Hiểm họa chết người từ khói do cháy rừng California

Mối nguy hiểm đang ngày càng tăng đối với sức khỏe con người và các loài động vật do những đám mây khói ô nhiễm khổng lồ từ thảm họa cháy rừng tàn phá miền nam California.

Máy bay dập lửa cháy rừng tại Mandeville Canyon, Los Angeles, California, Mỹ, ngày 11/1/2025.
Máy bay dập lửa cháy rừng tại Mandeville Canyon, Los Angeles, California, Mỹ, ngày 11/1/2025.

Ô nhiễm không khí - kẻ giết người vô hình

Theo các nhà khoa học, hàng năm ô nhiễm không khí giết chết nhiều người hơn so với tai nạn xe hơi, chiến tranh hoặc ma túy. Kẻ giết người vô hình này đến từ các nguồn như ô tô hoặc ống khói nhà máy.

Nhưng khi cháy rừng gia tăng và xảy ra thường xuyên hơn trong một thế giới ấm lên, khói từ những đám cháy đang nổi lên như một nguồn ô nhiễm mới và gây tử vong, các chuyên gia y tế cho biết. Theo một số ước tính, khói cháy rừng - chứa hỗn hợp các chất gây ô nhiễm không khí nguy hiểm như vật chất dạng hạt, nitơ đioxit, ôzôn và chì - đã gây ra tới 675.000 ca tử vong sớm (chết yểu) mỗi năm trên toàn thế giới, cũng như một loạt các bệnh về đường hô hấp, tim và các bệnh khác.

Nghiên cứu cho thấy khói cháy rừng đang bắt đầu làm xói mòn tiến trình làm sạch ô nhiễm từ ống xả và ống khói của thế giới.

"Thật đau lòng, thực sự là như vậy", Tiến sĩ Afif El-Hasan, bác sĩ nhi khoa chuyên về chăm sóc bệnh hen suyễn tại Kaiser Permanente ở Nam California, cũng là giám đốc hội đồng quản trị của Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, cho biết. Cháy rừng "đang đe dọa ngôi nhà của chúng ta, nhưng chúng cũng đe dọa sức khỏe của chúng ta. Tình hình sẽ ngày càng tồi tệ hơn", Tiến sĩ El-Hasan cho biết.

Tác động kéo dài đến sức khỏe

Những lo ngại về sức khỏe đó đã nổi lên trong tuần này khi các đám cháy rừng tàn phá khu vực Los Angeles. Người dân bắt đầu trở về khu phố của họ - nhiều nơi rải rác tro bụi và gạch vụn vẫn đang âm ỉ nhiệt - để khảo sát thiệt hại. Ô nhiễm không khí vẫn ở mức cao ở nhiều khu vực của thành phố, bao gồm cả vùng ven biển phía tây bắc Los Angeles, nơi chỉ số chất lượng không khí tăng lên mức "nguy hiểm".

Los Angeles đã chứng kiến mức độ ô nhiễm không khí có thể làm tăng tỷ lệ tử vong hàng ngày lên từ 5 -15%, Carlos F. Gould, một chuyên gia về tác động của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe tại Đại học California, San Diego, đánh giá.

Trong những thập kỷ gần đây, các nhà khoa học phát hiện ra rằng các đám cháy phát triển nhanh là nguyên nhân gây ra phần lớn sự tàn phá liên quan đến hỏa hoạn,

Tiến sĩ Lisa Patel, bác sĩ nhi khoa tại Vùng Vịnh San Francisco và là giám đốc điều hành của Liên đoàn Y khoa về Khí hậu và Sức khỏe, cho biết đám cháy lan nhanh trong thời gian qua vào các khu dân cư đông đúc, nơi chúng thiêu rụi nhà cửa, đồ đạc, ô tô, đồ điện tử và các vật liệu như sơn và nhựa, khiến khói trở nên nguy hiểm hơn.

Một nghiên cứu gần đây phát hiện ra rằng ngay cả đối với những ngôi nhà không bị phá hủy, khói và tro bay vào bên trong cũng có thể bám vào thảm, ghế sofa và tường thạch cao, tạo ra các mối nguy hiểm cho sức khỏe có thể kéo dài trong nhiều tháng. Tiến sĩ Patel cho biết: "Chúng ta đang hít phải hỗn hợp độc hại này gồm các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, hydrocacbon thơm đa vòng và crom hóa trị 6… Tất cả đều độc hại".

