Từ Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp đến Hy Lạp, Croatia và Thổ Nhĩ Kỳ..., hàng loạt vụ cháy đã thiêu rụi những diện tích rừng lớn, buộc hàng trăm nghìn người phải sơ tán và gây sức ép chưa từng có đối với lực lượng cứu hỏa.
Đáng chú ý, nguy cơ cháy rừng tại châu Âu không chấm dứt cùng mùa Hè. Bước sang tháng 9, Tây Ban Nha tiếp tục phải đối phó với các đám cháy mới trong bối cảnh nhiệt độ vẫn ở mức cao. Những diễn biến này cho thấy mức độ dễ tổn thương ngày càng lớn của nhiều khu vực tại châu Âu trước các điều kiện thời tiết cực đoan.
Cháy rừng liên tiếp bùng phát tại Nam Âu
Tây Ban Nha là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng trong mùa cháy rừng năm nay. Ngày 13/9, một đám cháy bùng phát tại khu vực đồi núi gần Benahavis thuộc vùng Andalusia, gần các khu nghỉ dưỡng nổi tiếng ở Costa del Sol. Gió với vận tốc lên tới 50 km/h kết hợp địa hình dốc khiến ngọn lửa lan rất nhanh. Khói và lửa từ đám cháy có thể được nhìn thấy từ Marbella, khu nghỉ dưỡng cao cấp bên bờ Địa Trung Hải.
Theo cơ quan ứng phó khẩn cấp Tây Ban Nha, trong đợt cháy rừng mới nhất, một người đã bị bỏng trong lúc tìm cách dập lửa, trong khi một lính cứu hỏa rừng bị thương do ngã. Nhà chức trách yêu cầu khoảng 9.500 cư dân tại Benahavis và các khu vực lân cận ở trong nhà, đồng thời sơ tán một khu dân cư gần đó để đề phòng nguy hiểm.
Hơn 100 lính cứu hỏa trên mặt đất cùng khoảng 20 máy bay được huy động tham gia chữa cháy. Vụ cháy xảy ra sau khi Tây Ban Nha trải qua mùa Hè từ tháng 6 đến tháng 8 nóng nhất kể từ khi nước này bắt đầu ghi nhận số liệu vào năm 1961. Theo Cơ quan Khí tượng quốc gia Tây Ban Nha (AEMET), nhiệt độ cao nhất của năm, 45,7 độ C, được ghi nhận ngày 2/9 tại El Granado, cũng thuộc vùng Andalusia.
Các số liệu của Hệ thống Thông tin cháy rừng châu Âu (EFFIS) cho thấy từ đầu năm đến thời điểm giữa tháng 9, cháy rừng đã thiêu rụi hơn 296.000 ha tại Tây Ban Nha. Trước đó, vào tháng 8, một đám cháy lớn tại tỉnh Huelva ở Tây Nam Tây Ban Nha cũng buộc 470 người phải sơ tán để bảo đảm an toàn. Đám cháy tại Niebla, cách biên giới Bồ Đào Nha khoảng 70 km, ảnh hưởng tới khu vực rộng khoảng 8.000 ha, dù không phải toàn bộ diện tích này đều bị thiêu rụi. Khoảng 500 lính cứu hỏa cùng các máy bay thả nước được triển khai. Giới chức vùng Andalusia khi đó đánh giá tình hình vẫn phức tạp dù công tác kiểm soát đám cháy đã có những dấu hiệu khả quan.
Tây Ban Nha đã phải đối mặt với hàng chục vụ cháy rừng trong mùa Hè, khiến hàng nghìn người phải sơ tán. Một trong những vụ nghiêm trọng nhất xảy ra tại khu vực Avila gần Madrid trong tháng 7, thiêu rụi khoảng 50.000 ha và được coi là một trong những vụ cháy lớn nhất trong lịch sử gần đây của nước này. Trước đó, một vụ cháy khác tại tỉnh Almeria thuộc Andalusia hồi đầu tháng 7/2026 đã khiến 14 người thiệt mạng.
Cuối tháng 7, tình hình cháy rừng cũng đặc biệt nghiêm trọng tại Hy Lạp. Nhà chức trách phải yêu cầu sơ tán phòng ngừa một phần khu ngoại ô Chaidari, cách thủ đô Athens khoảng 11 km về phía Tây, sau khi một đám cháy mới bùng phát. Hơn 100 lính cứu hỏa, 4 máy bay thả nước và 5 trực thăng được triển khai. Vụ cháy xảy ra trong lúc Hy Lạp đã trải qua 4 ngày liên tiếp chống chọi với cháy rừng, bắt đầu từ đảo du lịch Paros rồi lan tới Crete và nhiều khu vực khác.
