Giữ xanh rừng đầu nguồn - Cộng đồng bảo vệ môi trường

Từ việc cụ thể hóa các quy định của pháp luật thành những điều khoản gần gũi trong hương ước, quy ước thôn bản, người dân vùng cao đã thực sự trở thành "lá chắn" vững chắc cho những cánh rừng đầu nguồn.

0:00 / 0:00
0:00

Tại các địa phương như Púng Luông, Lao Chải, rừng không chỉ là lá phổi xanh mà còn là nguồn sinh kế, là tài sản chung gắn liền với an ninh môi trường và sự phát triển bền vững của cộng đồng.

baolaocai-br_dji-0702-7625.jpg
Rừng thông cổ thụ hàng chục năm tuổi tại xã Púng Luông.

Khi hương ước là "thượng tôn pháp luật" tại bản làng

Tại xã Púng Luông, câu chuyện bảo vệ rừng không dừng lại ở những văn bản hành chính khô khan. Toàn xã hiện có gần 19.000 ha rừng được giao cho người dân tại 25 thôn, bản quản lý, trong đó, hơn 11.000 ha rừng được chi trả dịch vụ môi trường rừng với số tiền khoảng 10 tỷ đồng mỗi năm. Đây là nguồn lực quan trọng để bà con có động lực gắn bó với rừng, nhưng sức mạnh thực sự nằm ở sự đồng thuận của lòng dân.

Ông Phạm Tiến Lâm - Chủ tịch UBND xã Púng Luông cho biết: “Trên cơ sở hương ước của từng thôn, bản, chúng tôi cùng họp, thống nhất thành quy ước chung cho tất cả thôn, bản trên địa bàn xã; nhờ đó thuận lợi trong công tác quản lý, bảo vệ rừng cũng như xử lý vi phạm”.

Sự chuyển biến rõ nét nhất có thể thấy tại thôn Nà Háng Tâu. Với hơn 374 ha rừng nhận khoán (chủ yếu là rừng thông), Trưởng thôn Thào A Khày đã thiết lập một hệ thống quản lý chặt chẽ. Hàng năm, thôn ký hợp đồng cụ thể giữa chủ rừng và đại diện cộng đồng.

baolaocai-br_z7548165436510-82460465ba25f7bec54bedf4bb1dc8a9-7157.jpg
Ban quản lý rừng Mù Cang Chải thường xuyên phối hợp với các thôn tuần tra, bảo vệ rừng.

Ông Khày chia sẻ, để làm tốt công tác bảo vệ rừng, thôn lập sổ phân công nhiệm vụ cho từng hộ dân. Mỗi ngày, một hộ có trách nhiệm tuần tra, canh gác quanh khu vực rừng nhận khoán.

“Hộ đi trực có trách nhiệm phát hiện các hành vi xâm phạm như cháy rừng, lấn chiếm đất rừng hay chặt cây để báo cáo kịp thời cho lực lượng chức năng xử lý. Nếu hộ nào không chấp hành việc tuần tra theo phân công, chúng tôi sẽ trừ vào số tiền dịch vụ môi trường rừng của hộ đó để đảm bảo tính công bằng”, ông Khày khẳng định.

Dựa vào dân để giữ rừng trong mùa cao điểm

Trong công tác bảo vệ rừng, xã Lao Chải phải đối mặt với thử thách lớn về địa hình. Với hơn 9.000 ha rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm đa số, tỷ lệ che phủ đạt tới 54,9%. Tuy nhiên, vào thời điểm thời tiết khô hanh kéo dài đã đưa dự báo cháy rừng tại đây lên cấp IV - cấp nguy hiểm. Trong bối cảnh lực lượng kiểm lâm mỏng, địa hình chia cắt mạnh, chính quyền xã đã chọn cách "dựa vào dân" làm trọng tâm.

baolaocai-br_z7548165407922-981cf1f4126256a7c0fb01c445d46d30-843.jpg
Công tác tuần rừng được duy trì thường xuyên.

Bà Đào Thị Thu Thủy - Bí thư Đảng ủy xã Lao Chải cho rằng, thành công lớn nhất không phải là những con số báo cáo mà là việc 1.766 hộ dân tại 14/14 thôn đã ký cam kết bảo vệ rừng. Xã đã chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa để trang bị dụng cụ chữa cháy tại chỗ như dao phát, cuốc, xẻng cho các tổ tự quản.

Theo bà Thủy, kết quả khả quan thời gian qua là nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân. Người dân đã thực sự xem rừng là tài sản chung, là "nồi cơm" sát sườn chứ không phải việc riêng của cán bộ lâm nghiệp. Tại đây, các mô hình kinh tế dưới tán rừng như thảo quả (139 ha) và sơn tra (hơn 800 ha) phát triển bền vững đã minh chứng cho việc bảo vệ rừng gắn liền với lợi ích kinh tế thực tế.

