LCĐT - Đồi núi điệp trùng, đi đến đâu trên dải đất Lào Cai chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những khu rừng cấm bạt ngàn. Điều kỳ diệu, có những câu chuyện nhuốm màu huyền bí về rừng cấm được lưu truyền từ đời này qua đời khác. Rừng cấm ở thôn Cốc Cáng, xã Dìn Chin (Mường Khương) có những câu chuyện như thế.
Rừng cấm hàng trăm năm tuổi
Đường từ trung tâm xã Dìn Chin đến thôn Cốc Cáng dài gần chục km. Gọi là đường, nhưng thực ra giống một lối mòn do người dân đi lại thường xuyên mà thành, đất, đá gồ ghề, đầy “ổ trâu, ổ gà”, những hôm trời nắng, đi xe máy phải mất gần một giờ đồng hồ mới tới nơi. Lần đầu đặt chân đến thôn Cốc Cáng, tôi may mắn gặp được Trưởng thôn Nùng Si Hoà. Bên bếp lửa hồng, chén trà nóng, Trưởng thôn Hoà và người dân kể cho tôi nghe những câu chuyện huyền bí về khu rừng cấm nơi đây.
 |
| Những cây gỗ quý có đường kính hàng mét ở rừng cấm thôn Cốc Cáng. |
Ông Hoà và những người hàng xóm không biết chính xác khu rừng cấm trong thôn Cốc Cáng có từ bao giờ. Theo suy đoán của người dân trong thôn, khu rừng cấm này ít nhất cũng hàng trăm năm tuổi. Điều này hoàn toàn có cơ sở, bởi trước đây, khi các cụ cao niên còn sống cũng đã kể nhiều câu chuyện huyền bí liên quan đến khu rừng cấm này. Không những vậy, trong khu rừng cấm ở thôn Cốc Cáng còn có những cây cổ thụ, đường kính hàng mét, như lát, nghiến, sến… đây là minh chứng rõ nét, chính xác nhất cho tuổi đời lên đến hàng thế kỷ của rừng cấm thôn Cốc Cáng.
Khu rừng cấm thôn Cốc Cáng có diện tích khoảng 5.000 m2, ken đầy trong đó là hàng trăm loại cây gỗ quý lớn, nhỏ. Trong câu chuyện của ông Hoà và người dân khi nói về khu rừng cấm, tôi cảm nhận thấy rõ một sự sùng kính, xen lẫn sợ hãi, âu lo. Mặc dù, rừng cấm thôn Cốc Cáng chỉ cách khu dân cư vài bước chân, nhưng tuyệt nhiên không một bóng người hay gia súc “xâm phạm”, khiến cho khu rừng thêm tĩnh lặng. Hằng năm, khu rừng cấm được người dân ở thôn Cốc Cáng làm lễ cúng thần rừng trong hai ngày cuối tháng Giêng và tháng Sáu âm lịch. Lễ vật cúng thần rừng gồm một con lợn, một con gà, rượu, gạo, vàng mã, hoa, quả… Tất cả chi phí cho buổi lễ cúng rừng đều do người dân tự đóng góp, thường thì mỗi hộ từ 10.000 đồng - 20.000 đồng. Lợn, gà để cúng thần rừng được lựa chọn kỹ và phải mang ra khu rừng cấm mới được giết thịt. Những thanh niên, trai tráng trong làng trực tiếp làm thịt lợn, gà; còn phụ nữ, người già làm những công việc như quét dọn, sắp lễ. Tại buổi lễ, thầy cúng khấn xin thần rừng phù hộ cho dân làng luôn được khoẻ mạnh, làm ăn phát đạt, mùa màng tốt tươi… Cúng thần rừng xong, tất cả người dân có mặt để cùng thụ lộc. Hàng trăm năm nay, lễ cúng rừng đã thực sự trở thành ngày hội với người dân nơi đây.
