Trước đây, hầu hết việc sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, manh mún, dựa vào kinh nghiệm truyền thống và còn lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật. Điều này, không chỉ làm chi phí sản xuất tăng cao mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm đất, nước, ảnh hưởng sức khỏe con người. Nhận thức được điều này, các địa phương, ngành chức năng đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia vào các chương trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển đổi sang mô hình sản xuất sạch, tuần hoàn, hữu cơ. Gia đình ông Vũ Ngọc Tề ở xã Minh Quân, huyện Trấn Yên là một trong những hộ đi đầu trong việc chuyển đổi canh tác chè theo phương pháp truyền thống sang trồng chè theo tiêu chuẩn VietGAP.
Ông Vũ Ngọc Tề cho biết: "Gia đình tôi đã áp dụng quy trình bón phân hữu cơ vi sinh, sử dụng chế phẩm sinh học phòng trừ sâu bệnh và tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ cỏ. Nhờ đó, năng suất chè tăng 20%, giá bán cao hơn trước 30%. Đặc biệt, sản phẩm chè sạch của gia đình đã được nhiều người biết đến và xuất đi nhiều thị trường trong nước”.
Hiện, phong trào phát triển nông nghiệp xanh, bền vững đang lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh với nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo của nông dân. Điển hình như tại huyện Văn Yên, mô hình trồng quế hữu cơ đã, đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Huyện có trên 55.000 ha quế được trồng tại tất cả các xã, thị trấn; trong đó, diện tích quế hữu cơ đã được chứng nhận là trên 15.000 ha. Bình quân mỗi năm, huyện xuất ra thị trường khoảng 6.000 tấn vỏ quế khô các loại, tận thu trên 65.000 tấn cành lá quế và hơn 50.000 m3 gỗ quế, chưng cất tinh dầu quế đạt 300 tấn; tổng doanh thu sản phẩm quế đạt trên 800 tỷ đồng mỗi năm.
Huyện Yên Bình có trên 20.000 ha mặt nước hồ Thác Bà. Tận dụng mặt nước hồ lớn, dòng chảy lưu thông liên tục, Hợp tác xã (HTX) Thủy sản Hoàng Kim, xã Hán Đà đã đầu tư khoảng 300 lồng cá với các giống cá lăng, diêu hồng... Bằng hình thức nuôi cá lồng, HTX đã tiết kiệm được rất nhiều chi phí chăn nuôi, tận dụng được nguồn thức ăn, nguồn nước sạch nên cá ít bị nhiễm bệnh.
Để bảo vệ an toàn sức khỏe người tiêu dùng, HTX áp dụng quy trình chăn nuôi VietGAP, kiểm soát chặt chẽ nguồn thức ăn, sử dụng các phương pháp phòng bệnh sinh học nên chất lượng cá bảo đảm, đầu ra ổn định.
Toàn tỉnh hiện xây dựng được 466 HTX nông nghiệp (chiếm 56% tổng HTX toàn tỉnh); trong đó, có nhiều HTX đang hướng tới sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ giống như HTX Thủy sản Hoàng Kim. Việc thành lập HTX, liên kết sản xuất không chỉ giúp người nông dân chia sẻ kinh nghiệm, giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu sản phẩm.
Ông Bùi Song Hỷ - Giám đốc HTX Sản xuất và Dịch vụ rau an toàn An Thịnh, thị trấn Sơn Thịnh, huyện Văn Chấn cho biết: "HTX có hơn 20 thành viên, sản xuất trên diện tích trên 5 ha rau màu theo hướng an toàn. Ngoài cam kết sản xuất an toàn, các thành viên còn ký hợp đồng cung ứng sản phẩm cho nhiều đơn vị thu mua trong, ngoài tỉnh. Nhờ đó, đầu ra ổn định, giá trị sản phẩm cao, thu nhập bình quân của thành viên đạt trên 100 triệu đồng/năm”.
Để phong trào nông nghiệp xanh phát triển mạnh mẽ, thời gian qua, các cấp hội nông dân và ngành chức năng trong tỉnh đã tích cực tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật, hỗ trợ vay vốn ưu đãi cho nông dân xây dựng mô hình sản xuất bền vững. Bên cạnh đó, các chương trình như "Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), xây dựng nông thôn mới cũng tạo điều kiện để nông dân phát triển sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn. Toàn tỉnh hiện có 282 sản phẩm OCOP; trong đó, có 29 sản phẩm OCOP 4 sao, 253 sản phẩm OCOP 3 sao.
Nhiều sản phẩm đã khẳng định được vị thế trên thị trường và có mặt ở các cửa hàng, hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại lớn trên toàn quốc như: chè Shan tuyết Suối Giàng, gạo Séng cù Mường Lò, chè Bát tiên Trấn Yên, miến đao Giới Phiên… Qua đó, không chỉ góp phần tạo động lực để nông dân trên địa bàn tỉnh có thêm niềm tin vào thực hiện phát triển nông nghiệp xanh, hiệu quả, bền vững, mà còn góp phần không nhỏ vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xây dựng nông thôn mới.
Từ những kết quả đạt được, có thể thấy, nông dân trong tỉnh đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất, không chạy theo số lượng mà chú trọng yếu tố chất lượng, an toàn, bền vững. Những mô hình nông nghiệp xanh ngày càng phát triển, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao thu nhập cho nông dân và tạo dựng thương hiệu nông sản Yên Bái trên thị trường. Với sự chủ động, sáng tạo của nông dân, sự đồng hành của chính quyền và các tổ chức, tin rằng trong tương lai, nền nông nghiệp của tỉnh sẽ ngày càng phát triển bền vững hơn nữa.
Hồng Oanh
