Những tín hiệu tích cực trong phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh đang ngày càng rõ nét. Theo Ban Quản lý các KCN tỉnh, chỉ trong gần 5 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ lấp đầy của ba KCN trọng điểm (Phía Nam, Minh Quân, Âu Lâu) đã đạt 86,35%, tăng 4,49% so với cuối năm 2024. Cùng với đó, các KCN đã thu hút thêm 9 dự án mới với tổng vốn đăng ký 763,61 tỷ đồng. Hoạt động sản xuất kinh doanh cũng khởi sắc khi tổng giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt 2.004 tỷ đồng, tăng 3,67% so với cùng kỳ, và giá trị xuất khẩu ước đạt 47,86 triệu USD, tăng vọt 35,4%. Thế nhưng, sự tăng trưởng này lại không song hành với nguồn nhân lực, tạo nên một "điểm nghẽn" đáng lo ngại. Với 93 dự án đang hoạt động, tổng số lao động trong các KCN hiện chỉ khoảng 4.716 người.
Qua tìm hiểu và quan sát của phóng viên, một số doanh nghiệp đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng, đặc biệt là trong việc tìm kiếm và thu hút nhân lực có trình độ chuyên môn. Nhiều rào cản đang khiến các khu công nghiệp trở nên kém hấp dẫn trong cuộc đua thu hút nhân lực. Đầu tiên và lớn nhất là rào cản về thu nhập.
Mức lương bình quân tại các KCN chỉ khoảng 6,5 triệu đồng/người/tháng. Con số này rõ ràng không đủ sức cạnh tranh với các "thủ phủ công nghiệp" lân cận như Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Bắc Ninh, nơi người lao động có thể nhận mức lương cao hơn đáng kể. Một nghịch lý đáng buồn là ngay cả doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao cũng "đỏ mắt" tìm người. Đại diện Công ty TNHH Unico Global YB (KCN Âu Lâu) chia sẻ: "Thu nhập trung bình mấy tháng vừa rồi cũng 9 triệu/tháng. Chúng tôi cần 200 lao động nữa, nhưng cạnh tranh lao động giờ rất khó, không có người".
Tương tự, tấm biển tuyển 100 công nhân với mức lương hấp dẫn từ 8 - 16 triệu đồng/tháng của Công ty TNHH Ngành gỗ Thiên An Việt Nam (KCN Phía Nam) cho thấy, dù mặt bằng lương đã rất cạnh tranh, nguồn cung vẫn chưa thể đáp ứng cầu. Bên cạnh yếu tố thu nhập, hạ tầng xã hội chưa theo kịp cũng là một thách thức lớn. Dù tỉnh đã nỗ lực đầu tư hạ tầng, với dự án khu tái định cư Âu Lâu và các tuyến đường nội bộ KCN Minh Quân đang được triển khai, nhưng sự thiếu vắng các dự án nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ khiến người lao động ngoại tỉnh khó lòng an tâm gắn bó lâu dài. Cuối cùng, một vấn đề khác đến từ chính nội tại doanh nghiệp một môi trường làm việc thiếu chuyên nghiệp cũng là rào cản giữ chân người lao động.
Một môi trường làm việc tích cực, có sự gắn kết sẽ là yếu tố then chốt để người lao động gắn bó lâu dài. (Trong ảnh: Công nhân làm việc tại khu công nghiệp phía Nam)
Báo cáo của Ban Quản lý các KCN đã chỉ rõ tình trạng một số doanh nghiệp chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai, xây dựng, môi trường đã đi vào hoạt động; một số khác lại hoạt động không đúng mục tiêu, tự ý cho thuê lại nhà xưởng hay xả thải không đúng quy định. Môi trường thiếu ổn định, thiếu minh bạch này khó có thể thu hút những lao động có kỷ luật và tay nghề, những người luôn tìm kiếm sự an toàn và công bằng trong công việc.
Bài toán nhân lực không thể giải quyết bằng các biện pháp đơn lẻ mà cần một chiến lược tổng thể, đồng bộ từ chính quyền đến doanh nghiệp. Cần có chính sách đột phá, dành quỹ đất sạch và cơ chế ưu đãi hấp dẫn để kêu gọi đầu tư mạnh mẽ vào nhà ở xã hội và các thiết chế văn hóa, dịch vụ đi kèm. Song song đó, việc khảo sát nhu cầu đào tạo nghề của doanh nghiệp cần được đẩy mạnh, tiến tới mô hình đặt hàng đào tạo theo yêu cầu để giải quyết sự vênh giữa cung và cầu lao động, đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng và phù hợp. Cuối cùng, cần quyết liệt chấn chỉnh, xử lý các doanh nghiệp vi phạm để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.
Về phía doanh nghiệp, đã đến lúc cần thay đổi tư duy, chuyển từ cạnh tranh thu hút sang tập trung giữ chân người lao động. Ngoài lương, thưởng, các doanh nghiệp cần chú trọng đến văn hóa doanh nghiệp, điều kiện làm việc an toàn và cơ hội phát triển cho nhân viên. Một môi trường làm việc tích cực, có sự gắn kết sẽ là yếu tố then chốt để người lao động gắn bó lâu dài. Các doanh nghiệp cũng cần chủ động giải quyết bài toán "an cư" cho người lao động, giúp mang lại sự ổn định sản xuất lâu dài, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với người lao động và địa phương, cần được nhân rộng.
Để thu hút lao động vào các khu công nghiệp rất cần sự kết hợp hài hòa giữa việc hoàn thiện hạ tầng với tư duy chủ động, có trách nhiệm của doanh nghiệp, nhằm kiến tạo một môi trường thuận lợi để người lao động thực sự coi Yên Bái là mảnh đất "an cư, lạc nghiệp".
Thanh Phúc
