Các bác sĩ tại bệnh viện trực thuộc thứ nhất Đại học Y An Huy (Trung Quốc) vừa báo cáo thành công bước ngoặt trong lĩnh vực ghép tạng dị loài, khi một bệnh nhân 71 tuổi sống được 171 ngày sau khi được ghép gan từ lợn biến đổi gen. Trong đó, 38 ngày đầu tiên, bệnh nhân sống với lá gan lợn hoạt động trong cơ thể - một thành tựu lần đầu tiên được công bố trên tạp chí Journal of Hepatology.
Ca ghép được thực hiện vào tháng 5/2024. Lá gan đến từ một con lợn 11 tháng tuổi, được nhân bản và chỉnh sửa 10 gen nhằm giảm nguy cơ thải ghép và nhiễm trùng. Bệnh nhân mắc xơ gan do viêm gan B và có khối u lớn ở thùy phải gan, không đáp ứng điều trị hóa chất. Do phần gan còn lại sau phẫu thuật không đủ để duy trì chức năng sống, nhóm bác sĩ đã lựa chọn ghép gan lợn như giải pháp cuối cùng.
Sau phẫu thuật, gan lợn nhanh chóng hồng trở lại và tiết mật bình thường, các chỉ số chức năng gan cải thiện rõ rệt. Trong 10 ngày đầu, không xuất hiện dấu hiệu thải ghép cấp tính hay viêm. Tuy nhiên, đến ngày thứ 25, bệnh nhân bắt đầu có biểu hiện rối loạn tim mạch và phản ứng viêm. Các xét nghiệm cho thấy tình trạng vi huyết khối do ghép dị loài khiến chức năng gan suy giảm dần. Ngày thứ 38, khi gan tự thân của bệnh nhân được đánh giá là đã hồi phục đủ, các bác sĩ quyết định loại bỏ gan lợn. Bệnh nhân tiếp tục duy trì chức năng gan ổn định cho đến khi tử vong vì xuất huyết tiêu hóa trên vào ngày thứ 135 sau đó, tổng cộng sống 171 ngày kể từ ca ghép.
Theo Giáo sư Beicheng Sun - Chủ tịch bệnh viện và là đồng tác giả nghiên cứu, kết quả này chứng minh tiềm năng của gan lợn trong việc "bắc cầu" giúp bệnh nhân sống đủ lâu để gan tự phục hồi hoặc chờ gan hiến tặng từ người. "Nếu gan bên trái có thể tái sinh, chúng ta có thể loại bỏ mảnh ghép và cứu sống bệnh nhân. Đây là một phát hiện rất quan trọng", ông Sun nói.
Các chuyên gia quốc tế nhận định đây là một bước đột phá mang lại hy vọng thận trọng cho hàng nghìn bệnh nhân suy gan nặng. Giáo sư Heiner Wedemeyer (Đại học Y Hannover, Đức) nhận xét: "Ca ghép này mở ra triển vọng hoàn toàn mới cho y học ghép tạng. Một lá gan lợn có thể là cầu nối cứu sống bệnh nhân trong vài tuần quan trọng nhất".
Nghiên cứu tại Trung Quốc đã đánh dấu bước tiến quan trọng, khẳng định tính khả thi lâm sàng của ghép gan dị loài như một chiến lược hỗ trợ tạm thời, mở ra tương lai mới cho y học cấy ghép toàn cầu.