Có một điều đặc biệt, sau mỗi lần cúng rừng, tất cả người dân thôn Cốc Cáng phải nghỉ ở nhà ba ngày. Những thực phẩm quan trọng cho bữa ăn hằng ngày như thịt, rau… các gia đình phải chuẩn bị từ trước. Trong ba ngày nghỉ, không ai được cắt rau, cỏ, chặt cây, sát sinh…
Những câu chuyện nhuốm màu huyền bí
Đã có nhiều câu chuyện nhuốm màu huyền bí liên quan đến rừng cấm ở thôn Cốc Cáng, được truyền từ đời này qua đời khác, khiến bất cứ ai khi nghe cũng phải rùng mình. Từ người già, đến trẻ nhỏ trong và ngoài thôn Cốc Cáng đều thể hiện thái độ thành kính, tin vào sự linh thiêng của khu rừng cấm. Anh Nùng Si Phà cùng những người bạn đưa tôi đi “mục sở thị” khu rừng cấm. Trước khi đi, anh Phà dặn chúng tôi, những ngày bình thường không ai được vào khu rừng, đặc biệt là người ngoài thôn. Nghe nói vậy, nên khi tới gần khu rừng, những anh bạn của Phà rụt rè không dám lại gần, đứng cách xa hàng chục mét nghiêng ngó, chỉ trỏ. Thấy tôi có vẻ băn khoăn, anh Phà trấn an: Trước khi vào, anh phải xin phép thần rừng, hơn nữa mình vào thăm rừng, chụp ảnh chứ có chặt phá cây đâu mà sợ. Làm theo lời anh Phà, tôi mạnh dạn xin phép thần rừng để được vào “mục sở thị kho báu”, đồng thời chụp vài kiểu ảnh… Trời mùa đông, khu rừng âm u càng trở nên lạnh hơn, với hàng trăm cây gỗ to, nhỏ, cành lá đan xen chằng chịt vào nhau bằng những dây leo, khiến ánh sáng không thể lọt qua. Ngắm nghía những cây gỗ quý cổ thụ, chụp xong những bức ảnh, anh Phà bảo tôi phải nhanh chóng rời khu rừng. Thấy chúng tôi từ khu rừng cấm đi ra, ông Nùng Chản Thìn, người cao tuổi trong thôn Cốc Cáng lắc đầu ngao ngán. Trò chuyện với tôi, ông Thìn cho biết: “Ngay từ nhỏ, tôi đã bị bố cấm không cho bước chân vào khu rừng, bởi đây là khu rừng linh thiêng, người lạ vào mà không xin phép là có thể bị thần rừng trừng phạt”. Chỉ tay về phía thửa ruộng sát khu rừng, ông Thìn cho biết thêm: “Trước kia, ông Lù Thiên Lùng, ở thôn Lồ Sử Thàng có thửa ruộng ở sát khu rừng cấm. Với bản tính ngang ngược, ông Lùng đã vào rừng cấm chặt cây để làm lán trông coi ngô, lúa. Mặc dù được người dân địa phương khuyên ngăn, nhưng ông Lùng tỏ thái độ “coi trời bằng vung”. Khi lán chưa kịp dựng xong, bỗng dưng con trâu to khỏe, đang cày, bừa hằng ngày của gia đình ông Lùng lăn đùng ra chết… Thấy vậy, ông Lùng vô cùng sợ hãi, vội mời thầy cúng về làm lễ tạ lỗi với thần rừng”. Minh chứng cho điều này, ông Lùng kể cho tôi nghe thêm một trường hợp bị thần rừng phạt: “Cách đây khoảng chục năm, ông Nùng Chín Thàng từng vào rừng chặt củi. Sau khi về nhà, người đang khỏe mạnh bỗng dưng điên điên, dại dại. Nhiều khi đang ngồi ăn cơm hay uống nước với mọi người, ông Thàng đứng dậy chạy ra đồng, luôn miệng kêu có người cầm súng đuổi bắn. Thấy vậy, người thân của ông Thàng cũng phải đi mời thầy cúng về để tạ với thần rừng. Vài hôm sau, ông Thàng khỏi luôn và chẳng nhớ chuyện gì đã xảy ra với mình những ngày trước đó”.
Không chỉ chặt cây tươi trong rừng mới bị thần rừng trừng phạt, kể cả cành củi, hay những cây khô đổ gãy, người dân cũng không dám động đến. “Nhiều hôm, nhà hết củi đun, tôi phải đi hàng chục km xuống tận sông Chảy để lấy củi, chứ không dám vào rừng cấm lấy. Thà đi xa vất vả, còn hơn bị thần rừng trừng phạt, trở thành kẻ điên dại, không khéo mất mạng” - ông Thìn cho biết thêm.
Những câu chuyện huyền bí liên quan đến khu rừng cấm được người dân thôn Cốc Cáng lưu truyền từ đời này sang đời khác. Chẳng biết thực hư đến đâu, nhưng đã góp phần không nhỏ trong việc bảo vệ và phát triển của khu rừng cấm Cốc Cáng.
