Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/9 đã ký ban hành gói trừng phạt quy mô lớn nhằm vào Nga liên quan đến xung đột Ukraine, chỉ vài ngày sau khi Quốc hội Mỹ thông qua dự luật với sự ủng hộ hiếm thấy từ cả hai đảng.
Đạo luật có tên “Đạo luật Lindsey O. Graham trừng phạt Nga và Iran năm 2026”, được đặt theo tên cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người đã dành hơn một năm thúc đẩy và đàm phán dự luật trước khi qua đời đột ngột hồi tháng 7. Dự luật được ông Graham đồng soạn thảo cùng Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal.
Theo đạo luật, Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin, các quan chức cấp cao và các tài phiệt Nga, đồng thời nhắm tới các ngân hàng và tổ chức tài chính của nước này.
Các biện pháp mới cũng nhằm vào lĩnh vực năng lượng và quốc phòng của Nga, cùng “hạm đội bóng tối” gồm các tàu chở dầu được sử dụng để vận chuyển dầu Nga nhằm né tránh các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Mỹ có thể áp thuế tới 100% với các nước mua dầu Nga
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của đạo luật là trao cho Tổng thống Trump quyền áp mức thuế lên tới 100% đối với 5 quốc gia mua dầu và khí đốt Nga lớn nhất.
Biện pháp này được cho là sẽ tác động mạnh nhất tới Trung Quốc và Ấn Độ, hai nước nhập khẩu dầu thô Nga lớn nhất. Đạo luật cũng gia hạn các biện pháp trừng phạt nhằm vào lĩnh vực năng lượng và vũ khí của Iran.
Dự luật được Thượng viện Mỹ thông qua hồi tháng trước và được Hạ viện thông qua ngày 17/9, với 58 nghị sĩ Dân chủ cùng bỏ phiếu ủng hộ. Đây là dự luật lớn đầu tiên liên quan đến Ukraine được Quốc hội Mỹ thông qua trong hơn 2 năm qua.
Những người ủng hộ cho rằng mục tiêu của đạo luật là làm suy giảm nguồn tài chính giúp Điện Kremlin duy trì chiến dịch quân sự tại Ukraine, qua đó gây sức ép buộc Tổng thống Putin tiến tới đàm phán.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đã vận động các nghị sĩ Mỹ trước cuộc bỏ phiếu, gọi đạo luật là “một công cụ cực kỳ mạnh mẽ”.
Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson cho rằng dự luật sẽ tạo ra “sức ép tối đa” đối với quân đội Nga. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal bày tỏ hy vọng các biện pháp mới sẽ góp phần đưa Moscow trở lại bàn đàm phán. “Chúng tôi biết rõ các bạn”, ông Blumenthal nói, hướng tới Tổng thống Putin.
Ấn Độ cảnh báo tác động tới quan hệ với Mỹ
Tuy nhiên, không phải tất cả nghị sĩ Dân chủ đều ủng hộ đạo luật. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries phản đối dự luật, cảnh báo quyền áp thuế mới có thể khiến chi phí của các gia đình Mỹ tăng lên. Ông cũng cho rằng các điều khoản trừng phạt trong dự luật vẫn tồn tại nhiều “kẽ hở”.
Ấn Độ là một trong những quốc gia có khả năng chịu tác động đáng kể từ mối đe dọa áp thuế mới do nước này phụ thuộc nhiều vào dầu Nga. Trong tuần này, New Delhi khẳng định vẫn “kiên định với cam kết bảo đảm an ninh năng lượng cho 1,4 tỷ người dân”.
Việc Tổng thống Trump ký đạo luật diễn ra khoảng một tuần trước khi ông dự kiến tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng.
Động thái này đặt các biện pháp trừng phạt mới của Washington đối với Nga trong bối cảnh Mỹ đồng thời chuẩn bị cho cuộc gặp cấp cao với Bắc Kinh. Trung Quốc hiện là một trong những khách hàng lớn nhất của dầu Nga và cũng là quốc gia có thể chịu ảnh hưởng trực tiếp nếu Washington sử dụng quyền áp mức thuế lên tới 100% đối với các nước mua năng lượng Nga.
Việc trao thêm quyền áp thuế cho Tổng thống Mỹ cũng mở rộng đáng kể phạm vi công cụ kinh tế mà Washington có thể sử dụng nhằm gây sức ép lên Nga và các đối tác thương mại của Moscow.
Đạo luật mới đánh dấu bước đi lớn của Quốc hội Mỹ trong chính sách trừng phạt Nga liên quan cuộc xung đột tại Ukraine, đồng thời cho thấy sự ủng hộ đáng kể từ cả hai đảng đối với việc gia tăng sức ép kinh tế lên Moscow.
Tuy nhiên, tác động thực tế của các biện pháp mới sẽ phụ thuộc vào cách chính quyền Tổng thống Trump triển khai quyền áp thuế và mức độ các quốc gia bị ảnh hưởng điều chỉnh chính sách nhập khẩu năng lượng trong thời gian tới.
