Bộ Nội vụ là cơ quan thường trực của Chính phủ, giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo việc tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp theo quy định của pháp luật về bầu cử và phân công của Hội đồng bầu cử quốc gia.
Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai công tác bầu cử theo thẩm quyền; hướng dẫn, đôn đốc UBND các cấp tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về bầu cử, các văn bản hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia và các cơ quan trung ương.
Cùng với đó, Bộ Nội vụ trực tiếp hướng dẫn nghiệp vụ, theo dõi, tổng hợp tình hình, kết quả triển khai công tác bầu cử trong phạm vi cả nước, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Hội đồng bầu cử quốc gia để chỉ đạo, điều hành thống nhất, thông suốt, hiệu quả.
Đại diện Bộ Nội vụ cho biết, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16/5/2025, guồng máy chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã được khởi động khẩn trương trên toàn quốc.
Đến nay, Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ đã tham mưu cấp có thẩm quyền hoặc trực tiếp ban hành 15 văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hướng dẫn trực tiếp phục vụ công tác bầu cử, bao gồm các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định và nghị quyết của Chính phủ, chỉ thị và quyết định của Thủ tướng Chính phủ cùng các thông tư, hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan.
Hệ thống văn bản này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai các bước chuẩn bị bầu cử đúng tiến độ và quy định của pháp luật.
Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, các địa phương đã khẩn trương kiện toàn tổ chức phụ trách bầu cử. Ban Chỉ đạo công tác bầu cử được thành lập tại các tỉnh, thành phố và cấp xã nhằm lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử.
Cả nước đã xác định 724 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh với 2.554 đại biểu được bầu và 22.451 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã với 72.644 đại biểu được bầu; đồng thời thành lập 72.195 tổ bầu cử tại các khu vực bỏ phiếu để trực tiếp tổ chức công tác bầu cử. Việc bố trí các khu vực bỏ phiếu được thực hiện phù hợp với điều kiện địa bàn, bảo đảm thuận lợi cho cử tri tham gia bỏ phiếu.
Công tác tuyên truyền về cuộc bầu cử được triển khai sớm, đồng bộ và đa dạng về hình thức. Các cơ quan Trung ương và địa phương đã ban hành kế hoạch tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử gắn với các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đất nước.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, tiêu chuẩn đại biểu, quyền và nghĩa vụ của công dân, nguyên tắc bầu cử cũng như các mốc thời gian quan trọng của cuộc bầu cử.
Bên cạnh đó, hệ thống thông tin cơ sở được phát huy mạnh mẽ thông qua truyền thanh cơ sở, pano, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu và các hoạt động văn hóa – văn nghệ. Nhiều địa phương đã ứng dụng chuyển đổi số trong tuyên truyền, xây dựng video, infographic, bản tin điện tử và tổ chức các diễn đàn đối thoại với người dân.
Đối với các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền được triển khai linh hoạt thông qua đội tuyên truyền lưu động và các hình thức tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa và tầm quan trọng của cuộc bầu cử.
Bảo đảm chất lượng công tác nhân sự
Một trong những nội dung trọng tâm của quá trình chuẩn bị bầu cử là công tác nhân sự đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp. Các bộ, ngành và địa phương đã thực hiện nghiêm túc việc rà soát, chuẩn bị nguồn nhân sự và bảo đảm tiêu chuẩn người ứng cử theo quy định.
Sau Hội nghị hiệp thương lần thứ hai, tổng số người được lập danh sách sơ bộ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI là 1.041 người, trong đó 217 người ở Trung ương và 824 người ở địa phương, đạt tỉ lệ bình quân 2,08 người ứng cử trên 01 đại biểu được bầu, bảo đảm số dư theo quy định.
Đối với đại biểu HĐND cấp tỉnh có 5.078 người ứng cử, đạt tỉ lệ bình quân 1,98 lần so với số đại biểu được bầu; đối với đại biểu HĐND cấp xã có 136.279 người ứng cử, đạt tỉ lệ bình quân 1,79 lần so với số đại biểu được bầu.
Sau Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, danh sách chính thức được xác định với 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội, 4.227 người ứng cử đại biểu HĐND cấp tỉnh và 121.242 người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã. Cơ cấu người ứng cử cơ bản bảo đảm tỉ lệ nữ, người dân tộc thiểu số, người ngoài Đảng và người trẻ tuổi theo định hướng của Trung ương.
Danh sách người ứng cử cùng tiểu sử tóm tắt và chương trình hành động đã được niêm yết công khai tại các khu vực bỏ phiếu và trụ sở UBND cấp xã, tạo điều kiện để cử tri nghiên cứu và lựa chọn.
Ứng dụng dữ liệu số trong quản lý cử tri
Công tác lập và quản lý danh sách cử tri được triển khai đồng bộ với việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh điện tử. Danh sách cử tri được quản lý trên phần mềm chuyên dụng, giúp nâng cao độ chính xác và đồng bộ thông tin.
Lực lượng công an các cấp phối hợp với chính quyền địa phương rà soát kỹ các trường hợp biến động về nơi cư trú, cử tri đi làm ăn xa hoặc cử tri lần đầu tham gia bầu cử.
Theo báo cáo, tổng số cử tri trên cả nước hiện là 73.457.255 người. Danh sách cử tri đã được lập theo từng khu vực bỏ phiếu và niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã và các địa điểm sinh hoạt cộng đồng theo đúng quy định.
Các bộ, ngành và địa phương cũng đã chủ động chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, kinh phí và các điều kiện cần thiết phục vụ bầu cử.
Tại 72.195 khu vực bỏ phiếu trên cả nước, cơ bản đã bảo đảm các điều kiện tổ chức bầu cử như hòm phiếu, tài liệu bầu cử, trang thiết bị và phương tiện phục vụ. Nhiều địa phương cũng xây dựng phương án bỏ phiếu linh hoạt cho các nhóm cử tri đặc thù như người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người đang điều trị tại cơ sở y tế.
Công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được triển khai chặt chẽ. Lực lượng công an và quân đội phối hợp xây dựng các phương án bảo vệ bầu cử, tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm, đặc biệt là khu vực biên giới, hải đảo và địa bàn phức tạp về an ninh trật tự.
Có thể thấy, việc triển khai Chỉ thị số 46-CT/TW về lãnh đạo cuộc bầu cử đã được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và đúng tiến độ. Từ việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn bị nhân sự, tổ chức tuyên truyền đến bảo đảm cơ sở vật chất, an ninh trật tự đều được các cấp, các ngành triển khai chặt chẽ.
Những kết quả đạt được bước đầu cho thấy sự chủ động và quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, qua đó góp phần củng cố và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh.
