Đọc để yêu thêm một dải biên cương

Có những cuốn sách dẫn dắt người đọc bằng ngôn từ, cũng có những cuốn sách kể chuyện bằng hình ảnh. Với Đỗ Quỳnh Anh, cuốn sách ảnh Tự hào một dải biên cương là một cuốn sách như thế.

Lật mở từng trang sách, cô học trò Trường THPT số 2 Bảo Thắng không chỉ nhìn thấy núi rừng trùng điệp hay những bản làng xa xôi, mà còn bắt gặp nhịp sống sống động của đồng bào các dân tộc, những nét văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ, cùng hình ảnh lao động và chiến đấu kiên cường của lực lượng biên phòng nơi địa đầu Tổ quốc.

Cuốn sách ảnh Tự hào một dải biên cương do Ban Tuyên giáo Trung ương thực hiện, Nhà xuất bản Thông tấn phát hành, gồm 224 trang in màu với hơn 200 tác phẩm nhiếp ảnh xuất sắc.

Từ những trang sách ấy, khái niệm “biên cương” trong suy nghĩ của Quỳnh Anh không còn chỉ là những đường ranh giới trên bản đồ hay những cột mốc xa xôi. Biên cương trở nên gần gũi hơn qua hình ảnh con người đang sinh sống, lao động, gìn giữ phong tục và bảo vệ chủ quyền thiêng liêng nơi địa đầu Tổ quốc.

Em chọn cuốn sách này vì ngay từ những trang đầu tiên, tác phẩm đã giúp em nhìn về biên cương một cách rất tự nhiên. Qua hình ảnh cuộc sống nơi biên giới, em cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp và giá trị của nơi mình đang sống - Quỳnh Anh chia sẻ.

Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất với cô học trò từ Gia Phú không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên mà còn là con người và đời sống nơi biên giới.

Sau mỗi bức ảnh bình dị là câu chuyện về văn hóa, thói quen sinh hoạt và sức sống bền bỉ của người dân địa phương. Từ nụ cười trong trẻo của em bé Hà Nhì trong ngày tết Ga Ma O đến nghi lễ Cấp sắc 12 đèn trang nghiêm của người Dao đỏ, tất cả đều mang đậm hơi thở cuộc sống.

Từ những hình ảnh ấy, Quỳnh Anh bắt đầu chú ý hơn đến những điều từng rất quen thuộc trong đời sống: một đường hoa văn trên áo thổ cẩm, không khí phiên chợ vùng cao, mái nhà nép giữa núi rừng hay hình ảnh những người lính biên phòng lặng thầm giữ gìn đất trời biên giới.

“Em nhận ra quê hương không phải điều gì xa xôi, mà ở ngay trong chính những gì gần gũi nhất quanh mình”, Quỳnh Anh nói.

Chính suy nghĩ này đã tạo nên sức hút cho bài thi của em. Quỳnh Anh không dùng những lời lẽ to tát để nói về tình yêu đất nước, mà bắt đầu từ những điều mình mắt thấy, tai nghe và thực sự cảm nhận được.

Đồng hành cùng học trò trong quá trình tham gia cuộc thi, cô Hoàng Thanh Huyền, giáo viên Trường THPT số 2 Bảo Thắng đánh giá cao cách tiếp cận này.

Tôi đánh giá cao cách Quỳnh Anh đọc sách. Em không dừng lại ở việc nhớ thông tin, mà tìm những chi tiết làm mình xúc động, từ đó gắn nối với tình yêu quê hương và vốn sống cá nhân - cô Hoàng Thanh Huyền cho biết.

Trong suốt quá trình hướng dẫn, cô Huyền thấy ở Quỳnh Anh tinh thần chủ động tìm tòi và mong muốn được chia sẻ góc nhìn cá nhân. Theo cô, việc đọc sách chỉ thực sự hiệu quả khi xuất phát từ sự tò mò và nhu cầu tìm hiểu của học sinh, chứ không phải do giáo viên bắt buộc.

Khi một cuốn sách trả lời được thắc mắc hay chạm đúng cảm xúc của người đọc, giá trị của nó sẽ kéo dài. Với Quỳnh Anh, điều ở lại sau khi khép cuốn sách Tự hào một dải biên cương chính là sự thay đổi trong cách nhìn nhận về quê hương.

