Nhiều người cho rằng lốp ô tô phải thay sau 5 năm dù xe ít chạy. Thực tế, tuổi lốp còn phụ thuộc cách bảo quản, điều kiện vận hành và dấu hiệu lão hóa cần kiểm tra thường xuyên.
Không ít chủ xe có thói quen đánh giá tình trạng lốp thông qua độ mòn của gai hoặc số km đã di chuyển. Tuy nhiên, một bộ lốp trông còn mới chưa chắc đã bảo đảm an toàn, đặc biệt khi được sản xuất từ nhiều năm trước.
Trong ngành ô tô, quy tắc thay lốp sau 5 năm đã tồn tại từ lâu. Dù công nghệ sản xuất và vật liệu cao su ngày càng cải tiến, mốc thời gian này vẫn có giá trị tham khảo, nhưng không phải giới hạn bắt buộc trong mọi trường hợp.
Thực tế, một số bộ lốp có thể tiếp tục sử dụng sau 6-7 năm nếu được bảo quản tốt, vận hành đúng cách và vượt qua quá trình kiểm tra kỹ thuật. Điều quan trọng là người dùng cần theo dõi sát tình trạng lốp khi chúng bắt đầu bước qua năm thứ năm.
Lốp ô tô vẫn xuống cấp dù xe không sử dụng
Khác với nhiều bộ phận cơ khí, lốp xe chịu ảnh hưởng của quá trình lão hóa tự nhiên ngay cả khi không hoạt động.
Nguyên nhân nằm ở đặc tính của cao su và các hợp chất được sử dụng trong quá trình sản xuất. Theo thời gian, oxy tác động lên cấu trúc vật liệu, gây ra hiện tượng phân hủy do oxy hóa nhiệt, khiến cao su dần mất đi độ đàn hồi ban đầu.
Khi quá trình này diễn ra trong thời gian dài, bề mặt lốp có thể xuất hiện những vết nứt rất nhỏ. Ban đầu, chúng gần như không thể nhận biết bằng mắt thường nhưng sẽ phát triển lớn hơn, ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của lốp.
Đặc biệt, các vết nứt ở thành bên là dấu hiệu đáng lo ngại. Đây là khu vực thường xuyên biến dạng trong quá trình xe di chuyển và góp phần chịu tải trọng phương tiện. Nếu phát hiện cao su nứt hoặc có dấu hiệu hư hại kết cấu, chủ xe nên đưa xe đi kiểm tra và thay lốp khi cần thiết, tránh nguy cơ nổ lốp bất ngờ.
Tốc độ lão hóa cũng phụ thuộc đáng kể vào môi trường sử dụng. Ở những khu vực có khí hậu nóng, thường xuyên tiếp xúc ánh nắng mặt trời hoặc di chuyển trên mặt đường có nhiệt độ cao, lốp sẽ xuống cấp nhanh hơn.
Tia cực tím, ozone và môi trường có độ mặn cao cũng góp phần làm giảm tuổi thọ cao su. Vì vậy, những phương tiện thường xuyên hoạt động gần biển cần chú ý nhiều hơn đến tình trạng lốp.
Ngoài ra, việc duy trì áp suất không đúng tiêu chuẩn cũng khiến lốp nhanh hỏng. Khi áp suất thấp, thành lốp biến dạng nhiều hơn trong lúc vận hành, làm nhiệt độ tăng và đẩy nhanh quá trình xuống cấp.
Ngay cả lốp dự phòng đặt trong cốp xe cũng không tránh khỏi lão hóa. Với loại lốp dự phòng treo bên ngoài hoặc dưới gầm, mức độ tiếp xúc với nắng, mưa và bụi bẩn còn khiến việc kiểm tra định kỳ trở nên cần thiết hơn.
Lốp trên 5 năm có bắt buộc phải thay mới?
Mặc dù thường được nhắc đến, quy tắc 5 năm không đồng nghĩa mọi bộ lốp đều hết hạn sử dụng ngay khi đạt đến độ tuổi này. Theo khuyến nghị của Michelin, lốp đã sử dụng từ 5 năm trở lên cần được chuyên gia kiểm tra kỹ lưỡng ít nhất mỗi năm một lần.
Giai đoạn từ 6-8 năm được xem là thời điểm cần tăng cường theo dõi, với việc kiểm tra có thể thực hiện hai lần mỗi năm tùy khuyến cáo và điều kiện sử dụng.
Khi lốp đạt khoảng 8-10 năm tuổi, việc thay mới được đặc biệt khuyến nghị. Michelin cũng khuyến cáo thay lốp khi đã đủ 10 năm kể từ ngày sản xuất, kể cả khi gai lốp chưa mòn đến giới hạn.
Trong quá trình kiểm tra, kỹ thuật viên không chỉ quan sát phần gai tiếp xúc mặt đường mà còn đánh giá thành lốp, vai lốp và những khu vực dễ xuất hiện vết nứt. Các dấu hiệu hư hỏng do vật sắc nhọn, biến dạng bất thường hoặc tổn thương bên trong cũng cần được xem xét.
Tuy nhiên, tuổi lốp không phải yếu tố duy nhất quyết định thời điểm thay thế. Một chiếc ô tô di chuyển khoảng 24.000 km mỗi năm có thể khiến gai lốp đạt giới hạn mòn trước thời điểm 5 năm. Ngược lại, xe chỉ chạy khoảng 8.000 km mỗi năm có thể vẫn còn nhiều gai dù lốp đã bắt đầu lão hóa.
Do đó, chủ xe không nên tiếp tục sử dụng lốp chỉ vì bề mặt còn dày, cũng không nhất thiết phải thay ngay ở mốc 5 năm nếu tình trạng thực tế vẫn đáp ứng yêu cầu an toàn.
Cách kiểm tra tuổi lốp và những lưu ý khi mua mới
Để xác định thời gian sản xuất, người dùng có thể quan sát mã gồm bốn chữ số trên thành lốp, thường nằm ở cuối dãy ký hiệu DOT.
Hai chữ số đầu thể hiện tuần sản xuất, trong khi hai chữ số cuối biểu thị năm sản xuất. Chẳng hạn, mã 3524 có nghĩa lốp được sản xuất vào tuần thứ 35 của năm 2024.
Chi tiết này đặc biệt quan trọng khi mua lốp mới, bởi sản phẩm chưa từng lắp lên xe không có nghĩa vừa được xuất xưởng.
Người mua nên ưu tiên những bộ lốp có ngày sản xuất gần thời điểm mua, đồng thời xem xét điều kiện lưu kho. Lốp được sản xuất cách đây vài tháng thường là lựa chọn đáng cân nhắc, nhưng lốp tồn kho lâu hơn không mặc nhiên mất an toàn nếu được bảo quản đúng tiêu chuẩn.
Với những bộ lốp sản xuất từ năm trước, khách hàng có thể cân nhắc mức giá phù hợp hơn do thời gian lưu kho đã kéo dài.
Quan trọng nhất, việc lựa chọn lốp cần dựa trên tuổi sản xuất, chất lượng bảo quản, độ mòn và tình trạng vật liệu. Kiểm tra định kỳ là cách hiệu quả để hạn chế rủi ro, thay vì chỉ dựa vào một mốc thời gian cố định.
