Người Mông (Hmông) Xanh là một trong bốn nhóm ngành Hmông ở Lào Cai, sinh sống tập trung ở xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn với dân số khoảng 1.000 người. Tác giả Dương Tuấn Nghĩa và Nguyễn Ngọc Thanh (đồng chủ biên) xuất bản cuốn sách Văn hóa dân gian người Hmông Xanh ở Lào Cai (tập 1) do nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản quý IV năm 2023. Tác giả có hơn hai mươi năm nghiên cứu về văn hóa người Hmông Xanh ở xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn.
Cuốn sách có 431 trang, gồm phần mở đầu và 6 chương. Sau lời mở đầu giới thiệu về cuốn sách là 6 chương (Chương 1: Người Hmông Xanh ở Việt Nam; Chương 2: Tri thức dân gian trong sinh kế; Chương 3: Phong tục trong sinh đẻ và nuôi con; Chương 4: Phong tục cưới truyền thống; Chương 5: Phong tục tang ma truyền thống; Chương 6: Tín ngưỡng thờ cúng trong cộng đồng.
Cùng với nội dung cuốn sách là phụ lục ảnh do tác giả cung cấp, nội dung ảnh phản ánh cảnh quan không gian làng bản; cảnh đón dâu, một số trò chơi dân gian như đu quay, đánh quay, đi cà kheo, đánh yến - cầu lông gà; hát ống, hát giao duyên, bàn thờ của thầy cúng, trang phục nữ người Hmông Xanh, nghi lễ cúng mời tổ tiên, nghi lễ đặt tên cho trẻ, múa khèn trong ngày tết…
Cuốn sách Văn hóa dân gian người Hmông Xanh ở Lào Cai (tập 1) xuất bản nhằm mang đến cho bạn đọc, nhà nghiên cứu văn hóa, người dân, những người đam mê yêu văn hóa dân tộc, đặc biệt là người Hmông Xanh.
Ở chương 1 tác giả giới thiệu khái quát về nguồn gốc lịch sử, địa bàn cư trú, dân tộc, dân số và giới thiệu chung đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội của người Hmông Xanh. Chương 2 giới thiệu các hoạt động sinh kế như săn bắt, hái lượm, canh tác nương rẫy và một số nghi lễ liên quan đến sản xuất nông nghiệp. Chương 3 giới thiệu tập quán trong sinh đẻ và nuôi con, các kiêng kỵ trước và sau khi sinh, lễ đặt tên, chăm sóc dạy dỗ trẻ theo lứa tuổi.
Chương 4 phản ánh toàn bộ diễn trình tổ chức một đám cưới từ khi bắt đầu tìm hiểu cho đến khi đón dâu về nhà chồng, các quy định, các nghi thức trong lễ cưới truyền thống, sưu tầm giới thiệu một số bài hát dân ca trong lễ cưới mang tính nhân văn sâu sắc, giới thiệu trang phục cưới. Chương 5 phản ánh phong tục tang ma từ công tác chuẩn bị cho đám tang, các nghi lễ thực hiện, quy trình các bước tổ chức khi trong gia đình có người chết, các nghi lễ cúng giỗ, một số bài khóc thương đối với người quá cố, một số kiêng kỵ trong đám tang. Chương 6 nói về tín ngưỡng thờ cúng trong cộng đồng, thờ cúng tổ tiên, nghi lễ liên quan đến làm nhà mới, đến làm bếp… và giới thiệu các ngày lễ tết và các trò chơi truyền thống trong năm của người Hmông Xanh.
Trân trọng giới thiệu tới quý độc giả cuốn sách Văn hóa dân gian Người Hmông Xanh ở Lào Cai (tập 1). Sách hiện có tại Thư viện tỉnh Lào Cai. Trân trọng mời bạn đón đọc!
