Từ một nước nghèo nàn, lạc hậu, trình độ lạc hậu, bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã trở thành nước đang phát triển, có thu nhập trung bình, hội nhập sâu rộng vào nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu, văn minh nhân loại, đảm nhiệm nhiều trọng trách quốc tế, phát huy vai trò tích cực tại nhiều tổ chức, diễn đàn đa phương quan trọng. Độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; lợi ích quốc gia, dân tộc được bảo đảm...
Trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị, địa phương đã và đang có những thay đổi to lớn. Đất nước đang đứng trước những cơ hội và thách thức mới, đòi hỏi phải có những đột phá mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, trong đó có công tác thi đua, khen thưởng. Trong bối cảnh đó, công tác thi đua, khen thưởng cần phải có những thay đổi căn bản để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.
Có thể nêu ra một số nguyên nhân chủ yếu đòi hòi phải đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đó là, cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy đang diễn ra nên công tác thi đua, khen thưởng phải đánh giá đúng người, đúng việc, chính xác và khách quan. Cuộc cách mạng chuyển đổi số mở ra những phương thức mới trong đánh giá cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, khác với những phương pháp đánh giá thuần túy trước đây. Thực tế trong thời gian qua, mặc dù đạt được nhiều thành tựu quan trọng, có tác dụng cổ vũ, động viên cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân tích cực lao động, sản xuất và hoàn thành tốt nhiệm vụ, song công tác thi đua, khen thưởng còn không ít hạn chế, bất cập. Việc đánh giá, bình xét thi đua còn nhiều tiêu chí định tính, chưa định lượng được mức độ hoàn thành công việc, kết quả cụ thể và mức độ đóng góp của từng cá nhân, tổ chức; còn tình trạng nể nang, né tránh, không thực chất trong bình xét thi đua. Không ít cán bộ, công chức, viên chức mới được khen thưởng, nhận các danh hiệu thi đua cao quý của bộ, ngành, tỉnh hoặc cấp Nhà nước thì ngay sau đó bị phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, thậm chí một số trường hợp vi phạm nghiêm trọng phải xử lý hình sự, từ đó làm giảm vị trí, vai trò, tác dụng của thi đua, khen thưởng trong thực hiện nhiệm vụ chính trị ở các cơ quan, đơn vị, địa phương.
Để đổi mới và phát huy được vị trí, vai trò, tác dụng của thi đua, khen thưởng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hơn lúc nào hết, những giá trị cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởng sẽ tiếp tục là kim chỉ nam cho việc tổ chức phong trào thi đua yêu nước. Mục đích thi đua nhằm khơi dậy, phát huy được tinh thần yêu nước của mọi tầng lớp Nhân dân, làm cho mọi người đều hăng hái, tích cực, sáng tạo, ngày càng làm được nhiều điều tốt hơn trong xã hội. Nội dung thi đua yêu nước phải toàn diện, xuất phát và phục vụ nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn cách mạng, ở tất cả lĩnh vực hoạt động của đất nước, gắn với nhiệm vụ cụ thể của từng ngành, từng cấp, hướng vào cải tạo và xây dựng con người mới, giải quyết những vấn đề cơ bản, thiết thực của Nhân dân; thi đua phải gắn với công việc hằng ngày của mỗi người.
Đối với cách tổ chức phong trào thi đua yêu nước cần “phải dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân, để gây hạnh phúc cho dân”, các phong trào thi đua yêu nước phải đa dạng, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự giác, sáng tạo và sức lực của các tầng lớp Nhân dân trong từng giai đoạn cách mạng. Trong quá trình thi đua, Người thường lưu ý, phải coi trọng sáng kiến, tổng kết kinh nghiệm. Những sáng kiến và kinh nghiệm trong từng ngành, lĩnh vực, ở một địa phương, cơ quan, đơn vị… sẽ được phổ biến, lan rộng ra nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều cơ quan, cho đến cả nước; phải coi những sáng kiến, kinh nghiệm là tài sản vô giá, cần được phát huy và phổ biến.
Trong thời gian tới, công tác thi đua, khen thưởng phải hướng đến việc phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng những nhân tố mới, những điển hình tiên tiến trong các lĩnh vực, nhất là những lĩnh vực mũi nhọn, có tính đột phá, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Trong kỷ nguyên mới, những cá nhân, tổ chức có những sáng kiến, giải pháp mới trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo… cần được phát hiện, tôn vinh và khen thưởng kịp thời để tạo động lực cho sự phát triển.
Công tác thi đua, khen thưởng phải gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra. Phong trào thi đua yêu nước hướng đến chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị, địa phương. Việc chuyển đổi từ môi trường làm việc truyền thống sang môi trường số không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tạo ra phương thức làm việc mới, hiệu quả hơn. Các cơ quan, đơn vị, địa phương cần xây dựng và triển khai các nền tảng số phục vụ công tác quản lý, điều hành; số hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung.
Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến tư tưởng thi đua yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, giúp cán bộ, công chức, viên chức, người lao động hiểu rõ hơn về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng, từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm trong tham gia các phong trào thi đua. Thực hiện tốt việc tuyên truyền, nhân rộng các điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt; tập trung xây dựng văn hóa thi đua trong các cơ quan, đơn vị. Việc xây dựng văn hóa thi đua sẽ giúp công tác thi đua, khen thưởng trở thành một phần tự nhiên, không thể thiếu trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị.
Cần xây dựng môi trường làm việc dân chủ, công khai, minh bạch, trong đó mọi người đều có cơ hội, điều kiện để phát huy năng lực, sở trường, đóng góp vào thành tích chung của cơ quan, đơn vị. Đặc biệt, cần xây dựng tinh thần đoàn kết, hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau trong công việc, tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, ganh đua, đố kỵ. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về thi đua, khen thưởng trong kỷ nguyên mới không chỉ giúp đổi mới công tác thi đua, khen thưởng mà còn góp phần xây dựng văn hóa công sở lành mạnh, tích cực, tạo động lực cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động hăng say lao động, cống hiến.
Lời huấn thị của Bác tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc năm 1952: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất” đã, đang và sẽ tiếp tục là phương châm hành động của mỗi người dân Việt Nam trong phong trào thi đua yêu nước. Với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của các cấp ủy đảng, chính quyền và sự đổi mới không ngừng trong hoạt động của đội ngũ những người làm công tác thi đua, khen thưởng ở các cơ quan, đơn vị, địa phương, phong trào thi đua yêu nước và công tác khen thưởng sẽ tiếp tục có những đóng góp quan trọng vào thành tựu đạt được trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
