Bình yên làng cổ Phước Tích

Phước Tích được coi là một trong 3 ngôi làng cổ đẹp nhất Việt Nam. Chỉ cần bước chậm qua cổng làng là đã cảm nhận được sự yên bình, xanh mát. Ở ngôi làng hơn 500 năm tuổi, người làng Phước Tích chỉ duy nhất gắn bó với một nghề cho đến tận bây giờ…

Làng cổ Phước Tích nhìn từ trên cao.
Làng cổ Phước Tích nhìn từ trên cao.

Những người giữ “hồn cốt” của làng

Phước Tích xưa còn có tên gọi là Phúc Giang, Hoàng Giang, còn tên gọi Phước Tích được đổi từ thời vua Gia Long nhà Nguyễn, với mong muốn tích lũy phúc đức cho con cháu mãi mãi đời sau. Đây cũng là ngôi làng cổ thứ 2 (sau làng cổ Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội) được nhà nước công nhận, cấp bằng Di tích quốc gia.

Ông Lê Trọng Diễn (75 tuổi) kể lại, làng Phước Tích được khai canh, thành lập từ năm 1470, dưới thời Hồng Đức. Chính vua Gia Long đã đặt tên cho làng là Phước Tích. “Dù nằm trong vùng đồng bằng và bên cạnh dòng sông Ô Lâu nhưng khác với các khu dân cư lân cận, người dân Phước Tích không làm ruộng. Thay vào đó, trong suốt hơn 550 năm nay, trải qua bao rêu phong thời gian, làng cổ Phước Tích vẫn gắn bó thủy chung với nghề làm gốm.

Gốm cùng với hệ thống nhà rường là niềm tự hào của người dân làng Phước Tích. Nói về gốm thì phải kể đến om (hay còn gọi là niêu), từng là đồ tiến vua. Bởi vậy mới có câu rằng: “Om Phước Tích ngon cơm Hoàng đế/Sen Hà Trì quý thể Phú Xuân”. Ngày xưa, những chiếc om này được gọi một cách trang trọng, mỹ miều là “Ngọc oa ngự dụng” hoặc “Om ngự”, hàm ý chỉ đồ dùng của vua.

Để xứng đáng là đồ tiến vua, những chiếc “Om ngự” phải được làm ra hết sức công phu. Trong đó, việc lựa chọn đất sét, nghệ nhân làm, người đốt lò nung cho đến kích thước, số lượng đều được thực hiện một cách nghiêm ngặt, tỉ mỉ. Ông Diễn kể: “Vua ban lệnh làm 100 cái thì phải làm đúng đủ 100 cái, cái nào cũng phải đẹp vẹn tròn. Mỗi “Om ngự” phải loại bỏ được tạp chất, mùi đất, màu sắc bắt mắt, gõ vào có âm thanh trong trẻo và kích thước đều nhau, đủ nấu một bữa cơm cho vua”.

Không chỉ “Om ngự”, từ thế kỷ XIV đến những năm đầu đầu thế kỷ XX, các sản phẩm gốm do người dân Phước Tích làm ra như: lu (chum), bùng binh (ống tiết kiệm), tu huýt (còi) và cả tượng ông Táo… cũng nức tiếng xa gần. Trong thời kỳ hoàng kim này, làng Phước Tích có 13 lò nung gốm và lúc nào cũng trong tình trạng đỏ lửa. Ông Diễn nhớ lại: “Mỗi một phiên nung kéo dài khoảng 10 ngày. Phiên này ra, phiên khác lại sắp vào nung tiếp”.

Có một điều rất thú vị là người dân Phước Tích không chỉ làm gốm giỏi mà còn khéo léo, đảm đang trong khâu tiêu thụ, trao đổi sản phẩm. Họ không bán các sản phẩm gốm lấy tiền mà thường đổi lấy hàng hóa khác. Số hàng hóa này sau khi trừ lại một phần để sử dụng, tiếp tục được mang ra chợ để bán, tăng thêm thu nhập.

Trải qua bao thăng trầm thời gian, cuộc sống đổi thay nên nghề gốm giờ không còn rộn ràng như ngày xưa. Tuy nhiên, sau nhiều nỗ lực của chính quyền địa phương và người dân nên đầu những năm 2000, lò nung gốm mới bắt đầu đỏ lửa trở lại và ngày càng gắn bó hơn với người làng.

Ông Lê Trọng Diễn kể về những thăng trầm của nghề làm gốm tại làng cổ Phước Tích.
Ông Lê Trọng Diễn kể về những thăng trầm của nghề làm gốm tại làng cổ Phước Tích.

Phước Tích không chỉ có gốm...

Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ Phước Tích Nguyễn Ngọc Nam giới thiệu với chúng tôi rằng, tại làng cổ Phước Tích có tất cả 26 ngôi nhà rường cổ trên 100 năm tuổi. Trong đó, có 18 ngôi nhà theo loại hình 3 gian 2 chái, 4 ngôi nhà theo loại hình 3 gian và 4 ngôi nhà theo loại hình 1 gian 2 chái. Tất cả các ngôi nhà rường này đều được chạm khắc những họa tiết hoa văn cực kỳ tinh xảo.