Tại Crete, tình hình sau đó được cải thiện sau khi khoảng 8.000 cư dân phải sơ tán. Khoảng 200 người khác được sơ tán bằng đường biển khỏi Agios Vassilios. Theo Đài quan sát quốc gia Athens, cháy rừng đã thiêu rụi khoảng 4.500 ha tại Crete chỉ trong 2 ngày. Gió mạnh và địa hình hiểm trở gây nhiều khó khăn cho công tác chữa cháy. Nhà chức trách đặt phần lớn lãnh thổ Hy Lạp trong tình trạng cảnh báo nguy cơ cháy rừng cao khi gió có thể đạt 88 km/h và nhiệt độ lên tới 37 độ C. Tại bán đảo Peloponnese, lực lượng cứu hỏa đã ngăn được ngọn lửa lan tới khu khảo cổ Mycenae có từ thời kỳ Đồ đồng.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng trải qua một đợt cháy rừng trên diện rộng trong Hè năm nay. Bộ trưởng Nông nghiệp và Lâm nghiệp Ibrahim Yumakli cho biết lực lượng chức năng đã ứng phó với 218 vụ cháy trong một khoảng thời gian chỉ vài ngày vào cuối tháng 7, trong đó 213 vụ được dập tắt và 5 vụ vẫn tiếp tục cháy vào thời điểm công bố thông tin. Một vụ cháy gần Susurluk, phía Đông Bắc Izmir, lan nhanh do gió vượt 50 km/h. Một đám cháy khác gần thành phố nghỉ dưỡng Bodrum đe dọa khu dân cư, khiến làng Dutluk phải sơ tán để đề phòng. Có 65 tòa nhà, chủ yếu tại các tỉnh Antalya và Mugla, bị hư hại nghiêm trọng hoặc phá hủy, trong khi riêng các vụ cháy tại Mugla thiêu rụi ít nhất 5.000 ha rừng.
Tại miền Bắc Bồ Đào Nha, khoảng 800 lính cứu hỏa được huy động đối phó với vụ cháy tại Valpacos. Đám cháy thiêu rụi hơn 6.000 ha và khiến ít nhất 5 người bị thương nhẹ.
Những diễn biến liên tiếp tại các nước Nam Âu trong vài ngày qua cho thấy gió mạnh, nhiệt độ cao và thảm thực vật khô đã tạo ra những điều kiện đặc biệt thuận lợi để các đám cháy phát triển nhanh, đồng thời gây khó khăn cho hoạt động chữa cháy từ cả trên bộ lẫn trên không.
"Mùa Hè cháy rừng" nghiêm trọng trên khắp châu Âu
Không chỉ tại Nam Âu, mùa Hè 2026 chứng kiến các vụ cháy rừng nghiêm trọng trên phạm vi rộng hơn của "lục địa già". Cuối tháng 7, cháy rừng tại Pháp và Tây Ban Nha đã khiến khoảng 260.000 người phải sơ tán trong một đợt ứng phó quy mô đặc biệt lớn.
Tại Pháp, khoảng 200.000 người phải rời nhà hoặc nơi nghỉ dưỡng do các đám cháy. Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cho biết đây có thể là chiến dịch sơ tán dân sự lớn nhất được thực hiện tại nước này trong thời bình. Quân đội Pháp được điều động hỗ trợ lực lượng chữa cháy, với 1.500 binh sĩ được huy động. Một máy bay vận tải quân sự A400M cũng lần đầu tiên được sử dụng trong hoạt động chữa cháy rừng, với khả năng thả 20.000 lít nước hoặc chất chống cháy.
Đến cuối tháng 7, điều kiện thời tiết thuận lợi hơn đã giúp lực lượng chức năng Pháp kiểm soát một vụ cháy lớn gần Bordeaux sau khi khoảng 42.000 ha bị thiêu rụi. Khoảng 200.000 trong tổng số 220.000 người từng phải sơ tán đã được phép trở về, dù nhà chức trách vẫn tiếp tục giám sát chặt chẽ nguy cơ lửa bùng phát trở lại.
