Giữ làn điệu dân ca Bố Y sống mãi với thời gian

LCĐT - Người Bố Y nghe dân ca từ lúc chào đời, qua những khúc hát mừng em bé, khúc hát ru em lớn lên. Người Bố Y nghe dân ca cho đến lúc… chết, trong đám tang, người ở lại hát tiễn đưa người ra đi những khúc hát cuối cùng. Cứ như thế, những khúc dân ca đồng hành với người Bố Y trong mọi sự kiện của cuộc đời.

Đối với cộng đồng dân tộc rất ít người như Bố Y, nếu không có những nỗ lực gìn giữ thì những khúc dân ca truyền thống dân tộc sẽ đứng trước nguy cơ bị lãng quên, mai một vì không có thế hệ tiếp nối. Thế là Câu lạc bộ Dân ca Bố Y tại thị trấn Mường Khương (huyện Mường Khương) ra đời, là câu lạc bộ hát dân ca đầu tiên của thị trấn nhỏ biên cương sương gió.

Tại Mường Khương, người Bố Y là một trong những dân tộc rất ít người sống quây quần thành các bản làng nhỏ dọc khu vực biên giới trên địa bàn huyện. Thôn Lao Chải, thị trấn Mường Khương là nơi người Bố Y sinh sống tập trung và đây cũng là cộng đồng gìn giữ được những nét văn hóa đặc trưng. Qua những chuyến công tác đến Lao Chải, chị Hà Ngọc Anh, Chủ tịch Hội Phụ nữ thị trấn Mường Khương được nghe những khúc dân ca mộc mạc của người dân nơi đây. Ý tưởng về việc thành lập một câu lạc bộ dân ca đối với cộng đồng dân tộc Bố Y được chị nhen nhóm và hiện thực hóa vào tháng 7/2022. Chị Anh cũng trở thành “thành viên danh dự” của câu lạc bộ, dù không phải là người Bố Y.

Giữ làn điệu dân ca Bố Y sống mãi với thời gian ảnh 2
Câu lạc bộ dân ca Bố Y với các thành viên chủ yếu là hội viên phụ nữ trong thôn Lao Chải.

Chị Hà Ngọc Anh bộc bạch: Câu lạc bộ dân ca Bố Y được Hội Phụ nữ thị trấn Mường Khương thành lập với các thành viên chủ yếu là hội viên phụ nữ trong thôn Lao Chải với mong muốn tạo không gian sinh hoạt cho chị em. Qua hoạt động của câu lạc bộ, tôi kỳ vọng phụ nữ Lao Chải chứng minh được họ không chỉ giỏi trong sản xuất, phát triển kinh tế, chăm sóc gia đình... mà còn là những người có vai trò gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp, độc đáo của dân tộc mình.

Để minh chứng cho nét độc đáo ấy, chị Hà Ngọc Anh dẫn chúng tôi đến thôn Lao Chải để tham gia sinh hoạt cùng câu lạc bộ hát dân ca Bố Y. Tháng 10, vùng cao vào mùa thu hoạch nhưng sau ngày lao động mệt nhọc với ruộng nương, tối đến, các thành viên tập trung lại để cùng nhau cất lên làn điệu dân ca quen thuộc.

Thành viên cao tuổi nhất của Câu lạc bộ dân ca Bố Y là một phụ nữ năm nay đã ngoại “lục tuần” có tên là Tung Chải Dín. Trong trí nhớ của bà Dín, những khúc dân ca đầu tiên mà bà học được là khúc hát từ ngày thơ ấu theo anh chị lên bãi thả trâu. Những bãi cỏ chăn thả gia súc là “sân khấu” đầu tiên của bà Dín với “khán giả” là những người bạn đồng trang lứa. “Thấy mọi người hát nghe hay và vui tai nên tôi cũng dần học theo. Ngày ấy, đứa trẻ chăn trâu nào cũng có thể hát vài khúc dân ca” - bà Dín tâm sự.

Thế rồi, những khúc dân ca theo bà Dín lớn lên. “Kho tàng” những lời hát mộc mạc của bà Dín nhiều đến nỗi bà không nhớ nổi có bao nhiêu khúc hát. Với người có số tuổi nghe dân ca nhiều như tuổi đời này, chỉ cần có nhạc cất lên hoặc có một sự kiện vui vẻ diễn ra, câu hát cũng tự nhiên được cất lên, thân thương và dễ dàng như thể đó là ngôn ngữ thường ngày.