“Để làm một ngôi nhà rường cổ như thế này phải mất 3 - 5 năm mới hoàn thành. Nhìn vào sự bề thế và kiến trúc của mỗi ngôi nhà mới thấy trước kia, Phước Tích rất trù phú. Sự giàu có này chính là từ sự hưng thịnh của nghề gốm và tài khéo léo buôn bán của người dân trong vùng” - ông Nam chia sẻ.

Nói thêm về kiến trúc của các ngôi nhà rường, ông Diễn cho hay, phía trước mỗi ngôi nhà đều được xây một tấm bình phong. Việc xây bình phong là để ngăn không cho các luồng gió thổi trực diện vào nhà, tránh gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của gia chủ và các thành viên. Tấm bình phong cũng khiến mỗi khi đi từ trong nhà ra phải di chuyển theo một đường chéo, tránh việc quay lưng trực tiếp vào chính giữa căn nhà. 2 chái của nhà rường được chia thành Đông phòng (bên phải của căn nhà, từ ngoài vào) và Tây phòng (phía ngược lại). Thời xưa, những người phụ nữ chỉ được sinh hoạt ở phía Đông phòng.

“Ngoài gốm, nhà rường, Phước Tích còn có những hàng chè tàu, hàng cau thẳng tắp, xanh mướt, có dòng sông Ô Lâu bao quanh… tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của ngôi làng quê Việt cổ kính. Người dân ở đây cũng rất hồn hậu và hiếu khách. Họ vẫn giữ được nếp xưa trong ứng xử cuộc sống hàng ngày, trân trọng các di sản cha ông để lại. Đây chính là nguồn tài nguyên vô cùng quý báu trong công tác bảo tồn và phát triển du lịch” - ông Nam kể.

Với những lợi thế phong cảnh yên bình, xanh mát cùng nhà rường cổ, hệ thống di tích, đình, chùa, miếu, cuộc sống chậm rãi, yên bình... làng cổ Phước Tích ngày nay đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước.

Ông Nguyễn Ngọc Nam cho biết, với sự quan tâm của chính quyền địa phương, các ngành chức năng, sự nỗ lực của người dân, thời gian qua Ban Quản lý Di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ Phước Tích đã và đang thực hiện có hiệu quả công tác bảo tồn và phát triển du lịch tại làng. Người dân làm du lịch vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ được sự cổ kính và màu xanh yên bình của ngôi làng.

Ông Nguyễn Ngọc Nam - Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích kiến trúc nghệ thuật làng cổ Phước Tích cho biết, trong làng hiện có hệ thống các công trình tôn giáo tín ngưỡng bao gồm: đình làng, chùa Phước Bửu, các ngôi miếu (miếu Cây Thị, miếu Quảng Tế, miếu Đôi, miếu bà Liễu Hạnh, miếu Văn Thánh) và các nhà thờ họ, phái… Rất nhiều công trình trong số này còn lưu giữ được những nét cổ kính, rêu phong màu thời gian.

Theo daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Hạnh Phúc đa dạng sản phẩm du lịch "níu chân" du khách mùa thấp điểm

Hạnh Phúc đa dạng sản phẩm du lịch "níu chân" du khách mùa thấp điểm

Xã Hạnh Phúc là điểm đến hấp dẫn với loại hình tắm suối khoáng nóng, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài địa phương. Tuy nhiên, mùa hè không phải là thời điểm cao điểm du lịch nơi đây. Trước thực tế đó, xã Hạnh Phúc đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đa dạng hóa sản phẩm, tăng sức hút và giữ chân du khách lưu trú lâu hơn.

Không gian văn hóa Sa Pa - Nơi di sản thành tài sản

Không gian văn hóa Sa Pa - Nơi di sản thành tài sản

Giữa lòng Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa náo nhiệt, có một “ngôi nhà chung” lặng lẽ gìn giữ những giá trị nguyên bản của dân tộc Mông, Dao, Tày, Giáy, Xa Phó. Đây là điểm dừng chân lý tưởng của du khách và là tâm huyết của những người yêu Sa Pa trong việc hiện thực hóa khát vọng biến di sản thành tài sản để phát triển bền vững.

Cần “đánh thức” tiềm năng du lịch Mường Hum

Cần “đánh thức” tiềm năng du lịch Mường Hum

Ở sườn phía Tây dãy Hoàng Liên Sơn, xã Mường Hum sở hữu nhiều danh thắng nổi bật như đỉnh núi Pu Ta Leng, Ky Quan San và thác Rồng, tuyến đường đá cổ Pavie. Không chỉ có cảnh quan hùng vĩ, nơi đây còn lưu giữ giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc: Hà Nhì, Mông, Dao, Giáy… và nhiều lễ hội truyền thống có từ ngàn xưa. Tuy nhiên, dù tiềm năng lớn, du lịch Mường Hum vẫn đang ở giai đoạn “khởi động”.

