Chợ bày bán thổ cẩm, nông sản, đặc sản địa phương, đồng thời là điểm giao dịch gia súc quy mô lớn. Tuy nhiên, với nhiều du khách, điểm nhấn của chợ phiên Cán Cấu lại là nơi gặp gỡ của những người yêu nhạc cụ dân tộc truyền thống. Chợ có hẳn một khu giao dịch nhạc cụ truyền thống nhộn nhịp người mua bán, cùng lan tỏa tình yêu với thanh âm vùng cao.
Từ sáng sớm, khu giao dịch nhạc cụ truyền thống đã đông vui, tấp nập. Nhiều người đeo trên mình dăm ba chiếc khèn Mông, tay thì cầm bó gậy sênh tiền lắc lắc phát ra âm thanh quen thuộc đậm chất núi rừng Tây Bắc.
Người Mông Si Ma Cai có một tình yêu đặc biệt với âm nhạc cũng như điệu múa sênh tiền truyền thống. Trong mỗi dịp lễ hội, họ luôn chọn những bài múa khèn, múa sênh tiền hấp dẫn nhất để biểu diễn, vừa thể hiện năng khiếu cá nhân, đồng thời là cách xoa dịu tâm hồn sau những ngày mệt mỏi.
Chính tình yêu với âm nhạc truyền thống ấy đã góp phần gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Mông theo dọc dài thời gian dù biến động không ngừng.
Chị Mùa Thị Nhé, xã Sín Chéng hằng tuần đều đem nhạc cụ xuống chợ phiên Cán Cấu bán. Ở xã chị có nhiều người biết làm khèn, làm gậy sênh tiền. Chị đến từng nhà thu mua sau đó đem xuống chợ bán cho người cần. Nhiều năm làm nghề này, chị Nhé đã tích lũy thêm nhiều kiến thức về nhạc lý, âm thanh, thậm chí biết thổi khèn, nhảy sênh tiền khi khách yêu cầu.
Chị Mùa Thị Nhé cho biết: Khách hàng của tôi có thể là đàn ông, phụ nữ dân tộc Mông, cũng có thể là khách du lịch thích sưu tầm nhạc cụ truyền thống. Với kiến thức cơ bản về nhạc cụ dân tộc, tôi có thể đem đến cho họ trải nghiệm thú vị từ đó mua sản phẩm của tôi. Mỗi phiên chợ tôi có thể kiếm được 1 triệu đồng.
Anh Cư A Phử, xã Si Ma Cai là người có tiếng trong làm gậy sênh tiền. Mỗi ngày anh có thể làm 5 - 6 chiếc gậy sênh tiền. Đây là nhạc cụ truyền thống của người Mông được sử dụng trong điệu múa sênh tiền đậm đà bản sắc. Hòa theo nhịp di chuyển của bàn tay, đôi chân, gậy sênh tiền phát ra âm thanh độc đáo được ví như niềm vui, hy vọng của đồng bào Mông về một cuộc sống tốt đẹp hơn.
Không ai biết thời gian cụ thể điệu múa sênh tiền ra đời, chỉ biết rằng đó là điệu múa cổ cả nam và nữ đều có thể thực hành. Đó không chỉ đơn giản là điệu múa mà còn ẩn chứa một vài thế võ phòng thân của người Mông.
Theo anh Cư A Phử, làm gậy sênh tiền đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ, vật liệu chính là những đoạn trúc thẳng được đục 3 phần để xâu đồng xu. Khâu đục lỗ và xâu đồng xu cần có những nguyên tắc nhất định để khi múa gậy phát ra âm thanh chuẩn nhất.
Mỗi phiên chợ, anh Phử vượt quãng đường cả chục km để bán gậy sênh tiền. Gậy sênh tiền của anh có tiếng thẩm mỹ, âm thanh tốt nên được nhiều người hỏi mua, tiêu thụ rất nhanh. Được tiền bán gậy, anh Phử dùng để mua thực phẩm, một số đồ dùng thiết yếu và chút quà cho trẻ nhỏ ở nhà.
Mỗi phiên giao dịch nhạc cụ trở thành điểm hẹn của những người yêu âm nhạc truyền thống. Có những vị khách du lịch vì mê đắm tiếng khèn dìu dặt mà mua chiếc khèn về làm giàu bộ sưu tập. Cũng có người vì âm thanh réo rắt của đồng xu cọ vào thanh trúc mà mua gậy sênh tiền về để thỏa đam mê. Còn với người Mông khu vực Si Ma Cai, Sín Chéng thì phiên chợ trở thành khoảnh khắc không thể bỏ lỡ. Ở đó, họ được trò chuyện, chia sẻ về cách chơi nhạc cụ truyền thống hay nhất, cũng là nơi có thể lựa chọn một loại nhạc cụ chất lượng nhất.
Phiên chợ nhạc cụ vùng cao mộc mạc, không cần quảng cáo bởi thanh âm của nó chính là lời gọi mời hấp dẫn nhất. Đây là một nét văn hóa độc đáo, đậm đà bản sắc vùng cao, đồng thời là điểm nhấn thu hút của chợ phiên Cán Cấu.
