Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh có kết nối Internet, trẻ em có thể bước vào thế giới mới với nhiều thông tin phong phú, hấp dẫn và dễ dàng chia sẻ. Vậy nhưng, bên cạnh lợi ích là vô vàn nguy cơ đang rình rập, đe dọa sự an toàn của trẻ.
“Có thời điểm, em hầu như dành toàn bộ thời gian của ngày nghỉ để lướt mạng xã hội. Những thông tin hấp dẫn cứ thế cuốn em đi, em không quan tâm đến mọi việc đang xảy ra xung quanh mình. Thậm chí bố mẹ đi làm về khi nào, em cũng không hay biết”, đây là những chia sẻ rất thật của Tẩn Thị Mai - học sinh lớp 10, ở xã A Mú Sung.
Do quá “chìm đắm” vào mạng xã hội, nên thời điểm đó, kết quả học tập của em bị giảm sút. “Em vốn rất thích môn bóng chuyền và chơi rất tốt, nhưng do quá ham theo dõi mạng xã hội, một thời gian dài không vận động tích cực nên không chơi bóng tốt như trước” - Mai tâm sự.
Hiện tại, Tẩn Thị Mai đang tích cực điều chỉnh việc sử dụng mạng xã hội cho hợp lý để nâng cao kết quả học tập.
Câu chuyện của Vàng Triệu Yến Oanh - học sinh lớp 7, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Bát Xát lại đến từ những dòng bình luận ác ý trên mạng xã hội. Oanh cho biết: Em sử dụng rất nhiều nền tảng mạng xã hội để liên lạc, giải trí như Facebook, Threads, TikTok, Instagram…
“Có thời điểm, nhiều bạn vào trang cá nhân của em, chế giễu em đăng ảnh không giống ngoài đời. Những bình luận như thế khiến em càng tự ti, ngại giao tiếp và sống thu mình hơn” - Oanh nói.
Trương Hà Nhi ở phường Lào Cai cũng cho biết, khi học THCS, chỉ vì không hiểu nhau mà bị các bạn đăng những điều không đúng sự thật về mình trên Facebook. Khi đó, em rất tủi thân, dẫn đến chán nản và ảnh hưởng đến việc học.
Tâm sự của những học sinh trên cho thấy, lứa tuổi này, các em rất dễ bị tác động tiêu cực từ việc sử dụng mạng xã hội. Có nhiều em dần cắt đứt các mối quan hệ xã hội trong đời sống thực, chuyển phần lớn tương tác sang không gian mạng xã hội, dẫn đến gia tăng tỷ lệ stress, lo âu, trầm cảm, thậm chí có hành vi tự gây hại...
Tiến sĩ tâm lý Vũ Thanh Châu - Trung tâm Giáo dục kỹ năng sống NewLife, phường Cam Đường cho biết: “Trung bình mỗi tháng có khoảng 10 trẻ được gia đình đưa đến trung tâm để được nhận tư vấn tâm lý. Đa phần các em rối loạn lo âu, rối loạn ngôn ngữ do lạm dụng mạng xã hội, bị trầm cảm do bị đe dọa, nói xấu trên không gian mạng”.
Không chỉ tác động đến tâm lý và đời sống của trẻ, không gian mạng xã hội còn tiềm ẩn những cạm bẫy khó lường.
Tháng 11/2025, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã phối hợp Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam lấy ý kiến 2.775 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố về vấn đề bảo vệ trẻ em trên không gian mạng xã hội, trong đó, hơn 53% trẻ em được khảo sát cho biết đã từng gặp phải các loại thông tin độc hại; khoảng 40% trẻ em cho biết từng bị đe dọa, xúc phạm, lừa đảo trực tuyến và “bắt cóc online”.
