Trong bối cảnh địa phương phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, việc gắn sản xuất với những sản phẩm đặc trưng đang mở thêm cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.
Gà đen bản địa “khoác áo mới” nhờ chuyển đổi số
Bắc Hà từ lâu được biết đến là vùng đất giàu bản sắc văn hóa, có nhiều sản phẩm đặc trưng như rượu ngô, mận Tam hoa cùng các sản phẩm nông nghiệp bản địa.
Trong đó, giống gà đen địa phương đang được quan tâm phát triển theo hướng gắn chăn nuôi với thị trường tiêu dùng và dịch vụ du lịch.
Từ thực tế đó, mô hình “Gà đen Đại đoàn kết” được Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà triển khai tại thôn Phéc Bủng, hướng tới hỗ trợ người dân phát triển chăn nuôi, tạo thêm thu nhập, đồng thời gìn giữ và phát huy giá trị giống gà đen bản địa.
Một trong những điểm nổi bật của mô hình “Gà đen Đại đoàn kết” là việc đưa công nghệ số vào quản lý và quảng bá sản phẩm. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể tiếp cận các thông tin cần thiết trong quá trình chăm sóc đàn gà, từ kỹ thuật nuôi dưỡng đến phòng bệnh.
Đặc biệt, mã QR được ứng dụng để truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Qua đó, người tiêu dùng có thể tìm hiểu nguồn gốc con giống, thông tin hộ chăn nuôi, hình ảnh, video về quá trình sản xuất trước khi lựa chọn sản phẩm.
Đối với các sản phẩm nông nghiệp vùng cao, thông tin nguồn gốc ngày càng có vai trò quan trọng, nhất là khi gắn với thị trường du lịch. Một sản phẩm không chỉ ngon, chất lượng mà còn có câu chuyện về vùng đất, con người và quy trình nuôi chặt chẽ sẽ tạo được niềm tin với người tiêu dùng.
Anh Chấu Ly Pao, người dân thôn Phéc Bủng, cho biết thông qua mã QR, khách hàng có thể dễ dàng tìm hiểu nguồn gốc giống gà, địa điểm chăn nuôi, từ đó hiểu rõ hơn về giá trị của giống gà đen bản địa.
Mở rộng đầu ra từ lợi thế du lịch Bắc Hà
Không chỉ hướng tới tăng đàn, một trong những vấn đề được quan tâm là tìm đầu ra cho sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng quyết định tính bền vững của mô hình sinh kế.
Lợi thế phát triển du lịch của Bắc Hà cũng mở thêm cơ hội thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp bản địa. Với sản phẩm gà đen, việc tổ chức chăn nuôi theo hướng an toàn, có truy xuất nguồn gốc sẽ tạo thêm cơ hội để sản phẩm tham gia vào chuỗi giá trị du lịch địa phương.
Từ nhà hàng, cơ sở lưu trú, điểm du lịch cộng đồng đến nhu cầu sử dụng sản phẩm đặc trưng địa phương, gà đen bản địa sẽ có thêm dư địa tiếp cận thị trường nếu duy trì được sản xuất ổn định, chất lượng và nguồn gốc rõ ràng.
Chị Giàng Thị Bẩy, hộ dân tham gia mô hình, chia sẻ sau gần 1 tháng chăm sóc, đàn gà phát triển tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. Theo chị, Bắc Hà là địa bàn phát triển du lịch nên sản phẩm gà đen sẽ có thêm cơ hội tìm đầu ra.
Nhân rộng mô hình bằng sức mạnh cộng đồng
Để “Gà đen Đại đoàn kết” phát triển ổn định, công tác tổ chức, quản lý và duy trì quy trình chăn nuôi được xác định là yếu tố quan trọng. Tổ quản lý mô hình giữ vai trò kết nối các hộ dân, trực tiếp hướng dẫn, theo dõi trong quá trình triển khai, từ thực hiện quy chế hoạt động, chăm sóc đàn gà đến nhân giống, mở rộng quy mô.
Tham gia mô hình, các hộ được hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại, theo dõi tình trạng đàn gà và chủ động phòng, chống dịch bệnh. Đây là yêu cầu cần thiết để bảo vệ đàn vật nuôi, đồng thời duy trì chất lượng sản phẩm khi quy mô chăn nuôi được mở rộng.
Cùng với con giống ban đầu, các hộ tham gia còn được hỗ trợ máy ấp trứng, qua đó chủ động nguồn giống và từng bước phát triển đàn. Việc vận hành máy ấp được thực hiện theo quy trình kỹ thuật, từ vệ sinh thiết bị, kiểm soát nhiệt độ đến chăm sóc gà con sau khi nở. Tổ quản lý mô hình thường xuyên theo dõi, hướng dẫn các hộ trong quá trình thực hiện.
Ông Vàng Seo Tráng - Tổ trưởng Tổ quản lý mô hình, cho rằng giá trị của “Gà đen Đại đoàn kết” không chỉ nằm ở việc hỗ trợ con giống ban đầu mà còn ở cách tổ chức để mô hình có thể tự duy trì, phát triển trong cộng đồng.
“Một điểm quan trọng trong mô hình sinh kế cộng đồng là nguyên tắc luân chuyển con giống. Thay vì chỉ hỗ trợ một lần cho một số hộ, mô hình hướng tới việc các hộ sau khi phát triển đàn sẽ tiếp tục chia sẻ, chuyển giao con giống cho các hộ khác trong cộng đồng theo quy định chung. Cách làm này giúp mở rộng số hộ tham gia, tăng tính lan tỏa và tạo sự gắn kết giữa các hộ dân”, ông Tráng chia sẻ.
Thực hiện mô hình “Gà đen Đại đoàn kết”, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà đã trao 50 con gà đen giống cho 5 hộ nghèo, cận nghèo tại thôn Phéc Bủng, đồng thời hỗ trợ 5 máy ấp trứng tự động. Mục tiêu đến năm 2030, mô hình mở rộng lên 20 - 25 hộ tham gia, giúp mỗi gia đình tăng thêm thu nhập khoảng 20 - 35 triệu đồng/năm.
Theo bà Vũ Thị Thoa - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà, trong giai đoạn đầu, địa phương phấn đấu đến hết năm 2026 nâng quy mô từ 10 con lên khoảng 40 - 50 con gà/hộ; sau đó tiếp tục đánh giá hiệu quả để nhân rộng mô hình trên địa bàn.
Khi chăn nuôi truyền thống được kết hợp với chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và cách tổ chức sản xuất dựa vào cộng đồng, gà đen bản địa có thêm cơ hội nâng cao giá trị, mở rộng thị trường. Từ những con giống ban đầu, mô hình “Gà đen Đại đoàn kết” đang mở thêm hướng sinh kế để các hộ nghèo, cận nghèo ở Bắc Hà từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống.