Vai trò then chốt của các chi bộ

Trong hệ thống bảo vệ rừng tại cơ sở, vai trò chỉ đạo của các chi bộ thôn, bản đóng vai trò then chốt. Tại Nà Háng Tâu, ông Lý Chùng Tu - Bí thư Chi bộ thôn cho biết, công tác tuyên truyền được lồng ghép thường xuyên trong các buổi sinh hoạt chi bộ hàng tháng.

Đặc biệt, trong mùa canh tác, chi bộ chỉ đạo các đoàn thể hướng dẫn bà con cách đốt nương đúng quy trình, tuyệt đối không để cháy lan vào diện tích rừng phòng hộ.

"Vào mùa khô, chúng tôi tăng cường lên 3 hộ trực mỗi ngày, thời gian 24/24 giờ và có sổ giao ca nghiêm túc. 6 giờ sáng hôm sau mới bàn giao sổ cho nhóm tiếp theo", ông Tu thông tin.

Điểm đáng chú ý trong cách quản lý tại đây là sự kết hợp giữa quy định của pháp luật về lâm nghiệp và uy tín của những người có tiếng nói trong cộng đồng. Hàng năm, thôn đều tổ chức họp các già làng, trưởng dòng họ để lấy ý kiến đóng góp vào hương ước. Sau khi thống nhất, nội dung này được tuyên truyền rộng rãi đến từng hộ gia đình. Chính sự ràng buộc mang tính dòng họ và cộng đồng này đã tạo nên áp lực tích cực, khiến mọi công dân đều tự giác chấp hành.

baolaocai-br_dji-0697-4700.jpg
Ban quản lý rừng Mù Cang Chải đang quản lý trên 60 nghìn ha rừng.

Sinh kế bền vững và an ninh môi trường

Ở góc độ quản lý chuyên môn, ông Nguyễn Hồng Sơn - Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải đánh giá cao ý thức của cộng đồng khi được nhận khoán.

Hiện, đơn vị quản lý trên 60.000 ha rừng, giao khoán cho 105 cộng đồng thôn bản với hơn 13.000 hộ dân tham gia. Riêng diện tích rừng thông cổ thụ hơn 5.000 ha tại Púng Luông là minh chứng cho sự gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Việc chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn tạo điều kiện cho họ tận thu các sản phẩm phụ như củi khô, cây gãy đổ để phục vụ sinh hoạt, làm đồ gia dụng theo quy định.

Như tại thôn Nà Háng Tâu, nguồn thu 221 triệu đồng mỗi năm từ dịch vụ môi trường rừng được chia đều cho 84 hộ dân, tạo ra nguồn tài chính ổn định vào dịp cuối năm.

Ông Thào A Sang – Trạm phó Trạm Quản lý bảo vệ rừng khu 2 (Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải) cho biết, sự phối hợp nhịp nhàng giữa lực lượng chuyên trách và các tổ bảo vệ rừng thôn bản đã đảm bảo diện tích rừng hơn 10.000 ha do trạm quản lý không xảy ra những vụ việc xâm hại nghiêm trọng.

Có thể khẳng định, việc giữ xanh những cánh rừng đầu nguồn không chỉ là nhiệm vụ cấp bách để ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn là chiến lược an ninh môi trường lâu dài. Khi người dân thực sự làm chủ cánh rừng, hiểu rõ giá trị của hệ sinh thái đối với sinh kế và đời sống, thì mỗi người dân sẽ là một "cột mốc" sống bảo vệ biên cương xanh của Tổ quốc.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Phát huy vai trò “đầu tàu” của các bí thư chi bộ ở Lao Chải

Phát huy vai trò “đầu tàu” của các bí thư chi bộ ở Lao Chải

Với tinh thần trách nhiệm cao, nhiều bí thư chi bộ thuộc Đảng bộ xã Lao Chải đã gần dân, sát cơ sở, kịp thời nắm bắt tình hình, tạo sự đồng thuận trong đảng viên và Nhân dân, phát huy sức mạnh đoàn kết để đưa chủ trương, chính sách của Đảng vào cuộc sống. Từ những thôn còn nhiều khó khăn, hạ tầng hạn chế, nay nhiều tuyến đường được bê tông hóa sạch đẹp, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng nâng cao, góp phần xây dựng xã vùng cao Lao Chải phát triển bền vững.

Du lịch cộng đồng thu hút du khách đến với địa phương.

Văn Chấn phát huy thế mạnh du lịch

Sau khi được sáp nhập từ thị trấn Sơn Thịnh và các xã Đồng Khê, Suối Bu, Suối Giàng, xã Văn Chấn hôm nay hội tụ nhiều yếu tố để trở thành một trong những điểm đến du lịch nổi bật của tỉnh Lào Cai và cả vùng Tây Bắc.