Thách thức toàn cầu với chất lượng không khí

Trong khi đó, các đám cháy ngày càng dữ dội và thường xuyên hơn đang làm đảo lộn sự hiểu biết của các chuyên gia về tác động của khói đối với sức khỏe. "Mùa cháy rừng không còn là một mùa nữa", Colleen Reid, nhà nghiên cứu tác động của ô nhiễm không khí từ cháy rừng đối với sức khỏe tại Đại học Colorado Boulder, cho biết. "Chúng ta đang chịu những đám cháy quanh năm ảnh hưởng đến cùng một nhóm dân số nhiều lần. Tác động đến sức khỏe của điều đó không giống như khi bạn tiếp xúc một lần, rồi không tiếp xúc nữa trong 10 năm".

Một báo cáo của Liên hợp quốc vào năm 2022 kết luận rằng nguy cơ xảy ra cháy rừng tàn khốc trên toàn thế giới sẽ tăng vọt trong những thập kỷ tới. Báo cáo cho biết tình trạng nóng lên và khô hạn do biến đổi khí hậu, cùng với sự phát triển ở những nơi dễ xảy ra cháy rừng, dự kiến sẽ làm trầm trọng thêm "cuộc khủng hoảng cháy rừng toàn cầu". Cả tần suất và cường độ của các vụ cháy rừng cực đoan đều tăng gấp đôi trong hai thập kỷ qua. Tại Mỹ, diện tích đất bị cháy mỗi năm đã tăng vọt kể từ những năm 1990.

Hiện nay, ô nhiễm từ cháy rừng đang đảo ngược những gì đã được cải thiện trong nhiều thập kỷ về chất lượng không khí nhờ công nghệ ô tô sạch hơn và năng lượng sạch. Kể từ ít nhất năm 2016, tại gần 3/4 các tiểu bang ở Mỹ, khói cháy rừng đã hủy hoại khoảng 25% tiến trình giảm nồng độ của bụi mịn PM 2.5.

Cảnh tàn phá do cháy rừng tại Altadena, Los Angeles, California, Mỹ, ngày 10/1/2025.
Cảnh tàn phá do cháy rừng tại Altadena, Los Angeles, California, Mỹ, ngày 10/1/2025.

Các nhà khoa học vẫn đang cố gắng hiểu đầy đủ về tác động của khói cháy rừng đối với sức khỏe. Một câu hỏi lớn là có bao nhiêu trong số những gì các nhà nghiên cứu biết về khí thải xe cộ và các dạng ô nhiễm không khí khác cũng áp dụng được với khói cháy rừng.

Mark R. Miller, một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Khoa học Tim mạch thuộc Đại học Edinburgh, người đã dẫn đầu một cuộc khảo sát toàn cầu gần đây về biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí và cháy rừng, cho biết, các hạt khí ô nhiễm "nhỏ đến mức khi chúng ta hít vào, chúng sẽ đi sâu vào phổi và thực sự đủ nhỏ để có thể đi từ phổi vào máu. Và một khi đã vào máu, chúng có thể được mang đi khắp cơ thể và bắt đầu tích tụ".

Điều đó có nghĩa là ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể chúng ta, ông Miller nói. "Nó ảnh hưởng đến những người mắc bệnh tiểu đường, ảnh hưởng đến gan và thận, ảnh hưởng đến não, đến thai kỳ". Điều vẫn chưa rõ là liệu ô nhiễm từ cháy rừng có tất cả những tác động đó hay không. "Nhưng có khả năng là như vậy", nhà nghiên cứu Miller đánh giá.

Theo baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Mỹ mở lại không phận sau sự cố hàng không nghiêm trọng, nâng yêu cầu ngân sách cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ngày 13/11 đã dỡ bỏ lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn quốc sau sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu, khiến hàng nghìn chuyến bay bị hủy. Sau sự cố, chính phủ Mỹ nâng yêu cầu cấp ngân sách để cải thiện hệ thống kiểm soát không lưu lên 50 tỷ USD.

