Các bệnh nhân được chẩn đoán mắc sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium falciparum - thể bệnh nguy hiểm có nguy cơ bệnh nặng và có thể tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Anh H.V.T., 36 tuổi, quê Thanh Hóa, từng làm việc tại Congo. Trong thời gian lao động tại đây, anh nhiều lần mắc sốt rét, có thời điểm 1-3 đợt mỗi tháng. Mỗi lần phát bệnh, anh chỉ được điều trị triệu chứng rồi tiếp tục làm việc.
Sau khi trở về Việt Nam khoảng 2 tuần, anh xuất hiện sốt gần 40 độ C kèm rét run, đau đầu, buồn nôn, chóng mặt và mệt mỏi kéo dài. Nhận thấy các triệu chứng giống những đợt sốt rét trước, gia đình đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Trường hợp thứ hai là anh M.T.H. (45 tuổi, ở Tuyên Quang), công nhân xuất khẩu lao động tại Angola. Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, anh cũng từng mắc sốt rét nhưng chưa được điều trị triệt để. Sau khi trở về Việt Nam được hai tháng, anh tiếp tục xuất hiện một đợt sốt và tự uống thuốc mang từ Angola về trong vài ngày cho đến khi hết triệu chứng.
Một tuần trước khi nhập viện, anh H. đột ngột sốt cao tới 40,2 độ C, rét run dữ dội, dù đắp nhiều chăn vẫn không hết lạnh. Mỗi cơn sốt kéo dài khoảng 3 giờ và xuất hiện 2 lần/ngày. Tại cơ sở y tế địa phương, kết quả xét nghiệm xác định anh dương tính với ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum. Ngay sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.
Bác sĩ chuyên khoa II Trần Duy Hưng, Trưởng khoa Vi-rút - Ký sinh trùng cho biết, cả hai bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi toàn thân và có tiền sử sinh sống, lao động tại các quốc gia châu Phi. Kết quả xét nghiệm máu đều cho thấy nhiễm ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum.
“Đây là chủng ký sinh trùng gây sốt rét phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân của nhiều trường hợp diễn biến nặng. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ bệnh nặng, suy đa cơ quan và tử vong”, bác sĩ Hưng nhấn mạnh.
Sau điều trị bằng thuốc chống sốt rét đặc hiệu đường tiêm và đường uống, tình trạng các bệnh nhân hiện đã ổn định hơn.
Các ca bệnh trên đang trở thành minh chứng cho cảnh báo mà ngành y tế và WHO từng đưa ra về nguy cơ sốt rét ngoại nhập gia tăng cùng làn sóng lao động từ châu Phi trở về Việt Nam. Đây là thách thức lớn trong giai đoạn Việt Nam tiến sát mục tiêu loại trừ sốt rét toàn quốc vào năm 2030.
Theo WHO, châu Phi hiện vẫn là “tâm dịch” sốt rét toàn cầu, chiếm phần lớn số ca mắc và tử vong do căn bệnh này trên thế giới. Điều đó khiến nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam qua các luồng di chuyển lao động quốc tế ngày càng hiện hữu.
BS Trần Duy Hưng khuyến cáo, bất kỳ ai xuất hiện triệu chứng sốt cấp tính sau khi trở về từ nước ngoài, đặc biệt từ châu Phi, cần tới ngay cơ sở y tế chuyên khoa để xét nghiệm sốt rét sớm. Việc phát hiện đúng trong “thời gian vàng” có ý nghĩa quyết định khả năng cứu sống người bệnh.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị người chuẩn bị đi lao động hoặc công tác tại vùng lưu hành sốt rét cần chủ động phòng muỗi đốt, ngủ màn, mặc quần áo dài tay và đến cơ sở y tế để được tư vấn thuốc dự phòng.
