Trưng bày chuyên đề Yên Bái - 125 năm xây dựng và phát triển” gồm 3 phần: phần 1 có nội dung "Thực dân Pháp xâm lược và cai trị ở Yên Bái"; phần 2: "Thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc và bảo vệ Tổ quốc"; phần 3: "Yên Bái - Thời kỳ đổi mới hội nhập và phát triển". Qua các phần đã giới thiệu trên 200 hình ảnh, tư liệu, tài liệu khoa học, hiện vật về Yên Bái từ thời phong kiến đến nay; những thành tựu nổi bật của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái đạt được trong công cuộc đổi mới. Đặc biệt, triển lãm giới thiệu một số tài liệu quý, đây là những tư liệu có giá trị về mặt nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của tỉnh Yên Bái. Những tư liệu này do Bảo tàng tỉnh nghiên cứu sưu tầm để phục vụ trưng bày triển lãm nhân kỷ niệm 125 năm thành lập tỉnh.
Các tư liệu và hiện vật được trưng bày đã nêu bật quá trình tỉnh Yên Bái từ thời Hùng Vương dựng nước, trải qua thời kỳ Bắc thuộc, đến khi bị thực dân Pháp xâm chiếm đặt Yên Bái thuộc các đạo quan binh. Cột mốc ngày 11/4/1900 có vai trò quan trọng khi toàn quyền Đông Dương ra nghị định chính thức thành lập tỉnh Yên Bái trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh. Giai đoạn đấu tranh chống giặc ngoại xâm, nhân dân các dân tộc Yên Bái đã khẳng định truyền thống yêu nước, đoàn kết, ý chí kiên cường, quật khởi trong các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Đảng bộ, chính quyền tỉnh Yên Bái đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, lãnh đạo phong trào đấu tranh cách mạng và khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục phát triển kinh tế - xã hội.
Hơn nửa thế kỷ thoát khỏi ách đô hộ, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cuộc sống của người dân đã giàu mạnh, no đủ hơn xưa ngàn vạn lần. Đã có nhiều đổi thay nhưng truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ vẫn được hun đúc. Ngày ấy, thanh niên Yên Bái dũng cảm cướp súng giặc để đánh giặc, lấy vải của giặc để may cờ Tổ quốc thì thanh niên hôm nay rèn đức luyện tài, trở thành đội hậu bị tin cậy, cánh tay đắc lực của Đảng; chung sức, đồng lòng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm rạng danh non sông Việt Nam.
Chân dung 6 vị tiền bối cách mạng, những đảng viên cộng sản đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Yên Bái, những đồng chí Trần Đức Sắc, Mai Văn Ty, Ngô Minh Loan... với bầu nhiệt huyết cách mạng, vượt núi, băng rừng, bất chấp hiểm nguy trước súng ống, đạn dược của kẻ thù để lãnh đạo quần chúng nhân dân, chỉ huy Đội du kích Âu Cơ chiến đấu và chiến thắng nhiều trận, giành chính quyền về tay nhân dân khắp các vùng Nghĩa Lộ, Trấn Yên, thị xã Yên Bái.
Những hiện vật như chiếc cặp da màu nâu đã cũ kỹ, sờn rách của đồng chí Đỗ Văn Cao, cán bộ Việt Minh (Tỉnh bộ Việt Minh Yên Bái) dùng đựng tài liệu trong quá trình đàm phán với Quốc dân Đảng ở Yên Bái, năm 1945 đã gây ấn tượng mạnh cho người tham quan và nhắc nhớ chúng ta: lớp lớp thế hệ cha ông đi trước đã khó khăn, vất vả, thiếu thốn đến nhường nào nhưng vẫn hết lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Gian trưng bày có những thanh kiếm lá lúa của người dân Trấn Yên, thanh mã tấu của người dân Lục Yên, mõ cá của người dân Đại Đồng (Yên Bình) sử dụng trong quá trình giành chính quyền cách mạng tại phủ lỵ Yên Bình và cả khẩu súng trường, vũ khí trang bị cho Đội du kích Âu Cơ chống Pháp, giai đoạn 1944 - 1945... Tất cả đều rất thô sơ nhưng quân và dân Yên Bái vẫn khiến những tên lính Pháp, lính Nhật và bè lũ tay sai phải thua trận, khiếp sợ và đầu hàng, buộc chúng phải giao chính quyền về tay nhân dân.
Bên cạnh đó là các hiện vật, tư liệu về Cuộc khởi nghĩa Yên Bái với những chí sĩ yêu nước Nguyễn Thái Học, Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính... Cuộc khởi nghĩa đã chìm trong biển máu nhưng tinh thần yêu nước của dân tộc Việt Nam mãi còn đó với câu nói "Không thành công cũng thành nhân” đã lột tả khí phách của dân tộc yêu nước, khát vọng độc lập và hùng cường.
Tới thăm quan Bảo tàng Yên Bái dịp này, học sinh và thầy cô giáo Trường THPT Nguyễn Huệ, thành phố Yên Bái đã hiểu rõ hơn về lịch sử hình thành và xây dựng tỉnh Yên Bái qua từng thời kỳ. Em Nguyễn Linh Chi - lớp 10D2, Trường THPT Nguyễn Huệ chia sẻ: "Thông qua bài giới thiệu của hướng dẫn viên bảo tàng cùng đa dạng hình ảnh tư liệu lịch sử, chúng em càng thêm tự hào và biết ơn công lao to lớn của ông cha ta trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc, mãi là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ hôm nay học tập và noi theo”.
Theo ông Hứa Xuân Thắng – Phó Giám đốc Bảo tàng Yên Bái cho biết: "Trưng bày chuyên đề "Tỉnh Yên Bái - 125 năm xây dựng và phát triển” là hoạt động thiết thực nhân kỷ niệm 125 năm thành lập tỉnh. Qua đó, Bảo tàng tỉnh cũng phát huy hơn nữa vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình trong công tác sưu tầm, bổ sung thêm tư liệu, hiện vật gốc giúp việc xây dựng, bổ sung hệ thống trưng bày, giới thiệu phục vụ công chúng mới ngày càng đầy đủ và đa dạng hơn”.
Trải qua chặng đường 125 năm lịch sử, Yên Bái đã đổi thay từng ngày, từ phố phường thành thị đến những bản làng xa xôi, từ vùng thấp đến vùng cao, nơi đâu cũng in đậm dấu ấn đổi mới, khang trang tươi đẹp hơn của vùng đất anh hùng và giàu bản sắc. Đồng thời góp phần đẩy mạnh giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng, lòng tự hào dân tộc, tạo không khí thi đua sôi nổi rộng khắp, thiết thực và hiệu quả trong toàn Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh nhà.
Bùi Minh
