Dẫn dắt từ tư duy đến hành động
Những ngày cuối tháng 8/2026, ngay trước thềm năm học mới, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai triển khai khóa học “Nâng cao nhận thức an toàn trên không gian số”, tổ chức tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tra cứu cơ sở dữ liệu cho giảng viên. Những khóa học tương tự cũng được triển khai trong năm, giúp đội ngũ giảng viên, viên chức của Phân hiệu thích ứng với yêu cầu mới.
Đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy và học, cách thức quản lý, điều hành, khai thác dữ liệu và phục vụ người học, Đảng ủy Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai đã lãnh đạo, định hướng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số gắn với nhiệm vụ chính trị, chuyên môn của đơn vị. Từ đó, chuyển đổi số từng bước được cụ thể hóa trong quản lý, đào tạo, nghiên cứu, truyền thông và hoạt động phục vụ cộng đồng.
Nhà giáo ưu tú, Tiến sĩ Vũ Thị Bình - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai cho biết: Cấp ủy đảng và lãnh đạo Phân hiệu đặt ra yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và quản lý người học. Việc xây dựng học liệu số, bài giảng điện tử dần trở thành kỹ năng cần thiết, giúp giảng viên đổi mới phương pháp giảng dạy, sinh viên tiếp cận tri thức thuận lợi và linh hoạt hơn.
Trong quản lý đào tạo, Phân hiệu hiện sử dụng phần mềm Unisoft để quản lý hồ sơ sinh viên, điểm, học vụ và các thông tin liên quan. Đặc biệt, năm học 2026 - 2027, ứng dụng “Sinh viên số - S-TNU” do Đại học Thái Nguyên phối hợp với Chi nhánh Viettel Thái Nguyên phát triển đã được đưa vào hoạt động tại Phân hiệu. Thông qua ứng dụng, sinh viên có thể theo dõi hồ sơ, tra cứu lịch học, lịch thi, kết quả học tập, điểm rèn luyện; truy cập tài liệu, thông tin về chương trình học và tiến độ hoàn thành; thực hiện một số thủ tục học vụ trực tuyến, đăng ký hoạt động đoàn - hội, sự kiện ngoại khóa, gửi phản ánh và nhận hỗ trợ từ các đơn vị chức năng. Ứng dụng cũng được kết nối với hệ thống quản lý đào tạo và nhân sự hiện có, góp phần hướng tới quản lý dữ liệu tập trung, minh bạch và liên thông. Cùng với đó, hệ thống quản lý văn bản và điều hành, chữ ký số MySign của Viettel được sử dụng tại Phân hiệu, giúp quy trình xử lý văn bản từng bước được số hóa, rút ngắn thời gian, giảm giấy tờ và nâng cao tính minh bạch trong điều hành.
Một trong những kết quả đáng chú ý là công tác số hóa tài liệu và dữ liệu phục vụ đào tạo. Toàn bộ văn bằng, chứng chỉ từ năm 2019 đến nay và khoảng 200 khóa luận tốt nghiệp của sinh viên các năm trước đã được số hóa. Những tài liệu từng được lưu giữ chủ yếu dưới dạng hồ sơ giấy nay được chuyển thành dữ liệu điện tử, thuận lợi hơn cho quản lý, tra cứu và khai thác. Đó không chỉ là câu chuyện về tiết kiệm không gian lưu trữ, mỗi khóa luận được số hóa đồng nghĩa với việc một sản phẩm trí tuệ của người học được lưu giữ lâu dài, trở thành nguồn tư liệu có thể tiếp tục phục vụ học tập, nghiên cứu và đào tạo.
Cùng với đó, thư viện điện tử được sử dụng, mở rộng không gian tiếp cận tri thức cho cán bộ, giảng viên và sinh viên. Nếu thư viện truyền thống gắn với giá sách và phòng đọc, thì thư viện điện tử mở ra không gian khác, nơi tri thức có thể được tiếp cận thuận tiện hơn, không bị giới hạn bởi thời gian và khoảng cách. Chuyển đổi số vì thế không làm mất đi giá trị của tri thức truyền thống, mà tạo thêm phương thức để tri thức được lưu giữ, kết nối và lan tỏa.
Khi sinh viên mang kỹ năng số đến với cộng đồng
Nếu chuyển đổi số trong nội bộ giúp Phân hiệu nâng cao hiệu quả quản trị thì việc đưa kiến thức, kỹ năng số đến với cộng đồng lại tạo nên dấu ấn khác: Chuyển đổi số phải hướng đến người dân và phục vụ người dân. Trong đợt cao điểm triển khai ứng dụng VNeID tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai, sinh viên Phân hiệu đã tham gia hỗ trợ người dân thực hiện các dịch vụ trên môi trường số như cài đặt, sử dụng VNeID; tích hợp thẻ bảo hiểm y tế vào Sổ sức khỏe điện tử; giải đáp thắc mắc liên quan đến thủ tục hành chính trực tuyến.
Với nhiều người, đặc biệt những người chưa quen với điện thoại thông minh hoặc các thao tác trên nền tảng số, một vài bước tưởng như đơn giản lại không phải lúc nào cũng dễ dàng. Khi ấy, sự hướng dẫn tận tình của những sinh viên trẻ trở thành cầu nối, giúp công nghệ đến gần hơn với đời sống. Hoạt động này cũng tạo cơ hội để sinh viên kết hợp kiến thức công nghệ được học trên giảng đường với thực tế, vừa rèn luyện kỹ năng, vừa phát huy vai trò của tuổi trẻ trong quá trình chuyển đổi số. Từ thao tác trên màn hình điện thoại, người dân có thể tiếp cận thêm một dịch vụ công trực tuyến. Khi được hướng dẫn, họ có thêm sự tự tin để thực hiện các thủ tục, giảm thời gian và công sức đi lại. Ở góc nhìn ấy, chuyển đổi số không còn là khái niệm lớn lao mà hiện diện trong những thao tác cụ thể, gắn với tiện ích thiết thực của đời sống.