Đặc biệt, giá trị của việc đọc không dừng lại ở bài thi của Quỳnh Anh khi em chia sẻ những hình ảnh, câu chuyện trong sách với các bạn. Tinh thần tự hào niềm yêu sách tiếp tục được lan tỏa sang các bạn cùng lớp.

Hà Bảo Chi, học sinh lớp 11A5 (bạn học của Quỳnh Anh) chia sẻ: Em rất ấn tượng vì Quỳnh Anh không chỉ giới thiệu các bức ảnh đẹp mà còn kể được cảm xúc thật của bạn khi nhìn ngắm con người, cảnh sắc, cuộc sống vùng biên. Nghe bạn chia sẻ, em cũng muốn tìm hiểu thêm về những vùng đất mà mình chưa từng đến.

Chia sẻ của Bảo Chi cho thấy văn hóa đọc có thể lan tỏa rất tự nhiên. Không cần những lời kêu gọi khô cứng, chính sự xúc động thật sự của một người đọc đã truyền cảm hứng cho người khác mở sách ra.

Nói về trách nhiệm của giới trẻ, Quỳnh Anh cho rằng biên cương không chỉ là đường ranh giới trên bản đồ, mà gắn liền với lịch sử, văn hóa, con người và chủ quyền quốc gia.

Mỗi bạn trẻ cần hiểu những điều đó để trân trọng quê hương hơn. Em mong mỗi người sẽ chọn một cách riêng để kể lại câu chuyện về nơi mình sống, có thể bằng bài viết, bức ảnh, video hay đơn giản là giới thiệu cuốn sách hay cho bạn bè - Quỳnh Anh nói.

Tại Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Lào Cai năm 2026, Quỳnh Anh giành danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc cấp THPT và giải chuyên đề “Bài chia sẻ cảm nhận sâu sắc nhất về tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc”.

Với Quỳnh Anh, giải thưởng không phải là điểm kết thúc. Từ những gì tích lũy qua cuộc thi, cô học trò lớp 11 bắt đầu xây dựng kế hoạch hành động mang tên “Bản đồ đọc sách di sản Lào Cai - Từ trang sách đến tự hào bản sắc”.

Quỳnh Anh đề xuất thành lập Câu lạc bộ "Đại sứ Đọc" kết hợp với công tác Đoàn trường. Câu lạc bộ sẽ chia thành các nhóm học sinh đi tìm gặp các nghệ nhân, già làng để sưu tầm truyện cổ dân gian của người Mông, Dao, Tày...

Các tài liệu này được số hóa bằng cách thiết kế tranh ảnh song ngữ và thu âm giọng đọc tiếng dân tộc tích hợp vào mã QR. Học sinh chỉ cần dùng điện thoại quét mã là có thể nghe lại các câu chuyện dân gian bằng chính tiếng mẹ đẻ của mình.

Bên cạnh đó, Quỳnh Anh còn dự định triển khai các "Trạm Đọc Di Sản" tại nhà văn hóa các thôn bản, góc thư viện trường học và phong trào ghi chép sổ tay "Mỗi tuần một từ tiếng mẹ đẻ".

Chia sẻ về sự thay đổi của học trò, cô Hoàng Thanh Huyền xúc động: Khi Quỳnh Anh đoạt giải, tôi vui không chỉ vì danh hiệu, mà vì thấy học trò của mình đã thực sự trưởng thành, tự tin vào bản thân và biết cách lan tỏa những điều tốt đẹp.

Sau một cuộc thi là một kỹ năng được rèn luyện. Sau một danh hiệu là sự tự tin tăng lên. Và sau một cuốn sách là một thói quen tốt được hình thành.

Biên cương đất nước giờ đây trở nên gần gũi hơn qua góc nhìn của cô học trò vùng cao Lào Cai. Tình yêu quê hương đã bắt đầu từ những điều rất thực tế: đọc để biết, hiểu để trân trọng và từ hiểu biết đó, mỗi người trẻ sẽ có những hành động thiết thực hơn cho cộng đồng.