Trải nghiệm "nông trại bốn mùa": Nông sản trở thành sản phẩm du lịch hút khách

Trải nghiệm "nông trại bốn mùa": Nông sản trở thành sản phẩm du lịch hút khách

Vượt ra khỏi khuôn khổ sản xuất nông nghiệp thuần túy, mô hình “nông trại bốn mùa” tại tổ dân phố 21, phường Trung Tâm đang mở ra không gian trải nghiệm mới. Tại đây, du khách có thể trực tiếp thu hoạch và thưởng thức mận đầu vụ ngay tại vườn, tạo điểm nhấn hấp dẫn cho du lịch địa phương dịp lễ 30/4 - 01/5.

Sa Pa sẵn sàng đón “làn sóng” du lịch dịp nghỉ lễ

Sa Pa sẵn sàng đón “làn sóng” du lịch dịp nghỉ lễ

Cuối tháng 4, khi đồng bằng bắt đầu nắng nóng, không khí tại Sa Pa vẫn dịu mát. Dự báo lượng du khách đổ về trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5 sẽ tăng đột biến, khu du lịch quốc gia này đang “tăng tốc” hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng để đón mùa du lịch sôi động.

Các xã miền Tây sẵn sàng đón khách du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 - 01/5

Các xã miền Tây sẵn sàng đón khách du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 - 01/5

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5 năm nay kéo dài, đúng vào thời điểm cảnh sắc miền Tây vào giai đoạn đẹp nhất. Đây là cơ hội lớn để các địa phương vùng cao đón làn sóng du khách đến tham quan, trải nghiệm. Với tâm thế chủ động, nhiều xã, phường khu vực miền Tây của tỉnh Lào Cai đang khẩn trương hoàn thiện cơ sở lưu trú, sản phẩm du lịch và quản lý dịch vụ nhằm mang đến cho du khách kỳ nghỉ an toàn.

Du khách thích thú ngắm hoàng hôn trên đỉnh đèo Ô Quy Hồ

Du khách thích thú ngắm hoàng hôn trên đỉnh đèo Ô Quy Hồ

Khi ánh chiều buông xuống dãy Hoàng Liên Sơn, đỉnh đèo Ô Quy Hồ (hay còn gọi là Cổng Trời Ô Quy Hồ) trở thành điểm hẹn đầy mê hoặc, nơi du khách lặng người trước biển mây rực sắc hoàng hôn - một khoảnh khắc vừa hùng vĩ, vừa dịu dàng giữa núi rừng Tây Bắc.

Núi Thở - Nơi kết nối du khách với hồ Thác Bà

Núi Thở - Nơi kết nối du khách với hồ Thác Bà

Có một địa danh khá đặc biệt với cái tên nghe lạ - Núi Thở. Ngọn núi nằm tại khu vực Làng Hồ, thuộc thôn Đá Chồng, xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai. Nhiều năm qua, nơi đây đã được phủ xanh bởi rừng trồng, mang lại thu nhập cho người dân nơi đây. Hiện nay, núi Thở đang dần trở thành điểm đến được nhiều du khách yêu thích, đặc biệt với du khách đam mê leo núi và trải nghiệm ở vùng hồ Thác Bà.

Khảo sát xây dựng thôn Láo Vàng thành điểm du lịch cộng đồng

Khảo sát xây dựng thôn Láo Vàng thành điểm du lịch cộng đồng

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa, sáng 21/4, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bát Xát tổ chức đoàn khảo sát thực tế tại thôn Láo Vàng, phục vụ nghiên cứu, định hướng xây dựng thôn trở thành điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn.

Homestay kể chuyện văn hóa

Homestay kể chuyện văn hóa

Trong hành trình khám phá mảnh đất Lào Cai, du khách hôm nay không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh, mà còn tìm kiếm những trải nghiệm sâu hơn, được sống trong không gian văn hóa bản địa và "chạm" vào nhịp sống thường ngày của người dân. Và chính những homestay, với vẻ mộc mạc, chân thực, đang trở thành cầu nối để những câu chuyện văn hóa được kể một cách tự nhiên và gần gũi nhất.

Đi trước trong quy hoạch - Bứt phá trong du lịch

Đi trước trong quy hoạch - Bứt phá trong du lịch

Trong hành trình đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Lào Cai đang lựa chọn một hướng đi mang tính chiến lược: quy hoạch đô thị du lịch phải đi trước một bước. Từ định hướng của Đề án số 12 về phát triển đô thị và hạ tầng giao thông thiết yếu giai đoạn 2026 - 2030, không gian du lịch của tỉnh đang dần được định hình rõ nét, mở ra những cực tăng trưởng mới và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Pang Cáng ngôi làng hạnh phúc trên mây

Pang Cáng ngôi làng hạnh phúc trên mây

Ở độ cao hơn 1.300 m so với mực nước biển, thôn Pang Cáng, xã Văn Chấn (thuộc vùng Suối Giàng xưa) như dải mây vắt ngang lưng trời. Người ta vẫn gọi nơi đây bằng cái tên rất đỗi dịu dàng: “Ngôi làng hạnh phúc trên mây”, không chỉ bởi cảnh sắc bồng bềnh sương phủ, mà còn bởi nhịp sống bình yên, đậm tình người của đồng bào Mông bao đời gắn bó với núi rừng.

fb yt zl tw