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine kết thúc, đặc phái viên Mỹ đến Moscow gặp Tổng thống Putin

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner đánh giá vòng đàm phán ba bên Nga - Ukraine - Mỹ tại Abu Dhabi ngày 10 - 11/11 diễn ra nghiêm túc, thẳng thắn, mở ra cơ hội thu hẹp bất đồng. Ông và Đặc phái viên Steve Witkoff sẽ gặp Tổng thống Putin tại Moscow, sau đó gặp Tổng thống Zelensky tại Dublin.

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Căng thẳng Mỹ Iran: Mỹ siết phong tỏa, kinh tế Iran đối mặt nguy cơ cạn nguồn thu dầu mỏ, Tehran cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công

Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải và trừng phạt nhằm vào Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn muốn “chiến thắng hoàn toàn”. Phía Iran khẳng định không để urani làm giàu bị đưa ra nước ngoài và cảnh báo sẽ đánh vào các căn cứ Mỹ nếu bị tấn công. Theo Allianz Trade, chiến sự có thể khiến các nước vùng Vịnh thiệt hại hơn 200 tỷ USD.

Nhiều nước châu Âu bị đe dọa đánh bom, hơn 6.300 trường học tại Italia bị ảnh hưởng

Nhiều nước châu Âu bị đe dọa đánh bom, hơn 6.300 trường học tại Italia bị ảnh hưởng

Hơn 6.300 trường học tại Italia bị đe dọa đánh bom, trong khi nhiều trường ở Scotland, Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland cũng nhận email tương tự. Đây là chuỗi đe dọa và tấn công mạng mới nhất nhằm vào nhiều lĩnh vực ở châu Âu thời gian gần đây, trong đó có hàng không và truyền hình.

Qatar nhận định đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển sau cuộc gặp tại Nhà Trắng

Qatar nhận định đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển sau cuộc gặp tại Nhà Trắng

Một ngày sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar cho biết hai bên đều đưa ra những tuyên bố tích cực về giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, ông nói “chưa thể xác định thỏa thuận đang gần hay còn xa”.

Trước thềm đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine: Ông Trump muốn đưa cả châu Âu lên bàn đàm phán

Trước thềm đàm phán ba bên Mỹ - Nga - Ukraine: Ông Trump muốn đưa cả châu Âu lên bàn đàm phán

Theo Russia Today (RT) ngày 10/11, đại diện đàm phán của Nga, Ukraine và Mỹ sẽ có vòng hội đàm mới kéo dài hai ngày tại Abu Dhabi từ thứ Ba, nhằm tìm giải pháp cho cuộc xung đột Nga - Ukraine. Ý nghĩa của cuộc đàm phán vượt xa việc ngừng bắn: kết quả quyết định tương lai của Nga và Ukraine, đồng thời có thể định hình lại cục diện địa chính trị châu Âu trong nhiều thập kỷ tới.

Nga không chấp nhận “đóng băng” xung đột Ukraine

Nga không chấp nhận “đóng băng” xung đột Ukraine

Phát biểu tại phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vấn đề Ukraine ngày 9/11 (giờ địa phương), Đại diện thường trực của Nga Vasily Nebenzya cho biết Mátx-cơ-va không chấp nhận “đóng băng” xung đột. Theo ông, phương án này sẽ khiến các mối đe dọa an ninh hiện hữu đối với Nga tiếp tục tồn tại và tạo điều kiện cho một vòng leo thang mới. Ông Nebenzya khẳng định lập trường này là “kiên định không thay đổi”.

Pháp triệu tập đại sứ Iran vì vụ tấn công mạng, cảnh báo trừng phạt

Pháp triệu tập đại sứ Iran vì vụ tấn công mạng, cảnh báo trừng phạt

Ngày 9/11 (giờ địa phương), Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đứng sau vụ tấn công mạng nhằm vào hệ thống làm lạnh của các siêu thị Pháp. Pháp đã triệu tập đại sứ Iran và cảnh báo Tehran sẽ phải chịu hậu quả, trong đó có các biện pháp trừng phạt ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU).

fb yt zl tw