Trong những năm gần đây, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh đã đưa hoạt động mặc trang phục truyền thống vào sinh hoạt ngoại khóa, trở thành điểm nhấn văn hóa đầy ý nghĩa. Những sắc màu váy áo của các dân tộc Mông, Dao, Tày… không chỉ làm rực rỡ sân trường, mà còn nuôi dưỡng lòng tự hào, giúp học sinh hiểu hơn về cội nguồn và giá trị văn hóa của dân tộc mình. Qua đó, nhà trường và phụ huynh cùng chung tay gìn giữ, lan tỏa nét đẹp văn hóa ngay từ môi trường giáo dục.
Có mặt tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Yên Bình, xã Yên Bình vào sáng thứ Hai đầu tuần, dễ dàng cảm nhận thấy không khí rộn ràng và đầy tự hào của học sinh nơi đây. Cả sân trường bừng sáng như bức tranh đa sắc tộc sống động: sắc đỏ tươi, nổi bật của trang phục dân tộc Cao Lan, nét mềm mại, tinh tế trong bộ áo truyền thống của người Dao, hay sắc chàm trầm ấm, bền bỉ của dân tộc Tày...
Trong những tà váy áo với đường thêu, họa tiết mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa, các em học sinh, dù đến từ dân tộc nào cũng tràn đầy tự hào khi thể hiện bản sắc của quê hương, bản làng mình. Việc mặc trang phục dân tộc vào ngày đầu tuần đã biến buổi chào cờ thành một nghi thức văn hóa trang trọng, nơi học sinh không chỉ học về đạo đức, tri thức mà còn được học về bản sắc dân tộc mình và của bạn bè.
Em Đào Thiên Hương - học sinh lớp 8A chia sẻ cảm xúc đầy tự hào: Mặc trang phục dân tộc khiến em thấy mình đẹp hơn và tự tin hơn. Bộ trang phục Cao Lan vừa rực rỡ vừa thoải mái nên bạn bè ai cũng thích. Khi nhìn các bạn dân tộc khác cũng mặc trang phục truyền thống, em càng cảm thấy tự hào vì chúng em đang góp phần lan tỏa nét đẹp văn hóa của quê hương. Em cũng rất vui khi được giới thiệu trang phục dân tộc mình với thầy cô và bạn bè trong trường”.
Năm học này, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Yên Bình có 209 học sinh, đa số là con em đồng bào các dân tộc thiểu số. Với nhà trường, trang phục truyền thống không chỉ tạo vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn là phương pháp giáo dục trực quan, giúp học sinh trân trọng di sản thông qua những trải nghiệm gần gũi hằng ngày.
Nhà trường đưa việc mặc trang phục dân tộc vào các buổi sinh hoạt tập thể, câu lạc bộ, các hội thi tìm hiểu văn hóa bản địa và những ngày lễ lớn. Giáo viên cũng được khuyến khích mặc trang phục truyền thống, tạo sự đồng nhất và lan tỏa sâu rộng hơn trong môi trường giáo dục.
Cô giáo Bùi Thị Kim Thoa - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Yên Bình, cho biết: Chúng tôi mong muốn mỗi tuần một lần, các em được sống trong không gian văn hóa của chính dân tộc mình, không chỉ qua sách vở mà qua chính bộ trang phục các em đang mặc.
Khi mặc trang phục dân tộc, các em rất hào hứng, đoàn kết và ý thức giữ gìn văn hóa cũng rõ nét hơn. Đây không phải là hình thức mà là cách để các em tự hào về cội nguồn, tiếp nối di sản của cha ông.
Với Trường Mầm non Hồng Ca, xã Hưng Khánh, nơi có hơn 90% trẻ là đồng bào dân tộc thiểu số, các cô giáo thường xuyên tổ chức hoạt động mặc trang phục truyền thống, lồng ghép bài hát, điệu múa, trò chơi dân gian vào bài học. Nhờ vậy, trẻ được tiếp xúc với văn hóa tộc người ngay từ những bài học đầu đời, hình thành tình yêu và sự tự hào về cội nguồn của mình một cách tự nhiên.
Đây chính là nền tảng để khi lớn lên, các em tiếp tục gìn giữ và phát huy những giá trị của dân tộc mình, không bị hòa tan trước nhịp sống hiện đại.
Cô giáo Lò Thanh Tần - lớp mẫu giáo ghép 4 - 5 tuổi cho biết: "Mỗi buổi đến trường, nhìn các con mặc trang phục truyền thống của dân tộc như Tày, Dao, Mông... tôi thấy rất đáng yêu. Khi các con mặc trang phục truyền thống, chúng tôi tin rằng, trong lòng các con đã được gieo những hạt giống đầu tiên về tình yêu văn hóa dân tộc”.
Việc đưa trang phục truyền thống vào trường học đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động giáo dục, vừa tạo môi trường học tập sinh động vừa khơi dậy, nuôi dưỡng lòng tự hào, bồi đắp tình yêu quê hương trong mỗi học sinh, cũng là thực hiện mô hình “Trường học gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc".
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nguyễn Thu Hương, việc đưa trang phục truyền thống vào trường học là cách làm thiết thực để giáo dục thẩm mỹ và bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc.
Ngành giáo dục khuyến khích các trường dân tộc nội trú, bán trú vận động học sinh mặc trang phục truyền thống vào một số ngày trong tuần; đồng thời gắn hoạt động này với ngoại khóa, ngày hội văn hóa để các em hiểu sâu hơn về cội nguồn.
Từ những bộ trang phục mộc mạc nhưng thấm đẫm bản sắc, không gian văn hóa đang lan tỏa bền bỉ trong các trường học trên địa bàn tỉnh. Những sắc màu truyền thống ấy không chỉ tô điểm cho sân trường mỗi buổi đến lớp, mà còn lặng lẽ nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp niềm tự hào và trở thành hành trang văn hóa vững chắc cho thế hệ trẻ trên con đường bước vào tương lai.