Tại Tây Ban Nha cùng thời điểm, các vụ cháy phía Tây Madrid đã ảnh hưởng tới khoảng 25.000 ha và khiến khoảng 60.000 người tại khu vực Madrid phải sơ tán. Thủ tướng Pedro Sanchez chỉ dỡ bỏ tình trạng khẩn cấp liên quan đến vụ cháy phía Tây Madrid sau khi cơ quan chức năng xác nhận không còn điểm cháy đang hoạt động. Tuy nhiên, vụ cháy tại khu vực Avila lân cận đã thiêu rụi khoảng 50.000 ha.
Quy mô của các vụ cháy và số lượng người phải sơ tán cho thấy cháy rừng trong mùa Hè năm nay tại châu Âu không còn chỉ là vấn đề của những khu vực rừng núi xa khu dân cư. Lửa đã đe dọa các thành phố, khu nghỉ dưỡng, đảo du lịch và các địa điểm có giá trị văn hóa, buộc nhiều nước phải triển khai nguồn lực cứu hộ quy mô lớn.
Các vụ cháy đồng thời đặt hệ thống ứng phó khẩn cấp trước sức ép lớn. Hàng nghìn lính cứu hỏa, binh sĩ, máy bay và trực thăng chữa cháy đã được huy động tại nhiều quốc gia. Trong một số trường hợp, gió quá mạnh còn hạn chế khả năng hoạt động an toàn của phương tiện chữa cháy trên không, trong khi địa hình đồi núi khiến lực lượng mặt đất khó tiếp cận các điểm cháy.
Một trong những yếu tố nổi bật của mùa cháy rừng năm nay là chuỗi nắng nóng và khô hạn trên nhiều khu vực của châu Âu. Các nhà khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu do hoạt động của con người đang làm trầm trọng thêm các đợt nắng nóng và hạn hán, khiến thảm thực vật trở nên khô hơn và tạo điều kiện để những vụ cháy có quy mô lớn, cường độ mạnh hơn phát triển.
Trường hợp Tây Ban Nha cho thấy nguy cơ này có thể tiếp tục ngay cả khi mùa Hè khí tượng đã kết thúc. Đám cháy tại Benahavis ngày 13/9 xảy ra sau khi nhiệt độ tại Andalusia chỉ chưa đầy 2 tuần trước đó vẫn đạt 45,7 độ C.
Với hơn 296.000 ha bị cháy tại Tây Ban Nha từ đầu năm, hàng chục nghìn ha bị thiêu rụi trong các vụ cháy lớn tại Pháp cùng những đám cháy liên tiếp ở Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Croatia và Thổ Nhĩ Kỳ, mùa Hè 2026 tiếp tục cho thấy thách thức ngày càng lớn mà cháy rừng đặt ra đối với châu Âu. Diễn biến năm nay cũng cho thấy công tác phòng ngừa, cảnh báo sớm và chuẩn bị nguồn lực chữa cháy ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh các điều kiện thời tiết thuận lợi cho cháy rừng có thể kéo dài ngoài những tháng cao điểm truyền thống. Giới khoa học cảnh báo nắng nóng kéo dài và hạn hán làm khô thảm thực vật, qua đó tạo điều kiện cho lửa bùng phát nhanh và trở nên khó kiểm soát hơn. Những vụ cháy quy mô lớn trong mùa Hè 2026 vì vậy không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về người, tài sản và hệ sinh thái mà còn cho thấy mức độ nghiêm trọng của thách thức cháy rừng đối với nhiều quốc gia châu Âu trong điều kiện khí hậu đang thay đổi.
Trong nhiều hệ sinh thái, cháy rừng vốn là một phần của chu trình tự nhiên giúp tái tạo thảm thực vật. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu, các vụ cháy hiện nay có quy mô lớn hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn. Nhiệt độ tăng cao, mùa khô kéo dài, tuyết tan sớm và gió mạnh khiến thảm thực vật khô nhanh hơn, tạo ra lượng vật liệu cháy rất lớn. Trong khi đó, những giai đoạn mưa lớn lại thúc đẩy cây cối phát triển mạnh, rồi nhanh chóng khô héo dưới các đợt nắng nóng kéo dài, khiến nguy cơ cháy rừng tăng cao. Theo Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), nhiều quốc gia đã chi hàng tỷ USD mỗi năm cho công tác chữa cháy nhưng diện tích rừng bị thiêu rụi vẫn tiếp tục gia tăng.
