Tại một quán nước mía ven hồ Yên Hòa (phường Yên Bái), chị N.T.N chia sẻ băn khoăn khi cho rằng thời tiết nắng nóng bắt các con đi học rất thương, nhưng nếu nghỉ hẳn 3 tháng hè lại sợ vào năm học quên kiến thức, không theo kịp bạn bè. Tâm lý này khiến nhiều phụ huynh coi việc học hè là cách giúp con duy trì kiến thức và không bị tụt lại phía sau, nhất là ở các lớp cuối cấp.
Chị T.T.T.Q, có con theo học lớp chuyên Anh tại Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành (phường Văn Phú) cho biết, dù nhà trường đã cho nghỉ hè nhưng con chị vẫn tiếp tục tham gia các lớp học bổ trợ. Theo chị Q, nhiều phụ huynh lo con bị tụt lại phía sau nếu không học thêm. Tuy nhiên, bên cạnh việc chuẩn bị kiến thức cho tương lai, trẻ em cũng cần có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi và tận hưởng tuổi thơ đúng nghĩa.
Từ đầu tháng 6/2026, ngành Giáo dục Lào Cai đã yêu cầu các cơ sở giáo dục không tổ chức dạy thêm, học thêm dưới mọi hình thức trong dịp hè; không dạy trước chương trình; không khảo sát để xếp lớp. Quy định này đã nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận. Đó không đơn thuần là một quy định quản lý giáo dục mà còn là thông điệp quan trọng: trẻ em cần có quyền được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Sau một năm học áp lực, nghỉ hè là nhu cầu chính đáng của học sinh. Tuy nhiên, tâm lý lo con quên kiến thức, áp lực chất lượng giáo dục và nhu cầu học thêm đang khiến nhiều em vừa kết thúc năm học đã phải lập tức bước vào các lớp học hè.
Thực trạng này khiến những ngày nghỉ đáng lẽ dành cho vui chơi, trải nghiệm của học sinh dần bị lấp đầy bởi lịch học dày đặc. Hệ quả là dù được đầu tư tốt hơn cho tương lai, không ít trẻ em hôm nay lại đang thiếu đi những ký ức tuổi thơ hồn nhiên và trọn vẹn.
Thế hệ 8X, 9X vẫn nhớ như in những mùa hè trốn bố mẹ đi bắt ve sầu, trèo cây hái quả bàng, quả phượng, hay chơi đánh khăng, bắn bi, nhảy dây, ô ăn quan và các buổi tối sinh hoạt thiếu nhi. Những tháng ngày đó tuy không được gọi là kỹ năng sống hay hoạt động trải nghiệm, nhưng đã dạy trẻ cách giao tiếp, sẻ chia, tự lập và trưởng thành. Trái lại, nhiều đứa trẻ ngày nay sử dụng thành thạo công nghệ nhưng thiếu cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên, thiếu khả năng giao tiếp trực tiếp và kỹ năng giải quyết tình huống cuộc sống. Điều đó đặt ra câu hỏi: liệu việc học trước chương trình có quan trọng hơn những trải nghiệm góp phần hình thành nhân cách?
Một thực tế cần nhìn nhận là nỗi lo của phụ huynh không phải không có cơ sở. Nhiều gia đình cho rằng nếu không tham gia hoạt động hè, trẻ dễ dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, mạng xã hội hay trò chơi trực tuyến. Trong khi đó, ở nhiều địa phương vẫn thiếu sân chơi, thư viện cộng đồng và các hoạt động trải nghiệm phù hợp, khiến việc tạo môi trường hè lành mạnh cho trẻ còn gặp nhiều khó khăn.
Không thể chỉ cấm học hè rồi để trẻ tự xoay xở. Điều quan trọng là tạo cho các em những sân chơi và hoạt động bổ ích như thể thao, âm nhạc, mỹ thuật, đọc sách, trại hè cộng đồng hay các chương trình trải nghiệm. Đây là môi trường giúp trẻ phát triển toàn diện, tránh xa các tác động tiêu cực và có một mùa hè thực sự ý nghĩa.
Mùa hè không phải là thời gian ngừng học mà là cơ hội để trẻ học theo cách khác. Bên cạnh kiến thức sách vở, các em cần được trang bị kỹ năng sống, biết tự bảo vệ bản thân, giao tiếp, làm việc nhóm và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Những trải nghiệm ấy là hành trang quý giá cho sự trưởng thành của trẻ.
Thiết nghĩ, để trẻ em có một mùa hè đúng nghĩa, cần sự thay đổi từ nhiều phía như: phụ huynh cần giảm bớt nỗi lo con sẽ thua kém ngay từ vạch xuất phát; nhà trường cần từ bỏ tư duy chạy đua thành tích và tạo áp lực học trước chương trình; các cơ quan chức năng, tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương cần đầu tư nhiều hơn cho các sân chơi, không gian văn hóa và hoạt động hè dành cho thiếu nhi.
Một đứa trẻ khỏe mạnh, tự tin, biết thích nghi và có ký ức tuổi thơ đẹp sẽ có nền tảng vững chắc để trưởng thành hơn bất kỳ bảng điểm nào. Hãy trả lại cho trẻ em tiếng ve, sắc phượng và những ngày tháng tuổi thơ hồn nhiên, bởi các em xứng đáng được hưởng một kỳ nghỉ hè đúng nghĩa.
