố môi trường.
Muốn người dân chuyển sang E10, ông Giang Chấn Tây kiến nghị chỉ lưu hành một loại xăng duy nhất là E10 (92-E10, 95-E10). Toàn bộ nguồn cung từ sản xuất đến nhập khẩu phải chuyển sang pha chế thành xăng chuẩn E10.
"Việc này sẽ giúp DN không phải đầu tư thêm hạ tầng, trong khi người tiêu dùng sẽ không còn thấy bị ép buộc. Nếu không thực hiện triệt để, nguy cơ thất bại giống như bài học từ xăng E5 trước đây là rất lớn" - ông Tây cho biết
TS Tây cũng đề xuất nên đổi tên thương mại cho E10 thành xăng EC (E là viết tắt của ethanol, C là carbon), tránh tâm lý e ngại cũ từ E5. Cùng với đó, Nhà nước có thể xem xét hỗ trợ DN bán lẻ bằng khoản phụ phí cố định 200-300 đồng/lít để bù hao hụt do đặc tính bay hơi của ethanol là đáng kể hơn xăng khoáng.
GS-TS Hoàng Xuân Cơ, Trưởng Ban Khoa học Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, chia sẻ về nguyên lý việc chuyển sang sử dụng xăng E10 sẽ có tác động tốt tới môi trường hơn so với xăng khoáng RON 95.
Tuy nhiên, để người dùng tin tưởng, cơ quan chức năng cần có đề tài nghiên cứu gắn với thực tiễn công khai rõ ràng giúp người dân hiểu được các thông số về chất lượng, bảo vệ môi trường…
Ông cũng cho rằng việc minh bạch giá thành sản xuất mặt hàng này là rất quan trọng, từ khâu nguyên liệu ethanol tới việc pha trộn với xăng khoáng. Từ đó, mới có thể bàn thêm về chính sách trợ giá, sử dụng công cụ thuế phí để tạo giá ưu đãi cho mặt hàng nhiên liệu sinh học.
Trong khi đó, ông Lê Trung Hưng, Phó Tổng Giám đốc PVOIL, cho biết DN đã có báo cáo với Bộ Công Thương, Chính phủ để có phương án về giá xăng E10 làm sao nhằm tối ưu hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, DN và người dân.
Sẽ xóa hoàn toàn xăng khoáng
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công - Bộ Công Thương, cho biết theo kế hoạch, từ 1-1-2026, khi xăng E10 được bán đại trà, sẽ không còn xăng khoáng thông thường, kể cả xăng RON 95-V. Điều đó có nghĩa tất cả các loại xăng bán phục vụ cho phương tiện giao thông đều là xăng E10.
Về cơ chế giá, Bộ Công Thương sẽ kiến nghị Bộ Tài chính xem xét và trình Chính phủ, Quốc hội giảm thuế môi trường với mặt hàng xăng sinh học, cân nhắc dựa trên lợi ích của nhiên liệu này tới môi trường, giảm phát thải nhà kính.
Trước mắt, ông Đào Duy Anh mong muốn người dân yên tâm sử dụng nhiên liệu sinh học bởi chất lượng đã được kiểm chứng, kiểm nghiệm trước khi bán ra thị trường.
Thực tế, xăng E5-RON92 được thí điểm, sau đó sử dụng đại trà trên toàn quốc từ năm 2014 đến nay, chưa ghi nhận bất kỳ phản ánh nào của người tiêu dùng về ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất hoạt động hay tuổi thọ của động cơ. Các báo cáo chưa ghi nhận vụ việc nào có bằng chứng cho thấy pha ethanol gây ảnh hưởng tiêu cực tới động cơ.
