Những ngày này, trên các thửa ruộng ở thôn Ải Nam, không khí lao động diễn ra khẩn trương. Những quả dưa chuột xanh mướt, to đều, mã đẹp được bà con thu hái liên tục để kịp giao cho doanh nghiệp thu mua. Đây là vụ sản xuất đầu tiên người dân mạnh dạn làm thêm vụ 3 trên đất ruộng vốn chỉ gieo cấy 2 vụ lúa trong năm, song kết quả bước đầu mang lại tín hiệu tích cực.
Gia đình chị Sùng Thị Pờ La ở thôn Ải Nam là một trong những hộ tham gia mô hình. Trước đây, sau 2 vụ lúa, ruộng thường để không do thiếu cây trồng phù hợp. Nay được hỗ trợ giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật, chị mạnh dạn trồng dưa chuột.
“Trồng dưa được hỗ trợ phân, giống nên cây phát triển tốt. Gia đình tôi mong vụ sau tiếp tục được hỗ trợ trồng thêm để tăng thu nhập”, chị Sùng Thị Pờ La chia sẻ.
Ở thửa ruộng bên cạnh, ông Vương Minh Tuấn đang chăm sóc những luống dưa sau các lứa thu hoạch đầu tiên. Ông Tuấn bộc bạch: "Từ đầu vụ đến nay, gia đình tôi đã thu được khoảng 1 tạ dưa. Mong muốn lớn nhất của tôi lúc này là chăm sóc tốt để thu thêm nhiều lứa dưa, có thêm tiền trang trải sinh hoạt cho gia đình”.
Theo UBND xã Phong Hải, vụ đông - xuân 2025 - 2026, toàn xã có 40 hộ dân tham gia mô hình trồng dưa chuột liên kết với doanh nghiệp, tại 2 thôn là Ải Nam và Ải Dõng. Ngay từ đầu vụ, chính quyền xã đã phối hợp với doanh nghiệp và các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật giúp người dân nắm vững quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, bảo đảm cây sinh trưởng và phát triển tốt.
Anh Trần Quốc Toản - cán bộ khuyến nông xã Phong Hải cho biết: Cán bộ khuyến nông thường xuyên có mặt tại đồng ruộng, hướng dẫn bà con từ khâu làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến phòng trừ sâu, bệnh và thu hoạch quả đúng lứa. Sau 2 - 3 lứa quả, chúng tôi tiếp tục hướng dẫn người dân bón thúc, tỉa bớt chồi thừa, lá già để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả.
Đến thời điểm này, các diện tích dưa đã cho thu hoạch từ 4 - 6 lứa, trung bình 2 ngày thu một lứa. Qua đánh giá bước đầu, cây dưa chuột phù hợp với điều kiện canh tác tại địa phương, năng suất ước đạt 1,4 - 1,7 tấn/ha/vụ. Với giá bán bình quân khoảng 6.000 đồng/kg, người trồng dưa có thể thu về 8,4 - 10,2 triệu đồng/ha/vụ, góp phần nâng cao thu nhập.
Được biết, thôn Ải Nam và Ải Dõng là 2 thôn vùng cao của xã Phong Hải, có hơn 98% dân số là người đồng bào dân tộc thiểu số với đời sống còn nhiều khó khăn. Trước đây, người dân chủ yếu canh tác lúa, ngô nên hiệu quả kinh tế chưa cao. Việc đưa cây dưa chuột vào sản xuất không chỉ giúp tận dụng diện tích đất ruộng sau 2 vụ lúa mà còn mở ra hướng sản xuất mới, góp phần từng bước thay đổi tư duy, tập quán canh tác của bà con.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế trước mắt, mô hình trồng dưa chuột vụ đông còn cho thấy khả năng thích ứng tốt với điều kiện canh tác ở vùng cao, phù hợp với trình độ, tập quán sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua liên kết với doanh nghiệp từ khâu cung ứng giống, vật tư đến bao tiêu sản phẩm, người dân từng bước hình thành thói quen sản xuất hàng hóa, giảm rủi ro về đầu ra, tạo nền tảng cho phát triển sinh kế bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo và nâng cao đời sống cho người dân địa phương.
Đánh giá về hiệu quả mô hình, ông Vũ Trung Dũng, Chủ tịch UBND xã Phong Hải cho biết: “Dù là năm đầu tiên triển khai tại các thôn vùng cao, song người dân đã tích cực chăm sóc, thu hái đúng quy trình nên mô hình bước đầu cho năng suất và giá trị kinh tế khả quan”.
Trên cơ sở kết quả đạt được, thời gian tới, xã Phong Hải sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân mở rộng diện tích trồng dưa chuột ra các thôn khác trên địa bàn, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp, góp phần nâng cao thu nhập và từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân vùng cao.