Bên cạnh đó, trẻ em có nguy cơ bị dụ dỗ, xâm hại tình dục; bị thu thập, sử dụng trái phép hình ảnh, thông tin cá nhân vào mục đích vi phạm pháp luật; bị lừa đảo chiếm đoạt, cưỡng đoạt tài sản; bị dụ dỗ, tác động, thúc đẩy thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật…
Trên địa bàn tỉnh, theo báo cáo của cơ quan chức năng, từ năm 2021 đến tháng 10/2025, toàn tỉnh đã tiếp nhận và giải quyết 17 đơn tố giác tội phạm liên quan đến xâm hại trẻ em trên môi trường mạng xã hội. Các cơ quan chức năng đã khởi tố 17 vụ án với 22 bị can, hỗ trợ 19 nạn nhân, phần lớn là học sinh trung học.
Tháng 5/2025, qua mạng xã hội, Lương Duy K., sinh năm 2010, tại xã Bản Qua (nay thuộc xã Bát Xát) bị một số đối tượng tiếp cận, giới thiệu việc nhẹ lương cao. Nghe theo lời rủ rê, K. cùng 2 người bạn bắt xe đến địa điểm được cung cấp. Nắm bắt thông tin kịp thời, công an xã đã phối hợp với gia đình tìm kiếm và đưa các em trở về địa phương, tránh hậu quả đáng tiếc xảy ra.
Cũng trong 5/2025, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Lào Cai (cũ) phối hợp với Công an tỉnh Yên Bái (cũ), Công an thành phố Hà Nội đưa một học sinh lớp 8, Trường THCS Vĩnh Yên (huyện Bảo Yên cũ) bị dụ dỗ đi làm thuê xa nhà, bàn giao cho gia đình an toàn. Trường hợp này do một người không quen biết trên mạng xã hội giới thiệu đi làm việc và phải trả phí môi giới 1,8 triệu đồng, đồng thời bị người môi giới giữ điện thoại, không cho liên lạc về gia đình.
Những con số thống kê, những dẫn chứng cụ thể cho thấy thực trạng báo động khi các đối tượng tội phạm mạng tập trung vào giới trẻ, đặc biệt là học sinh, những người thiếu kỹ năng sống và dễ bị thao túng tâm lý để thực hiện các hành vi xấu.
Theo UNICEF, hơn 80% trẻ từ 12 - 15 tuổi tại Việt Nam sử dụng Internet mỗi ngày, nhiều em dành tới 8 - 9 giờ, cao gấp nhiều lần so với khuyến cáo.
Nhiều bậc phụ huynh nhận thức rõ mặt trái của mạng xã hội, nhưng vì nhiều lý do, vấn đề quản lý các em trên môi trường mạng vẫn khá lỏng lẻo. Thêm vào đó, một số trường hợp chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khó đồng hành với trẻ.
Chị Ngô Thị Kim Tân ở phường Cam Đường băn khoăn: “Có những nội dung đăng trên nền tảng mạng xã hội rất vô bổ, thậm chí nguy hiểm cho trẻ nhỏ. Ở nhà, tôi có thể quản lý được, nhưng khi đi làm, không thể kiểm soát được”.
Ngay tại địa bàn vùng cao, nơi điều kiện về hạ tầng số còn hạn chế, nguy cơ trẻ “nghiện” và bị tác động xấu từ mạng xã hội cũng rất lớn. Thôn Sả Chải, xã Pha Long có hơn 100 hộ. Chị Giàng Thị Dua, thôn Sả Chải tâm sự: “Ở thôn không có chỗ chơi, vào ngày học sinh nghỉ học, tôi thường đưa điện thoại cho trẻ sử dụng để chúng đỡ đi chơi xa”. Với suy nghĩ đơn giản như thế, không ít phụ huynh vô tình khiến con em mình “dấn sâu” trong không gian mạng lúc nào không hay...
Công nghệ mang đến thế giới “ảo”, nhưng tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là thật nếu những khoảng trống trong quản lý vẫn tồn tại. Vì thế, bảo vệ trẻ trên không gian mạng là vấn đề cấp thiết, cần sự tham gia của gia đình, nhà trường và cơ quan quản lý.
Trình bày: Thanh Ba
