Đổi thay nơi vùng biên

Từ chỗ sản xuất phụ thuộc nhiều vào cây lúa truyền thống, bà Hoàng Thị Inh - tổ dân phố Năm Hăn Thượng, phường Trung Tâm đã mạnh dạn chuyển đổi đất lúa sang trồng dưa hấu và thu “trái ngọt” từ chăm chỉ, cần cù lao động trên ruộng đồng.

Từ một thôn vùng cao còn nhiều khó khăn của xã Mường Khương, thôn Lùng Húi đang từng bước thay đổi diện mạo nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hóa. Chè và ớt - những cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đang mở ra hướng phát triển mới, góp phần nâng cao thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững cho người dân.

Với phương châm “gần dân, sát việc, vì dân phục vụ”, thời gian qua, xã Văn Chấn đã chủ động bám nắm địa bàn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, đưa các nghị quyết vào cuộc sống bằng những giải pháp thiết thực. Qua đó, nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân được triển khai hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Trên địa bàn tỉnh, nhiều nông dân đã nỗ lực vượt qua khó khăn, trở thành giám đốc hợp tác xã, vừa làm giàu cho gia đình, vừa giúp những nông dân khác vươn lên.

Những ngày cuối tháng 4, dưới cái nắng hanh hao của vùng cao Lào Cai, các thửa ruộng bậc thang bắt đầu được dẫn nước để chuẩn bị bước vào vụ sản xuất Hè Thu. Với đồng bào các dân tộc nơi đây, sản xuất không chỉ là một khung thời vụ trong năm,  mà còn gắn liền với "cuộc chiến" bảo đảm sinh kế và an ninh lương thực.

Sinh ra và lớn lên ở đất trồng dâu, nuôi tằm thuộc xã Trấn Yên, năm 2010, chị Nguyễn Thị Chanh Yên lấy chồng về làm dâu ở thôn Bồ, xã Chấn Thịnh. Tìm kế sinh nhai, chị đã mang nghề trồng dâu, nuôi tằm về quê chồng để phát triển kinh tế gia đình. Nghề mới được đón nhận, Chanh Yên được nhắc đến với vai trò là người đưa nghề dâu tằm về với người dân vùng đất khó.

Việt Nam hiện đang sở hữu "kho tài nguyên xanh" vô cùng quý giá với hệ thống hơn 6.700 hồ chứa thủy lợi. Trong bối cảnh ngành thủy sản đang chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác sang nuôi trồng, hệ thống hồ chứa không chỉ đóng vai trò điều tiết nước mà còn trở thành không gian sinh thái lý tưởng để phát triển sinh kế bền vững. Tại khu vực miền núi phía Bắc, Lào Cai đang nổi lên là điểm sáng trong việc khai thác tiềm năng nuôi thủy sản tạo động lực tăng trưởng mới.

Được đưa về trồng tại một số địa phương vùng cao tỉnh Lào Cai từ những năm 2000, cây dứa đã đem lại thu nhập ổn định cho nông dân. Tuy nhiên, do đặc thù thổ nhưỡng, dứa thường được trồng ở những nơi có địa hình đồi núi dốc cao nên việc thu hoạch và vận chuyển vô cùng khó khăn. "Cung đường của dứa" đầy gian truân, nhọc nhằn mà không phải ai cũng thấu hiểu.

Tận dụng quỹ đất đồi và bãi ven sông, suối, từ năm 2024, xã Đông Cuông đã đưa cây tre măng lục trúc vào trồng thử nghiệm với diện tích khoảng 5 ha. Đây được xem là hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao giá trị sử dụng đất, tạo sinh kế mới cho người dân.

Nắng nóng kéo dài trong mùa hè tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với nuôi thủy sản. Trước thực tế đó, ngành chức năng, chính quyền địa phương và người dân trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ đàn cá, duy trì sản xuất ổn định.

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5 kéo dài 4 ngày, lực lượng kiểm lâm và các đơn vị chủ rừng trên địa bàn tỉnh duy trì trực 24/24 giờ tại các chốt, trạm; đồng thời tăng cường biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, hạn chế tối đa nguy cơ cháy do bất cẩn trong sử dụng lửa.

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

Ngày trước, cứ vào vụ đông xuân, những chân ruộng ở xã Phong Dụ Thượng đều bị bỏ hoang, khô nẻ, cỏ dại mọc um tùm, nhưng hôm nay đã khác: sắc trắng, hồng của hoa tam giác mạch trên những triền ruộng trải dài, làm bừng lên khung cảnh tươi mới, đầy sức sống.

Dám nghĩ, dám làm, từ hai cặp cầy vòi mốc nuôi thử nghiệm năm 2022, anh Hù Láo San - Bí thư Chi bộ thôn Xéo Tả 2, xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai đã thành công với mô hình trồng quế kết hợp nuôi con đặc sản, mở ra hướng giảm nghèo bền vững cho bà con vùng cao.

Là vùng nguyên liệu quế lớn nhất cả nước, những ngày này, người dân ở các vùng trọng điểm quế của Lào Cai đang tất bật vào mùa thu hoạch vỏ quế để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến, cơ sở sản xuất đồ gỗ, tinh dầu... phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, lực lượng quản lý thị trường trên địa bàn đã và đang đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực kinh doanh mặt hàng có điều kiện này, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững.

Dù còn khá mới mẻ, song cây đàn hương đang dần khẳng định tiềm năng và giá trị kinh tế tại một số địa phương. Tại thôn Làng Lạnh, xã Cảm Nhân, mô hình trồng đàn hương do Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Thành Lâm triển khai đã và đang mở ra hướng phát triển sản xuất mới. Không chỉ mang lại hiệu quả bước đầu, mô hình còn cho thấy sự mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm của người dân vùng ven hồ Thác Bà trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Những năm qua, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa những loại cây có giá trị kinh tế cao vào sản xuất, thay thế dần diện tích cây trồng kém hiệu quả. Từ chủ trương đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, nhiều mô hình đã cho thu nhập cao gấp 2-3 lần, mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp vùng cao.

Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND ngày 09/12/2025 của HĐND tỉnh Lào Cai được ban hành với kỳ vọng tạo bước ngoặt chiến lược cho nông nghiệp hàng hóa. Tuy nhiên, để những con số trên văn bản thực sự biến chuyển thành cây giống, vật tư và chuồng trại tại các bản làng, Quyết định số 13/2026/QĐ-UBND chính là “chìa khóa” then chốt cụ thể hóa quy trình thực hiện.

Từ một thôn có trên 70% hộ nghèo, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, đến nay thôn Khe Loóng, xã Trấn Yên đã vươn lên trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế của địa phương. Những đổi thay rõ nét ấy bắt nguồn từ việc người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thay đổi tư duy trong phát triển sản xuất.