Một dấu ấn khác cho thấy sự gắn kết giữa đào tạo và chuyển đổi số là việc sinh viên Phân hiệu tham gia chiến dịch “120 ngày thực hiện công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai” trên địa bàn phường Cam Đường. 96 sinh viên ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường đã tham gia các tổ công tác, cùng lực lượng chuyên môn địa phương rà soát, thu thập, kiểm tra và hoàn thiện dữ liệu đất đai. Từ kiến thức được học về đo đạc, bản đồ, quản lý đất đai và hệ thống thông tin, sinh viên bước vào thực tế. Mỗi thông tin được kiểm tra, mỗi dữ liệu được chuẩn hóa, mỗi thửa đất được cập nhật chính xác đều góp phần hoàn thiện nền tảng dữ liệu phục vụ công tác quản lý.
Tiến sĩ Nguyễn Hoàng - Phó Giám đốc Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai cho biết, qua những hoạt động như vậy có thể thấy chuyển đổi số đang tạo ra sự kết nối hai chiều giữa Phân hiệu và xã hội. Phân hiệu cung cấp nguồn nhân lực trẻ có kiến thức, kỹ năng; địa phương tạo môi trường thực tiễn để sinh viên trải nghiệm, rèn nghề và đóng góp; cộng đồng được thụ hưởng những giá trị thiết thực từ tri thức được tạo ra trong giảng đường. Đó cũng là ý nghĩa của giáo dục đại học trong thời đại số: Đào tạo không tách rời thực tiễn, tri thức không nằm yên trong sách vở mà được chuyển hóa thành hành động phục vụ cuộc sống.
Từ văn hóa tổ chức đến nhu cầu của mỗi người
Cùng với chuyển đổi số trong đào tạo và phục vụ cộng đồng, công tác cải cách hành chính tại Phân hiệu cũng được Đảng ủy quan tâm, chỉ đạo. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng khoa học, hợp lý; sử dụng các phần mềm trong quản lý văn bản, đào tạo, hỗ trợ sinh viên; nâng cao tính chủ động của viên chức, người lao động trong xử lý công việc đang từng bước hình thành phương thức làm việc mới. Trong quá trình ấy, công nghệ chỉ là một phần, yếu tố quyết định vẫn là con người và cách con người thay đổi.
Em Nguyễn Phương Linh, sinh viên khoá 8, Đại học Giáo dục Mầm non 1 tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai chia sẻ: Trước đây, mỗi khi cần tìm tài liệu hay kiểm tra lịch học, em thường phải chờ đến giờ để lên thư viện, hỏi lớp trưởng hoặc vào nhiều nhóm khác nhau. Bây giờ chỉ cần vào thư viện điện tử, mở S-TNU là có thể kiểm tra ngay. Dần dần, việc sử dụng các ứng dụng trở thành thói quen của chúng em.
Một cú nhấp chuột thay cho những lần đi hỏi; một tài liệu được tìm thấy trên thư viện điện tử thay cho việc chờ đợi; một thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến thay cho những chuyến đi lại... Những thay đổi ấy diễn ra âm thầm nhưng đang làm nên thói quen mới trong môi trường Phân hiệu. Khi một văn bản được xử lý trên hệ thống thay vì luân chuyển qua nhiều tập hồ sơ giấy; khi chữ ký số thay thế những thao tác thủ công; khi dữ liệu sinh viên được quản lý tập trung; khi khóa luận và văn bằng được số hóa; khi giảng viên sử dụng AI và cơ sở dữ liệu để hỗ trợ công việc; khi sinh viên hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến..., chuyển đổi số đang dần trở thành một phần của văn hóa công sở và văn hóa học đường.
Trong quá trình ấy, vai trò của cấp ủy đảng càng trở nên quan trọng. Chuyển đổi số vừa là nhiệm vụ, vừa là quá trình thay đổi nhận thức, tác phong, phương thức lãnh đạo và tổ chức thực hiện. Từ chủ trương, cấp ủy định hướng; từ định hướng, lãnh đạo Phân hiệu cụ thể hóa thành nhiệm vụ; các đơn vị chuyên môn tổ chức thực hiện; cán bộ, giảng viên và người lao động chủ động thay đổi; sinh viên trở thành lực lượng trẻ tiên phong. Khi mỗi người cùng chuyển động, chuyển đổi số mới thực sự đi vào chiều sâu.
Có lẽ, giá trị lớn nhất mà Phân hiệu đang tạo dựng không chỉ nằm ở những phần mềm được đưa vào sử dụng hoặc số lượng hồ sơ được số hóa. Quan trọng hơn là từng bước hình thành tư duy số, năng lực số và trách nhiệm số trong đội ngũ cán bộ, giảng viên và sinh viên. Đó là hành trình không có điểm dừng, bởi công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi, những yêu cầu mới sẽ tiếp tục xuất hiện. Khi tư duy đã thay đổi, khi con người sẵn sàng học hỏi và khi tổ chức có quyết tâm chính trị, mỗi bước tiến về công nghệ sẽ đồng thời là một bước tiến về chất lượng quản trị, chất lượng giáo dục và năng lực phục vụ xã hội.