Với những kinh nghiệm ấy, bà Dín là một trong những “lão làng” có vai trò quan trọng bậc nhất của câu lạc bộ. Trong các buổi sinh hoạt, bà giống như nhạc trưởng, là người bắt nhịp các giai điệu, truyền dạy lại những câu hát, cách hát, cách chơi đàn cho những người trẻ hơn. 

Câu dân ca được người Bố Y tại Lao Chải hát trên 6 giai điệu, trong đó có 2 giai điệu chính với những lời hát tự “ứng khẩu” từ ngôn ngữ ngày thường mà thành. Những khúc dân ca của người Bố Y được hát theo tiết tấu của cây đàn xía chư (xié zhi) và trong các buổi biểu diễn, người hát thường hát khi có nhạc đệm từ cây đàn này. Tham gia câu lạc bộ dân ca Bố Y, ngoài học hát, những người có năng khiếu còn học đàn, học thêu thùa và một số nghi thức quan trọng mà không nhiều người biết. Bởi vậy, câu lạc bộ dân ca Bố Y không đơn thuần chỉ là một câu lạc bộ hát dân ca.

Một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ dân ca Bố Y thôn Lao Chải.
Một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ dân ca Bố Y thôn Lao Chải.

Chị Lù Thị Nhâm, Chủ nhiệm Câu lạc bộ dân ca Bố Y thôn Lao Chải chia sẻ: Người Bố Y có thể hát dân ca ở bất cứ đâu, bất cứ thời điểm nào, lời hát thì tùy theo sự sáng tạo của người hát mà sáng tác nên kho tàng dân ca là bất tận. Những khúc hát phổ biến nhất là hát về đời sống, sinh hoạt, sản xuất thường ngày, hát giao duyên hoặc các nghi lễ cưới hỏi, làm nhà, đám tang… Những người trẻ như tôi biết hát rất ít, nên chúng tôi tham gia câu lạc bộ để trở thành những thế hệ tiếp nối thế hệ trước và sẽ truyền dạy lại cho con cháu mình.

Những người lớn tuổi trong Câu lạc bộ hướng dẫn các em nhỏ cách mặc trang phục truyền thống của người Bố Y.
Những người lớn tuổi trong Câu lạc bộ hướng dẫn các em nhỏ cách mặc trang phục truyền thống của người Bố Y.

Câu lạc bộ dân ca Bố Y thôn Lao Chải có 17 người, trong đó có 3 nam giới, còn lại chủ yếu là hội viên chi hội phụ nữ trong thôn. Mỗi tháng câu lạc bộ sinh hoạt 1 - 2 buổi để học hát dân ca và một số nghi thức văn hóa độc đáo của người Bố Y. Người nhiều tuổi nhất của câu lạc bộ đã ngoài 60, người trẻ nhất hơn 20 tuổi đều có chung nỗ lực đó là bảo tồn, gìn giữ để những làn điệu dân ca sống mãi với thời gian.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn đã trở thành huyền thoại bởi ý chí của những con người quả cảm, gan dạ, anh hùng. Cựu chiến binh Trần Huy Hùng, thuộc Đại đội 8, Tiểu đoàn 57, Trung đoàn 512, Sư đoàn 571 là một trong những người lính như thế. Nhập ngũ năm 1971, ông đã trực tiếp cầm lái qua những cung đường khốc liệt nhất, góp phần viết nên bản hùng ca về sự hy sinh và khát vọng thống nhất đất nước.

Bảo tồn vùng nguyên liệu dệt trang phục truyền thống

Bảo tồn vùng nguyên liệu dệt trang phục truyền thống

Trang phục truyền thống của người dân tộc Mông tại xã Ngũ Chỉ Sơn đang đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, bằng tình yêu và trách nhiệm, những người phụ nữ nơi đây đang âm thầm “giữ lửa” cho bản sắc dân tộc thông qua dự án khôi phục vùng nguyên liệu cây lanh - tạo nên vẻ đẹp độc đáo của trang phục dân tộc Mông.

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tối 29/4/2026, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức tổng duyệt chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026).

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

fb yt zl tw