Diện mạo nông thôn mới ở Kể Cả

Diện mạo nông thôn mới ở Kể Cả

Những ai đã từng đến thôn Kể Cả, xã Chế Tạo, cách đây 4 năm và những ngày đầu năm 2026 sẽ cảm nhận được sự thay đổi nhanh chóng của mảnh đất khó khăn này. Là 1 trong 4 thôn cách trung tâm xã Chế Tạo hơn 20 km, từng được xem là một trong những khu vực xa xôi và khó khăn bởi không có sóng điện thoại, chưa có điện lưới quốc gia, đời sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp mang tính tự cung, tự cấp.

Khai thác măng vầu – sinh kế gắn với bảo vệ rừng

Khai thác măng vầu – sinh kế gắn với bảo vệ rừng

Tại khu vực Văn Bàn, hơn 14.000 ha rừng vầu và rừng hỗn giao có phân bố cây vầu, không chỉ giữ vai trò phòng hộ mà còn mang lại nguồn sinh kế thiết thực cho người dân sống gần rừng. Trong nhịp sống của người dân vùng cao, mùa măng vầu đã trở thành khoảng thời gian được nhiều hộ mong đợi, bởi đó là lúc rừng “trả công” cho những người biết gìn giữ và khai thác đúng cách.

Gần 10 triệu USD kim ngạch xuất - nhập khẩu qua Cửa khẩu Kim Thành dịp Tết

Gần 10 triệu USD kim ngạch xuất - nhập khẩu qua Cửa khẩu Kim Thành dịp Tết

Trong dịp Tết Nguyên đán, hoạt động xuất - nhập khẩu và xuất - nhập cảnh qua Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Cửa khẩu Kim Thành) được duy trì ổn định, bảo đảm thông suốt, đáp ứng nhu cầu giao thương của các doanh nghiệp. Các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp tạo thuận lợi thương mại.

Rộn ràng thi đua lao động, sản xuất ngay từ đầu năm

Rộn ràng thi đua lao động, sản xuất ngay từ đầu năm

Với tinh thần “ăn Tết gọn, làm việc sớm, vào việc ngay”, không để gián đoạn nhịp sản xuất, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã đồng loạt ra quân thi đua lao động, sản xuất với khí thế khẩn trương, quyết liệt, phấn đấu hoàn thành mục tiêu kinh doanh ngay từ những tháng đầu năm.

Lan tỏa phong trào Tết trồng cây

Lan tỏa phong trào Tết trồng cây

Mỗi dịp xuân về, phong trào “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” lại được các địa phương, cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh tổ chức sôi nổi, trở thành nét đẹp văn hóa đầu năm. Những cây xanh được vun trồng không chỉ góp phần phủ xanh đất trống, bảo vệ môi trường, mà còn thể hiện ý thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong xây dựng môi trường sống xanh, sạch, an toàn và bền vững.

Triệu phú hoa đào trên núi Bản Giàng

Triệu phú hoa đào trên núi Bản Giàng

Bản Giàng là thôn xa xôi nhất của xã Bản Xèo (trước đây là xã Pa Cheo). Những năm trước, đồng bào Mông ở Bản Giàng rất khó khăn vì chỉ biết trông vào cây ngô, cây lúa. Vài năm trở lại đây, cuộc sống của bà con dần ấm no nhờ chuyển đổi sang trồng đào và cây ăn quả. Người tiên phong biến những quả đồi khô cằn thành rừng đào thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm là chàng trai trẻ Sùng A Hù năm nay 34 tuổi.

Người dân Mù Cang Chải náo nức xuống đồng

Người dân Mù Cang Chải náo nức xuống đồng

Xã Mù Cang Chải có trên 500 ha ruộng nước, song vụ Đông Xuân năm nay chỉ có 191 ha đủ điều kiện nguồn nước để gieo cấy. Ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, không khí lao động đã sớm trở lại trên đồng ruộng. Tranh thủ thời tiết thuận lợi đầu năm, người dân đồng loạt ra quân làm đất, dẫn nước, cấy lúa, quyết tâm hoàn thành diện tích trong khung thời vụ tốt nhất.

“Lá chắn” thầm lặng giữa đại ngàn

“Lá chắn” thầm lặng giữa đại ngàn

Giữa đại ngàn Hoàng Liên, khi đất trời chuyển mình sang xuân, cán bộ Trạm Kiểm lâm số 4 vẫn lặng lẽ bám rừng, giữ gìn cửa ngõ quan trọng của rừng đặc dụng Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở, họ chính là “lá chắn xanh” thầm lặng giữa đại ngàn.

Giữ thị trường bình yên - trách nhiệm chung của cộng đồng

Giữ thị trường bình yên - trách nhiệm chung của cộng đồng

Trong sự phát triển năng động của Lào Cai, thị trường không ngừng biến chuyển với lưu lượng hàng hóa ngày càng đa dạng và phương thức kinh doanh liên tục đổi mới, từ quầy sạp truyền thống đến các “chợ số” trên mạng xã hội. Sự sôi động ấy mở ra cơ hội cho sản xuất, thương mại phát triển, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, đặc biệt trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

fb yt zl tw