Cùng với sự phát triển của du lịch, nhiều khu, điểm du lịch cộng đồng ở Sa Pa đã tạo cơ hội để người dân địa phương trực tiếp tham gia vào các hoạt động phục vụ du khách. Nhờ đó, bà con vừa có thu nhập ổn định, vừa giữ gìn và phát triển những giá trị văn hóa truyền thống. Cách làm này không chỉ mang lại trải nghiệm chân thực cho du khách, mà còn giúp người dân trở thành những chủ thể thực sự trong việc bảo tồn và phát triển di sản văn hóa ngay trên chính quê hương.
Gần 1 năm nay, chị Lý Thó Sớ gắn bó với Bản Mây, thuộc Khu du lịch Sun World Fansipan Legend. Tại đây, chị đảm nhiệm công việc thuyết minh và giới thiệu cho du khách về đời sống của người Hà Nhì được tái hiện và trưng bày tại Bản Mây. Mỗi ngày, chị đều dậy từ sớm để dọn dẹp và sắp xếp lại ngôi nhà trình tường, chuẩn bị đón khách tham quan. Ngoài việc chăm chút cho ngôi nhà, chị Sớ còn trình diễn nghề thủ công truyền thống và giới thiệu cho khách về kiến trúc, phong tục sinh hoạt của người Hà Nhì. Môi trường làm việc thường xuyên tiếp xúc với du khách trong và ngoài nước, không chỉ giúp chị tự tin hơn mà còn tạo thu nhập ổn định, đồng thời mang đến cơ hội giới thiệu văn hóa dân tộc mình đến đông đảo khách tham quan.
Tại Bản Mây, hàng chục hộ dân, nghệ nhân và lao động địa phương đã tìm được công việc ổn định nhờ du lịch cộng đồng. Trong đó, bà Vũ Thị Sìn, người dân tộc Giáy ở xã Tả Van, đã gắn bó với Bản Mây suốt hai năm qua, đảm nhiệm việc trình diễn nghề làm hương truyền thống. Ngoài nguồn thu cố định, bà còn có thu nhập từ việc bán sản phẩm do tự tay làm ra. “Một là vui, hai là công việc cũng nhàn và thu nhập ổn. Bán được hàng thì mình tự hưởng, mỗi tháng cũng có khoản đủ để trang trải cuộc sống", bà Sìn cho biết.
Hiện tại, Bản Mây có gần 30 nghệ nhân, diễn viên và 7 hộ kinh doanh của nhiều dân tộc tham gia hoạt động thường xuyên. Hằng ngày, họ giới thiệu tới du khách các loại hình văn hóa đặc sắc: từ nghề thủ công, ẩm thực, kiến trúc, trang phục đến dân ca, dân vũ truyền thống. Vào những mùa cao điểm du lịch, hàng trăm nghệ nhân và đội văn nghệ bản làng được huy động, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu, đồng thời tăng thêm thu nhập cho bà con.
Theo Ông Nguyễn Anh Vũ - Phó Tổng quản lý Sun World Fansipan Legend, quan điểm của doanh nghiệp là đặt con người và bản sắc địa phương làm trung tâm trong phát triển du lịch. Tại Bản Mây, doanh nghiệp mời nghệ nhân và người dân địa phương trực tiếp tham gia tái hiện không gian văn hóa, đồng thời hỗ trợ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và bố trí chỗ ăn ở, trả lương ổn định như lao động chính thức. Bên cạnh đó, bà con cũng có quyền kinh doanh sản phẩm truyền thống ngay trong không gian văn hóa của mình, giúp đảm bảo thu nhập và có động lực tiếp tục gìn giữ nghề.
Tại Khu du lịch Cát Cát, doanh nghiệp cũng tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia sâu vào hoạt động phục vụ du khách. Ông Nguyễn Trung Kiên - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Du lịch Cát Cát cho biết: Hiện Khu du lịch Cát Cát có hơn 250 lao động thường xuyên, trong đó phần lớn là người dân địa phương. Nhiều gia đình có từ 3 - 4 thành viên cùng làm việc trong Khu du lịch, từ biểu diễn, kinh doanh sản phẩm thủ công đến dịch vụ phục vụ khách du lịch. Được làm việc ngay tại quê hương, có thu nhập ổn định giúp bà con yên tâm gắn bó và coi du lịch là nghề lâu dài, chứ không phải công việc thời vụ.
Là người am hiểu phong tục, tập quán và văn hóa của người Mông, nên sau khi nghỉ hưu, nghệ nhân Giàng Seo Gà được Khu du lịch Cát Cát mời về hướng dẫn và truyền dạy văn hóa, ngôn ngữ cho lớp trẻ địa phương ngay tại điểm du lịch. Với ông Gà, công việc này vừa là trách nhiệm, vừa là niềm vui tuổi già. “Dù đã nghỉ hưu nhưng còn sức, còn kiến thức, tôi rất vui và thấy ý nghĩa khi tiếp tục được làm việc và truyền dạy cho lớp trẻ”, ông Gà chia sẻ.
Việc doanh nghiệp mời người dân trực tiếp tham gia giúp họ trở thành những người chủ động trong các hoạt động du lịch: vừa giới thiệu văn hóa, vừa phục vụ du khách, vừa tạo thu nhập ổn định. Họ không còn chỉ là người đứng ngoài quan sát, mà trở thành những người thực sự góp phần giữ gìn và phát triển di sản văn hóa địa phương. Với cách làm này, Sa Pa đang chứng minh rằng, du lịch cộng đồng chỉ thật sự bền vững khi đem lại lợi ích lâu dài cho người dân địa phương, những chủ nhân thực sự của di sản văn hóa nơi đây.
